Luật Phát triển đô thị: Trao thêm “công cụ” để VIFC dẫn vốn vào nền kinh tế

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, bài toán đặt ra không chỉ là thu hút các định chế tài chính quốc tế mà quan trọng hơn là tạo cơ chế để dòng vốn huy động tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) đến được với doanh nghiệp, dự án hạ tầng và các hoạt động sản xuất, kinh doanh trong nước. 

* Hoàn thiện thể chế, tăng sức hút cho VIFC 

PGS.TS Ngô Minh Vũ, Giám đốc Chương trình đào tạo Thị trường chứng khoán, Trường Kinh doanh – UEH cho rằng,việc đưa các cơ chế phát triển VIFC vào Dự thảo Luật Phát triển đô thị là bước tiến cần thiết, bởi một trung tâm tài chính quốc tế cần có khung pháp lý ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo. 

Trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến hoạt động cuối năm nay. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN

Theo PGS.TS Ngô Minh Vũ, trước khi có Nghị quyết 222/2025/QH15 về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, Việt Nam chưa có một khuôn khổ pháp lý riêng về các lĩnh vực như: ngoại hối, thuế, lao động, giải quyết tranh chấp và cung cấp dịch vụ tài chính xuyên biên giới theo hướng cạnh tranh quốc tế. Hạ tầng thể chế, hệ thống giám sát và nguồn nhân lực tài chính đạt chuẩn quốc tế cũng còn những hạn chế.

Do đó, việc kế thừa và cụ thể hóa các cơ chế đã được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết 222/2025/QH15 trong Dự thảo Luật Phát triển đô thị sẽ giúp củng cố cơ sở pháp lý cho VIFC; đồng thời, nâng cao tính ổn định của chính sách đối với nhà đầu tư và các định chế tài chính. 

Một nội dung đáng chú ý là dự thảo Luật Phát triển đô thị tạo cơ sở để Hội đồng nhân dân Thành phố quy định việc phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại Trung tâm nhằm huy động vốn cho các dự án trọng điểm. 

Theo PGS.TS Ngô Minh Vũ, cơ chế này có ý nghĩa ở chỗ gắn hoạt động của trung tâm tài chính với nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng. Bên cạnh đó, các chính sách về thuế, thu hút chuyên gia nước ngoài, thị thực, giấy phép lao động, đầu tư hạ tầng và quyền chủ động quyết định một số khoản phí, lệ phí cũng là những yếu tố cần thiết để VIFC cạnh tranh với các trung tâm tài chính trong khu vực.

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng cho rằng, các chính sách ưu đãi mới giải quyết được một phần bài toán là thu hút tổ chức tài chính đến với VIFC. Câu hỏi quan trọng hơn là sau khi đến Trung tâm, các tổ chức đó sẽ cung cấp dịch vụ cho ai và bằng cách nào dòng vốn quốc tế có thể đi vào các dự án của Việt Nam. Nếu VIFC chỉ tập trung các tổ chức tài chính mà chưa có cơ chế kết nối với doanh nghiệp, dự án và nhu cầu vốn trong nước thì tác động đối với nền kinh tế sẽ hạn chế. 

Tiến sĩ Nguyễn Thị Mỹ Linh, Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam cũng cho rằng, hiệu quả của một trung tâm tài chính quốc tế không nên chỉ nhìn vào lượng giao dịch hay quy mô dòng vốn. Mục tiêu chính của trung tâm tài chính quốc tế phải là thúc đẩy các hoạt động thương mại, đầu tư xuyên quốc gia, từ đó, tạo ra giá trị cho doanh nghiệp và xã hội. 

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Mỹ Linh, một trung tâm có thể có lượng giao dịch lớn nhưng chưa chắc tạo ra nhiều giá trị cho nền kinh tế sở tại. Nếu dòng tiền chủ yếu phục vụ đầu cơ thay vì đầu tư tạo giá trị, có thể phát sinh những rủi ro đối với nền kinh tế. 

Để hạn chế điều này, Việt Nam cần hình thành hệ sinh thái gồm ngân hàng, quỹ đầu tư, doanh nghiệp bảo hiểm và các định chế tài chính trong và ngoài nước. Cùng với đó là tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tính minh bạch và thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng các chuẩn mực quốc tế như IFRS, Basel nhằm cải thiện năng lực hội nhập và khả năng huy động vốn. 

