Giá dầu bật tăng mạnh

Thị trường hàng hóa thế giới tiếp tục diễn biến trái chiều trong phiên hôm qua (13/1), giá dầu tăng mạnh, trong khi báo cáo WASDE mới nhất lại gây áp lực lên nhóm nông sản, đẩy giá đậu tương xuống mức thấp nhất kể từ tháng 10 năm ngoái. Kết phiên, chỉ số MXV-Index tăng gần 0,7%, lên mức 2.529 điểm.

Khép lại phiên giao dịch ngày hôm qua, sắc xanh bao trùm toàn bộ cả 5 mặt hàng trong nhóm năng lượng. Đáng chú ý, giá dầu WTI ghi nhận mức tăng tới gần 2,8% lên mức 61,15 USD/thùng trong khi giá dầu Brent cũng tăng 1,8% lên mức 65,47 USD/thùng.

Theo nhận định từ MXV, căng thẳng địa chính trị leo thang đã đẩy thị trường rơi vào trạng thái lo ngại về tình trạng gián đoạn nguồn cung, qua đó tạo lực nâng hỗ trợ giá dầu thế giới trong phiên hôm qua

Thị trường năng lượng thế giới đang đặt Iran vào tâm điểm chú ý sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai cảnh báo về khả năng can thiệp quân sự. Đồng thời, Washington cũng tuyên bố sẽ áp thuế 25% đối với bất kỳ quốc gia nào tiếp tục duy trì quan hệ thương mại với Tehran. Động thái cứng rắn này làm dấy lên lo ngại về sự đứt gãy dòng chảy dầu thô từ Iran sang thị trường châu Á, đặc biệt là các đối tác lớn như Trung Quốc và Ấn Độ, buộc các khách hàng này phải tìm kiếm nguồn cung thay thế trong ngắn hạn.

Trước những biến động trên, các tổ chức phân tích quốc tế đánh giá thị trường đã cộng thêm khoảng 3-4 USD/thùng "phí rủi ro địa chính trị" vào giá dầu Brent. Đáng chú ý, mức chênh lệch giá giữa dầu Brent và dầu Dubai đã nới rộng lên 1,97 USD/thùng - mức cao nhất kể từ tháng 7. Điều này đã phản ánh việc các nhà nhập khẩu châu Á đang phải chi trả mức giá cao hơn cho dầu Brent trong bối cảnh lo ngại về an ninh nguồn cung từ Trung Đông gia tăng.

Bên cạnh khu vực Trung Đông, tình trạng bất ổn tại Biển Đen cũng đang gây áp lực lớn lên chuỗi cung ứng. Loạt vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhắm vào các tàu chở dầu do Hy Lạp quản lý trên đường tới cảng của Liên danh đường ống Caspian (CPC) đã làm trầm trọng thêm tình hình. Thực tế, hoạt động bốc xếp tại CPC vốn đang trì trệ do các sự cố về hạ tầng và lịch bảo trì diễn ra đồng thời với những diễn biến thời tiết xấu tại khu vực.

Đáng chú ý, nhịp độ bốc dỡ tại cảng CPC trong tháng 1 đã sụt giảm tới 70% so với kế hoạch, đẩy lượng hàng xuất khẩu thực tế xuống mức dao động chỉ từ 500.000 - 900.000 thùng/ngày.

Hệ quả từ các sự cố tại Biển Đen đã đẩy chi phí bảo hiểm tàu hàng qua khu vực này tăng từ mức 0,6-0,8% vào cuối năm 2025 lên khoảng 1% giá trị tàu. Những rủi ro về logistics này không chỉ làm tăng chi phí vận hành mà còn góp phần thắt chặt nguồn cung dầu thô trên thị trường quốc tế.

