Lừa đảo tài chính “tấn công” dịp cận Tết

Tết Nguyên đán đang cận kề. Đây cũng là thời điểm hoạt động lừa đảo trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng có xu hướng gia tăng, với nhiều thủ đoạn tinh vi, lợi dụng nhu cầu giao dịch, thanh toán và tâm lý chủ quan của người dân.

Trước thực trạng này, các ngân hàng và cơ quan công an liên tục phát đi cảnh báo, khuyến nghị người dân nâng cao cảnh giác để tránh rủi ro, thiệt hại về tài sản.

*Thủ đoạn ngày càng tinh vi

Theo cảnh báo của cơ quan công an và các ngân hàng, thời gian gần đây xuất hiện thủ đoạn lừa đảo mạo danh chính sách hỗ trợ Tết 400.000 đồng của Chính phủ. Các đối tượng thường giả danh cán bộ xã, phường hoặc cơ quan chức năng, gọi điện hoặc nhắn tin thông báo người dân được nhận tiền hỗ trợ, sau đó yêu cầu "xác nhận thông tin" bằng cách cung cấp mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc bấm vào đường link lạ, từ đó chiếm đoạt tiền trong tài khoản.

Thủ đoạn này đánh vào tâm lý mong chờ hỗ trợ dịp cuối năm của người dân, đặc biệt là người cao tuổi và người dân ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Cơ quan công an khẳng định các chính sách hỗ trợ của Nhà nước được triển khai thông qua hệ thống chính quyền địa phương và không yêu cầu người dân cung cấp thông tin bảo mật hay thực hiện giao dịch trực tuyến để nhận tiền.

Đáng chú ý, theo cơ quan chức năng, các đối tượng lừa đảo đang "nâng cấp" thủ đoạn bằng việc ứng dụng công nghệ cao. Cụ thể, đối tượng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ deepfake để tạo email, tin nhắn, video hoặc giọng nói giả mạo, khiến các thông báo trúng thưởng, khuyến mãi, hỗ trợ tài chính trở nên rất chân thực; thậm chí giả giọng người thân hoặc đại diện tổ chức uy tín khi gọi điện cho nạn nhân.

Bên cạnh đó, các website và quảng cáo giả mạo ngày càng được thiết kế tinh vi, có giao diện gần giống trang chính thức của ngân hàng hoặc doanh nghiệp lớn, chỉ khác biệt ở một vài ký tự tên miền, kèm theo các đánh giá giả nhằm tạo lòng tin. Các hình thức lừa đảo "phishing" cũng được triển khai đa kênh qua SMS, mạng xã hội, mã QR hoặc các bot tự động, khiến nạn nhân có thể sập bẫy chỉ sau một thao tác nhấp chuột.

Song song với các thủ đoạn công nghệ cao, các ngân hàng và cơ quan chức năng cũng cảnh báo về tình trạng lừa đảo vay tiền trực tuyến qua mạng xã hội. Theo đó, các đối tượng đăng quảng cáo cho vay tiền nhanh với thủ tục đơn giản, lãi suất thấp, sau đó yêu cầu người vay chuyển tiền đặt cọc hoặc nộp các khoản phí với lý do làm hồ sơ, xác minh thông tin hoặc bảo hiểm khoản vay. Khi nhận được tiền, các đối tượng lập tức cắt liên lạc và chiếm đoạt toàn bộ số tiền của nạn nhân.

Các ngân hàng khuyến cáo người dân chỉ nên tiếp cận các dịch vụ vay vốn từ tổ chức tín dụng, công ty tài chính được cấp phép, không chuyển tiền đặt cọc hoặc phí trước cho các tài khoản cá nhân hay các đơn vị không có thông tin pháp lý rõ ràng.

Cùng với đó, các ngân hàng cho biết vẫn ghi nhận nhiều trường hợp khách hàng nhận được tin nhắn, cuộc gọi giả mạo thương hiệu ngân hàng với nội dung thông báo tài khoản gặp sự cố, cần xác minh thông tin, nâng cấp dịch vụ hoặc nhận quà, hoàn tiền cuối năm.

Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) cảnh báo, các đối tượng thường gửi đường link giả mạo website ngân hàng, yêu cầu khách hàng đăng nhập và cung cấp mã OTP. Khi khách hàng thực hiện theo hướng dẫn, đối tượng sẽ nhanh chóng chiếm quyền truy cập tài khoản và thực hiện các giao dịch trái phép.

