Làm sao để tăng hiệu quả quản lý kinh phí khuyến công quốc gia?

Hội thảo “Nâng cao hiệu quả xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công quốc gia. Ảnh: Văn Giáp/Bnews/vnanet.vn

Chiều 10/6, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) tổ chức Hội thảo “Nâng cao hiệu quả xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công quốc gia”, đồng thời lấy ý kiến đối với định hướng sửa đổi, bổ sung các quy định về xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công quốc gia.

Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết, khuyến công là một trong những chính sách quan trọng của Nhà nước nhằm hỗ trợ phát triển công nghiệp nông thôn, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.

Thực tế, hoạt động khuyến công từ Trung ương đến địa phương được triển khai rộng khắp, mang lại nhiều kết quả tích cực. Nguồn kinh phí khuyến công quốc gia đã hỗ trợ hàng nghìn cơ sở công nghiệp nông thôn đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến vào sản xuất; phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu; đào tạo nghề, truyền nghề; tư vấn phát triển sản xuất và xúc tiến thương mại.

Thông qua các chương trình khuyến công, nhiều mô hình sản xuất hiệu quả đã được hình thành và nhân rộng; năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã và cơ sở công nghiệp nông thôn từng bước được nâng cao; nhiều sản phẩm địa phương đã khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Lâm Giang, trong bối cảnh hệ thống pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công, tổ chức chính quyền địa phương, cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập và các quy định liên quan có nhiều thay đổi, cùng với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, một số quy định hiện hành về khuyến công đã phát sinh những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Thực tiễn cho thấy vẫn còn những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện như công tác lập kế hoạch khuyến công gắn với nhu cầu thực tiễn của địa phương; chất lượng hồ sơ đề án; tiến độ thực hiện và giải ngân kinh phí; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan; công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả hỗ trợ sau đầu tư; cũng như việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý, theo dõi và tổng hợp kết quả thực hiện chương trình.

Theo bà Nguyễn Thị Lâm Giang, hiện Bộ Tài chính đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Thông tư số 28/2018/TT-BTC và Thông tư số 64/2024/TT-BTC về lập, quản lý, sử dụng kinh phí khuyến công nhằm bảo đảm phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành và đáp ứng yêu cầu thực tiễn tại địa phương.

Song song với đó, Bộ Công Thương cũng đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định về xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công quốc gia nhằm thay thế các quy định hiện hành, bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật mới, nâng cao chất lượng công tác lập kế hoạch và hiệu quả quản lý nhà nước.

Tại hội thảo, ông Lê Tuấn Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) cho biết Bộ Tài chính luôn mong muốn lắng nghe ý kiến từ các địa phương, đặc biệt là các đơn vị trực tiếp triển khai hoạt động khuyến công, nhằm hoàn thiện dự thảo thông tư mới.

Theo ông Lê Tuấn Anh, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương hướng dẫn trình tự lập, quản lý và sử dụng kinh phí khuyến công quốc gia và khuyến công địa phương theo Nghị định số 45/2012/NĐ-CP về khuyến công.

Với vai trò cơ quan quản lý nhà nước về tài chính - ngân sách, Bộ luôn xác định bảo đảm nguồn lực cho hoạt động khuyến công là nhiệm vụ quan trọng, đồng thời yêu cầu việc sử dụng kinh phí phải tuân thủ các nguyên tắc của pháp luật về ngân sách nhà nước như đúng mục tiêu, đúng đối tượng, công khai và minh bạch.

Ông Lê Tuấn Anh cho biết, Thông tư số 28/2018/TT-BTC được ban hành trong bối cảnh trước đây, song đến nay một số nội dung đã bộc lộ những điểm cần cập nhật để phù hợp với thực tiễn. Mục tiêu của chính sách khuyến công không chỉ là hỗ trợ trực tiếp cho các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp mà còn nhằm huy động các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư phát triển sản xuất.

Nguồn vốn ngân sách nhà nước đóng vai trò là “vốn mồi”, tạo hiệu ứng lan tỏa để thu hút thêm các nguồn lực khác. Mặc dù quy mô kinh phí không lớn nhưng đây là nguồn lực quan trọng góp phần kích thích đầu tư xã hội, nâng cao năng suất lao động và tạo nguồn thu cho ngân sách trong tương lai.

