Làn gió mới cho đồng ruộng miền Tây từ hai giống lúa Nông Dân

Hội thảo cũng nhằm mục đích đặt mối quan hệ hợp tác phát triển, đưa vào sản xuất 2 giống lúa này tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo Phó Giáo sư. Tiến sĩ Huỳnh Quang Tín, đồng tác giả 2 giống lúa Nông Dân 1, Nông Dân 2, đến nay, hai giống lúa Nông Dân 1 và Nông Dân 2 đã được công nhận lưu hành cho vụ Đông Xuân và Hè Thu tại các tỉnh, thành phố Đồng bằng sông Cửu Long.

Bốn giống gồm Nông Dân 1, Nông Dân 2, Nông Dân 20 và Nông Dân 26 đã được cấp bằng bảo hộ giống cây trồng; bốn giống khác đang tiếp tục được khảo nghiệm VCU (khảo nghiệm giá trị sử dụng) và DUS (khảo nghiệm tính khác biệt, đồng nhất và ổn định).

Trong quá trình triển khai dự án, 171 nông dân được tập huấn về chọn giống lúa, 27 cán bộ địa phương được tập huấn chuyên môn và 243 nông dân tham dự các hội thảo đầu bờ. Hoạt động nghiên cứu cũng đóng góp 6 bài báo quốc tế, 1 sách tham khảo, hỗ trợ đào tạo 3 học viên cao học và tổ chức nhiều hoạt động tham quan, hội thảo chuyên môn.

Đáng chú ý, qua đánh giá 252 giống lúa mùa Việt Nam, nhóm nghiên cứu đã xác định 15 giống có khả năng chịu mặn, 10 giống có chất lượng triển vọng, 3 giống kháng bệnh bạc lá và 16 giống kháng bệnh đạo ôn. Đây là cơ sở quan trọng phục vụ công tác chọn tạo các giống lúa thích ứng với điều kiện sản xuất và biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Trong vụ Đông Xuân 2026-2027 và thời gian tới, dự án sẽ tập trung sản xuất hạt giống nguyên chủng đối với Nông Dân 1 và Nông Dân 2; đồng thời tăng cường hợp tác với các công ty, doanh nghiệp để sản xuất thử, quảng bá và từng bước đưa các giống lúa này vào sản xuất đại trà.

Bên cạnh đó, Đại học Cần Thơ đang tiếp tục khảo nghiệm các giống lúa triển vọng như Nông Dân 7, Nông Dân 22, Nông Dân 26 và giống CTU theo quy trình VCU (khảo nghiệm giá trị sử dụng) và DUS (khảo nghiệm tính khác biệt, đồng nhất và ổn định), hướng tới hoàn tất hồ sơ đăng ký công nhận lưu hành trong thời gian tới.

Tại hội thảo, các đại biểu đến từ các công ty giống, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp, hợp tác xã và nông dân được tham quan, đánh giá các giống lúa trên đồng ruộng; đồng thời đánh giá phẩm chất gạo và các sản phẩm chế biến từ gạo của các giống lúa triển vọng.

Việc công bố hai giống lúa Nông Dân 1 và Nông Dân 2 được công nhận lưu hành, cùng kế hoạch sản xuất và phát triển trong thời gian tới, được xem là dấu mốc quan trọng trong quá trình chuyển giao kết quả nghiên cứu, chọn tạo giống từ phòng thí nghiệm và khảo nghiệm ra thực tiễn sản xuất, góp phần đa dạng hóa nguồn giống và nâng cao hiệu quả sản xuất lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Ông Đỗ Văn Thảo, xã Châu Phú, An Giang chia sẻ, giống mới có thể thay thế cho các giống lúa cũ được canh tác hơn 10 năm tại Đồng bằng sông Cửu Long. Với đặc điểm chế biến bún đẹp, nấu rượu thơm, vừa có thể ăn với canh, 2 giống Nông Dân 1 và Nông Dân 2 có những đặc điểm mà chế biến lúa gạo đang cần.

Ông Phạm Văn Thông, xã Tân Hương, Đồng Tháp, canh tác 3,8 ha nếp IR4625 tại xã Tân Hương bày tỏ, giống mới có nhiều ưu điểm, nhưng hiện nay nông dân vừa cần giống tốt, vừa cần được thị trường tiêu thụ. Vì vậy, Đại học Cần Thơ có thêm sự liên kết tiêu thụ với các thương lái thì nông dân mới dám đăng ký sản xuất.

Phó Viện trưởng Viện Mê Kông, Đại học Cần Thơ Võ Văn Tuấn cho biết, hoạt động chọn tạo giống lúa tại Đại học Cần Thơ không chỉ được thực hiện trong phòng thí nghiệm hoặc tại các trại nghiên cứu. Chúng tôi đặc biệt coi trọng sự tham gia của nông dân, các tổ chức nông dân và cơ quan chuyên môn tại địa phương trong quá trình đánh giá, chọn lọc và hoàn thiện giống.

Thông qua phương pháp chọn giống có tri thức khoa học của các nhà nghiên cứu được kết hợp với kinh nghiệm thực tiễn của nông dân. Nhờ đó, các dòng lúa triển vọng không chỉ được đánh giá về năng suất và chất lượng mà còn được kiểm chứng về khả năng thích nghi với điều kiện canh tác, khí hậu, đất đai, tập quán sản xuất và nhu cầu thị trường tại từng địa phương.