Tương tự, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cho biết đã ghi nhận các trường hợp giả danh nhân viên ngân hàng gọi điện tư vấn "hỗ trợ tài chính", "hoàn phí dịch vụ" hoặc "xác thực thông tin", sau đó yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin cá nhân, mã xác thực hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc.

Ngoài ra, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) và Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) cũng phát đi khuyến cáo về các thủ đoạn lừa đảo qua mạng xã hội như Zalo, Facebook, trong đó đối tượng giả mạo người quen hoặc cán bộ cơ quan chức năng, gửi đường link độc hại nhằm chiếm quyền kiểm soát tài khoản.

Cùng với các chiêu thức trên, những hình thức lừa đảo quen thuộc như nhận quà Tết, trúng thưởng, đổi tiền mới, mua vé máy bay giá rẻ, tuyển dụng "việc nhẹ lương cao" hoặc đầu tư tài chính với cam kết lợi nhuận cao vẫn tiếp tục diễn ra, song được ngụy trang ngày càng tinh vi hơn.

*Nâng cao cảnh giác

Trước diễn biến phức tạp của tội phạm lừa đảo, nhiều ngân hàng đã đẩy mạnh truyền thông, cảnh báo tới khách hàng thông qua website, ứng dụng ngân hàng số và tại các điểm giao dịch.

VietinBank khẳng định ngân hàng không bao giờ yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin bảo mật như mật khẩu, mã OTP qua điện thoại, tin nhắn hoặc đường link lạ. Mọi thông báo chính thức đều được thực hiện qua các kênh đã đăng ký với khách hàng.

MB khuyến nghị khách hàng kiểm tra kỹ tên miền website, nguồn tải ứng dụng và xác thực thông tin trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào. Đồng thời, ngân hàng này cho biết đang phối hợp chặt chẽ với cơ quan công an để rà soát, xử lý các tài khoản nghi vấn, hạn chế thiệt hại cho khách hàng.

Điểm chung của các vụ lừa đảo là đánh vào tâm lý chủ quan, lo lắng hoặc ham lợi của nạn nhân. Do đó, người dân cần đặc biệt tỉnh táo trước các yêu cầu liên quan đến chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân.

Các ngân hàng đồng loạt khuyến cáo người dân không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP cho bất kỳ ai; không bấm vào đường link không rõ nguồn gốc; không cài đặt ứng dụng từ nguồn không chính thống. Khi nhận được cuộc gọi, tin nhắn nghi vấn, người dân cần chủ động kiểm tra lại thông tin qua kênh chính thức của ngân hàng hoặc cơ quan chức năng.

Trường hợp phát hiện dấu hiệu bị lừa đảo hoặc đã phát sinh thiệt hại, người dân cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để khóa tài khoản, đồng thời trình báo cơ quan công an nơi gần nhất để được hỗ trợ kịp thời.

Cập nhật từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy tính đến ngày 28/12/2025, Hệ thống giám sát tài khoản thanh toán, ví điện tử nghi ngờ gian lận (SIMO) đã phát cảnh báo tới hơn 2,4 triệu lượt khách hàng, qua đó tạm dừng hoặc hủy bỏ trên 776.000 lượt giao dịch có dấu hiệu rủi ro, với tổng giá trị lên tới hơn 2.900 tỷ đồng. Hệ thống này cho phép các tổ chức tín dụng và tổ chức trung gian thanh toán chia sẻ thông tin về tài khoản nghi ngờ gian lận, góp phần kịp thời ngăn chặn các hành vi lừa đảo trong hoạt động thanh toán.

Thông tin thêm về các giải pháp chuyển đổi số và tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán, ông Lê Văn Tuyên, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), cho biết đến ngày 26/12/2025, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và trên 1,5 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán thông qua căn cước công dân (CCCD) gắn chip hoặc ứng dụng VNeID. Cùng với đó, khoảng 22,14 triệu khách hàng cá nhân và 392 khách hàng tổ chức sử dụng ví điện tử đang hoạt động đã hoàn tất đối chiếu sinh trắc học.

Bên cạnh đó, Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC) cũng đã phối hợp với C06 (Bộ Công an) triển khai 7 đợt đối chiếu, làm sạch dữ liệu với khoảng 57 triệu lượt hồ sơ khách hàng. Hiện có hàng chục tổ chức tín dụng và tổ chức trung gian thanh toán đã triển khai xác thực khách hàng bằng thẻ CCCD gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, lừa đảo công nghệ cao sẽ tiếp tục là thách thức lớn. Vì vậy, bên cạnh các biện pháp kỹ thuật và quản lý của ngân hàng, sự cảnh giác và chủ động của người dân đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa rủi ro.