Đại diện Bộ Tài chính cũng cho biết Nghị định số 235/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 45/2012/NĐ-CP đã cập nhật nhiều nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn hiện nay. Trong đó có các hoạt động liên quan đến chuyển đổi số trong công tác khuyến công; xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ; hỗ trợ truyền nghề, phổ biến kinh nghiệm phát triển nghề; hỗ trợ đầu tư công nghệ, thiết bị xử lý chất thải tại các cụm công nghiệp và cơ sở công nghiệp nông thôn.

Để kịp thời cập nhật các quy định mới và đáp ứng yêu cầu của Chương trình khuyến công giai đoạn 2026-2030, Bộ Tài chính đang phối hợp với Bộ Công Thương xây dựng thông tư mới thay thế Thông tư số 28/2018/TT-BTC. Nguyên tắc xây dựng là kế thừa các quy định còn phù hợp, bổ sung các hoạt động khuyến công mới theo quy định pháp luật hiện hành, đồng thời điều chỉnh một số nội dung và mức chi phù hợp với thực tiễn.

Hội thảo “Nâng cao hiệu quả xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công quốc gia. Ảnh: Văn Giáp/Bnews/vnanet.vn

Một trong những nội dung thu hút nhiều sự quan tâm tại hội thảo là dự thảo Thông tư của Bộ Công Thương về xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công quốc gia.

Theo dự thảo, điểm mới đáng chú ý là việc xây dựng và vận hành Hệ thống thông tin quản lý khuyến công. Đây sẽ là nền tảng số hóa toàn bộ quy trình quản lý đề án, nhiệm vụ khuyến công quốc gia từ đăng ký, thẩm định, xét chọn, giao kế hoạch đến triển khai thực hiện, tổng hợp dữ liệu và báo cáo thống kê phục vụ công tác quản lý nhà nước. Các tổ chức, cá nhân tham gia chương trình có trách nhiệm cập nhật thông tin, dữ liệu và hồ sơ điện tử lên hệ thống theo quy định.

Dự thảo cũng quy định rõ các loại hình đề án khuyến công quốc gia gồm đề án điểm, đề án nhóm và đề án theo đối tượng cụ thể. Trong đó, đề án điểm là các đề án có quy mô lớn, triển khai từ 2-3 năm, có từ hai nội dung hoạt động và hai đối tượng thụ hưởng trở lên, tập trung vào các ngành hàng có tiềm năng và lợi thế cạnh tranh của quốc gia, vùng hoặc địa phương.

Về nguyên tắc xây dựng đề án, dự thảo yêu cầu các đề án phải phù hợp với chủ trương phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp; phù hợp với quy hoạch quốc gia, vùng, tỉnh; đồng thời gắn với định hướng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định ưu tiên lựa chọn các cơ sở công nghiệp nông thôn do phụ nữ làm chủ, cơ sở sử dụng nhiều lao động nữ, lao động yếu thế và lao động là người dân tộc thiểu số khi cùng đáp ứng điều kiện hỗ trợ.

Đối với các đề án hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến, dự thảo quy định máy móc được hỗ trợ phải là thiết bị mới 100%, chưa qua sử dụng, đáp ứng yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, tiết kiệm nguyên liệu, nhiên liệu và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Các dây chuyền công nghệ được hỗ trợ phải bảo đảm vận hành đồng bộ theo quy trình công nghệ hoàn chỉnh.

Bên cạnh đó, dự thảo dành riêng các quy định về xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật để phổ biến công nghệ mới, sản xuất sản phẩm mới và các mô hình áp dụng sản xuất sạch hơn, sản xuất và tiêu dùng bền vững. Các mô hình được hỗ trợ phải góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển công nghiệp nông thôn theo hướng bền vững.

Về quy trình xây dựng kế hoạch, dự thảo quy định trước ngày 15/10 hằng năm, các Sở Công Thương, Trung tâm Khuyến công quốc gia và các tổ chức dịch vụ khuyến công phải hoàn thành việc cập nhật hồ sơ điện tử đăng ký kế hoạch khuyến công quốc gia lên hệ thống quản lý để phục vụ việc thẩm định cấp Bộ.

Trong quản lý kinh phí, các đề án thực hiện trong một năm được tạm ứng 50% kinh phí hỗ trợ sau khi ký hợp đồng thực hiện; phần kinh phí còn lại được thanh toán sau khi hoàn thành và được nghiệm thu theo quy định.

Dự thảo Thông tư dự kiến thay thế Thông tư số 46/2012/TT-BCT, Thông tư số 20/2017/TT-BCT, Thông tư số 36/2013/TT-BCT và Thông tư số 17/2018/TT-BCT nhằm đồng bộ với Nghị định số 235/2025/NĐ-CP và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về khuyến công trong giai đoạn mới.