Lực bán mạnh kéo thị trường hàng hóa giảm điểm

Lực bán quay trở lại đã chấm dứt chuỗi phiên tăng của thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới. Kết phiên, chỉ số MXV-Index giảm gần 0,7%, xuống 2.542 điểm, trong bối cảnh tâm lý thận trọng gia tăng khi nguồn cung ngũ cốc toàn cầu được dự báo dư thừa ở mức kỷ lục và thông tin Mỹ tạm hoãn áp thuế khoáng sản chiến lược khiến giá đồng nhanh chóng hạ nhiệt.

Đà phục hồi của thị trường nông sản thế giới chính thức bị ngắt mạch trong phiên giao dịch hôm qua khi sắc đỏ bao trùm nhóm hàng ngũ cốc. Trên sàn CBOT, giá ngô và lúa mì Chicago kỳ hạn tháng 3 đồng loạt giảm khoảng 0,4%, lần lượt chốt phiên tại mức 165,4 và 187,6 USD/tấn. Đáng chú ý, mặt hàng lúa mì Kansas ghi nhận mức sụt giảm mạnh gần 1%, lùi về mốc 190 USD/tấn – mức thấp kỷ lục kể từ đầu năm 2026 đến nay.

Tâm lý tiêu cực của thị trường bắt nguồn từ Báo cáo thị trường ngũ cốc tháng 1/2026 của Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế (IGC). Theo đó, báo cáo cho rằng tổng sản lượng ngũ cốc toàn cầu đang tăng trưởng vượt kỳ vọng, dự báo đạt mức 2,46 tỷ tấn trong niên vụ 2025-2026, tăng 31 triệu tấn so với dự báo hồi tháng 11/2025 và cao hơn 5,7% so với niên vụ trước. Hệ quả là tổng tồn kho cuối niên vụ trên toàn cầu bị đẩy lên ngưỡng 634 triệu tấn. Riêng với mặt hàng ngô, IGC đã nâng dự báo sản lượng toàn cầu lên mức 1,31 tỷ tấn, tăng 15 triệu tấn so với báo cáo trước đó. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ sự bứt phá sản lượng tại Mỹ và Trung Quốc. Những dữ liệu này không chỉ củng cố thêm các nhận định trong báo cáo WASDE của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) công bố đầu tuần mà còn trực tiếp gia tăng áp lực bán tháo lên giá ngô CBOT.

Nguồn cung từ khu vực Nam Mỹ cũng đóng góp thêm sức ép giảm giá ngô. Sàn Giao dịch ngũ cốc Rosario (BCR) vừa nâng dự báo sản lượng ngô niên vụ 2025-2026 của Argentina lên mức kỷ lục 62 triệu tấn, cao hơn 9,5 triệu tấn so với đỉnh cũ của niên vụ 2023-2024. Theo BCR, diện tích gieo trồng lớn hơn dự kiến cùng khả năng chống chịu tốt của cây trồng trước thời tiết khô nóng trong những tuần qua là nguyên nhân chính dẫn đến điều chỉnh này.

Đối với lúa mì, IGC dự báo nguồn cung thế giới sẽ tăng thêm 12 triệu tấn so với dự báo cũ, chạm mốc 842 triệu tấn trong niên vụ hiện tại; trong đó, Argentina và Canada lần lượt được nâng dự báo sản lượng lên mức 27,7 triệu tấn và 40 triệu tấn, tương đồng với các số liệu khả quan từ USDA. Bên cạnh đó, Nga - quốc gia xuất khẩu lúa mì lớn nhất thế giới - cũng góp phần làm dư thừa nguồn cung khi công ty tư vấn IKAR nâng dự báo xuất khẩu của nước này lên 46,5 triệu tấn. Sự bội thu tại khu vực miền Trung và Siberia đã bù đắp hoàn toàn phần thiếu hụt sản lượng ở phía Nam nước Nga.

Đà tăng của đậu tương được hỗ trợ mạnh mẽ bởi kỳ vọng nhu cầu nội địa tại Mỹ tăng cao. Thị trường hiện đang phản ứng tích cực trước thông tin chính quyền của Tổng thống Donald Trump dự định hoàn tất hạn ngạch pha trộn nhiên liệu sinh học năm 2026 ngay trong đầu tháng 3. Cùng với đó, báo cáo từ Hiệp hội các nhà chế biến hạt có dầu quốc gia Mỹ (NOPA) cho thấy sản lượng ép dầu trong tháng 12/2025 đã vươn lên mức cao thứ hai trong lịch sử, khẳng định sức tiêu thụ mạnh mẽ của ngành công nghiệp chiết xuất.

Trong khi đó, thị trường kim loại cũng ghi nhận sắc đỏ chiếm ưu thế với 6 trên 10 mặt hàng đồng loạt giảm giá; trong đó, giá đồng thu hút sự chú ý của giới đầu tư khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tạm hoãn áp thuế mới đối với các khoáng sản nhập khẩu chiến lược. Thông tin này ngay lập tức kích hoạt lực bán, kéo giá đồng COMEX giảm hơn 1%, về 13.208 USD/tấn.

Theo thông báo mới nhất, thay vì áp thuế, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ ưu tiên thúc đẩy đàm phán với các quốc gia đối tác nhằm “đảm bảo nguồn cung khoáng sản thiết yếu cho Mỹ, đồng thời giảm thiểu các điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng”. Tổng thống Mỹ đã chỉ đạo Đại diện Thương mại và Bộ trưởng Thương mại Mỹ khởi động các cuộc làm việc song phương, tập trung điều chỉnh khối lượng nhập khẩu theo hướng không gây tổn hại tới an ninh quốc gia.

Đáng chú ý, lộ trình đàm phán này hướng tới việc thiết lập cơ chế giá sàn đối với các loại khoáng sản trọng yếu – một giải pháp vốn được các tập đoàn khai khoáng và giới hoạch định chính sách phương Tây kỳ vọng từ lâu để ổn định thị trường. Trước đó, kể từ năm ngoái, đồng đã được bổ sung vào danh sách khoáng sản chiến lược của Mỹ do vai trò then chốt trong lĩnh vực quân sự và các ngành công nghệ tiên tiến. Trên khía cạnh nguồn cung, thị trường đang chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của lượng hàng tồn kho trên sàn COMEX. Trước đó, lo ngại về rủi ro Washington áp thuế nhập khẩu đồng tinh luyện kể từ giữa năm 2026 đã kích hoạt làn sóng gom hàng tích trữ quy mô lớn tại Mỹ. Diễn biến này khiến tồn kho đồng tại các kho lưu ký của sàn COMEX liên tục bồi dày kể từ năm 2025. Tính đến ngày 15/1/2026, lượng tồn kho đã chạm mốc 488.716 tấn, tăng 7,8% so với thời điểm đầu năm.

Tại thị trường trong nước, hoạt động nhập khẩu đồng của Việt Nam ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ trong tháng cuối năm. Theo số liệu sơ bộ từ Tổng cục Hải quan, nhập khẩu đồng trong tháng 12 đạt 42.697 tấn, tăng 12,5% so với tháng 11 và tăng 5,2% so với cùng kỳ năm 2024. Động lực chính cho đà tăng này đến từ nhu cầu sản xuất nội địa gia tăng, kết hợp với chiến lược tận dụng vùng giá thấp của thế giới trong các tháng trước đó để tối ưu hóa chi phí nguyên liệu đầu vào.