* Mở rộng “đầu ra” cho dòng vốn quốc tế 

Ở góc độ đơn vị vận hành mô hình mới, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC kỳ vọng Dự thảo Luật Phát triển đô thị sẽ cho phép các doanh nghiệp không phải là thành viên của Trung tâm Tài chính quốc tế vẫn có thể huy động vốn tại Trung tâm. 

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, mục tiêu khi thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế là thu hút vốn cho nền kinh tế thực. Vì vậy, việc huy động vốn tại Trung tâm không nên chỉ giới hạn ở các thành viên, mà cần mở rộng cho các doanh nghiệp Việt Nam ở bên ngoài. 

Cơ chế này cũng có thể được áp dụng đối với chính quyền địa phương. Chẳng hạn, TP. Hồ Chí Minh có thể huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu quốc tế tại Trung tâm Tài chính quốc tế. 

Đại diện VIFC-HCMC cũng cho rằng, nhu cầu vốn để đạt tốc độ tăng trưởng hai con số trong thời gian tới là rất lớn, trong khi các kênh huy động vốn trong nước như tín dụng ngân hàng và thị trường vốn hiện tương đối quá tải. Do đó, Trung tâm Tài chính quốc tế được kỳ vọng tạo thêm một kênh dẫn vốn cho Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung. 

“Với những cơ chế hiện tại và những cơ chế sắp tới mà chúng ta trao quyền cho Trung tâm Tài chính quốc tế, tôi kỳ vọng chúng ta sẽ hình thành được một khu vực có thể giảm áp lực cho các dòng vốn trong nước, từ đó, đóng vai trò thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng hai con số”, PSG.TS Huân nói. 

Liên quan đến khả năng tiếp cận vốn từ Trung tâm Tài chính quốc tế, đại diện VIFC-HCMC cho biết, theo các quy định hiện hành, doanh nghiệp phải trở thành thành viên của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam mới có thể huy động vốn thông qua Trung tâm. Tuy nhiên, VIFC-HCMC đang đề xuất cho phép các doanh nghiệp bên ngoài Trung tâm phát hành trái phiếu quốc tế thông qua thị trường vốn của VIFC.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp trong nước vẫn có thể vay vốn từ các ngân hàng hoạt động tại Trung tâm Tài chính quốc tế theo quy định tại Nghị định 329/2025/NĐ-CP cấp phép thành lập và hoạt động ngân hàng, quản lý ngoại hối, phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt tại Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam. Các thành viên của Trung tâm cũng có thể đầu tư trực tiếp hoặc đầu tư gián tiếp vào các doanh nghiệp tại phần còn lại của Việt Nam.

Để VIFC thực hiện được vai trò dẫn vốn cho nền kinh tế, PGS.TS Ngô Minh Vũ cho rằng, Dự thảo Luật cần nghiên cứu cơ chế có kiểm soát để Chính phủ, chính quyền địa phương và các tổ chức trong nước đủ điều kiện được sử dụng dịch vụ của các thành viên VIFC trong hoạt động huy động vốn quốc tế; đồng thời, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc hình thành Sở giao dịch chứng khoán quốc tế cùng hệ thống đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán phù hợp. 

Theo PGS.TS Ngô Minh Vũ, Giám đốc chương trình đào tạo Thị trường chứng khoán, Trường Kinh doanh – UEH, những cơ chế này không chỉ phục vụ hoạt động của VIFC-HCMC mà còn là những mắt xích quan trọng để Việt Nam xây dựng một kênh dẫn vốn quốc tế mới, giảm sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, nâng cao năng lực huy động vốn dài hạn và từng bước giữ lại trong nước phần giá trị tài chính đang đi cùng các dòng thương mại, đầu tư và hàng hóa của Việt Nam. 

“Nếu không có kết nối và không có thị trường, VIFC có thể chỉ là nơi tập trung các tổ chức tài chính. Nhưng nếu được trao đầy đủ công cụ pháp lý và hạ tầng thị trường, VIFC có thể trở thành một cửa ngõ tài chính quốc tế thực sự của Việt Nam”, PGS.TS Ngô Minh Vũ nhận định.