Ở chiều ngược lại, thông tin Venezuela bắt đầu nối lại hoạt động xuất khẩu dưới sự giám sát của Mỹ được kỳ vọng sẽ hạ nhiệt giá dầu. Tuy nhiên, yếu tố này hiện bị lu mờ trước những rủi ro địa chính trị kể trên. Theo nhận định từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tình trạng xuống cấp nghiêm trọng của hạ tầng dầu khí khiến Venezuela khó có khả năng gia tăng sản lượng đột biến trong ngắn hạn dù sở hữu trữ lượng lớn. Do đó, nguồn cung từ quốc gia Nam Mỹ này hiện được thị trường đánh giá là câu chuyện của trung và dài hạn, chưa đủ sức nặng để triệt tiêu cú sốc cung đang hiện hữu từ Iran và Biển Đen.

Ở chiều ngược lại, sức ép từ Báo cáo Cung-cầu nông nghiệp toàn cầu (WASDE) vẫn đang bao phủ thị trường nông sản thế giới. Trong đó, nổi bật là mức giảm gần 1% của giá đậu tương thế giới sau khi kết thúc phiên giao dịch ngày hôm qua. Hiện giá đậu tương kỳ hạn tháng 3 trên sàn CBOT dừng ở mốc 381,7 USD/tấn, thấp nhất kể từ tháng 10/2025.

Theo đó, áp lực đè nặng lên tâm lý thị trường khi Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) trong báo cáo WASDE mới nhất đã hạ dự báo xuất khẩu đậu tương của nước này xuống dưới mốc 43 triệu tấn trong niên vụ 2025-2026, tương ứng mức giảm gần 3,7% so với báo cáo tháng trước. Đồng thời, USDA cũng điều chỉnh tăng dự báo sản lượng và tồn kho cuối niên vụ tại cả Mỹ lẫn quy mô toàn cầu đã tạo ra sức ép lớn khiến giá đậu tương trên sàn CBOT duy trì xu hướng giảm giá.

Đà sụt giảm của giá đậu tương càng được củng cố bởi hai báo cáo bổ sung từ USDA. Theo đó, Báo cáo sản lượng mùa vụ mới nhất cho thấy diện tích canh tác và sản lượng thực tế tại Mỹ trong năm 2025 đều tăng nhẹ so với ước tính cũ. Đáng chú ý, báo cáo tồn kho ngũ cốc đã xác nhận lượng đậu tương dự trữ tại Mỹ tính đến ngày 1/12/2025 đã tăng 6,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, tại khu vực Nam Mỹ, nguồn cung từ Brazil cũng đang gây áp lực lên giá đậu tương thế giới. Số liệu từ đơn vị tư vấn AgRural cho thấy, tính đến ngày 8/1, tiến độ thu hoạch đậu tương vụ 2025-2026 của Brazil đã đạt 0,6% diện tích, cao gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Hiện hoạt động thu hoạch đang tập trung tại các bang trọng điểm như Mato Grosso và Parana. 

Bên cạnh đó, dự báo cho thấy các vùng phía Bắc và Đông Brazil sẽ đón lượng mưa lớn trong 10 ngày tới. Tuy nhiên, thị trường vẫn đang theo dõi sát diễn biến khô hạn tại miền Trung, Nam Brazil và vùng Pampas của Argentina để đánh giá rủi ro sản lượng vào cuối tháng 1.

Ở chiều ngược lại, đà giảm giá phần nào được kìm hãm nhờ những tín hiệu tích cực từ nhu cầu của Trung Quốc. Việc Tập đoàn Dự trữ Ngũ cốc Trung Quốc (Sinograin) đấu giá thành công toàn bộ 1,1 triệu tấn đậu tương trong phiên vừa qua được giới phân tích nhìn nhận là động thái "giải phóng kho bãi" để chuẩn bị cho các đợt nhập khẩu mới. Điều này mở ra kỳ vọng về việc Trung Quốc sẽ gia tăng thu mua hàng từ Mỹ trong thời gian tới.

Mặc dù vậy, giới đầu tư vẫn tỏ ra thận trọng về triển vọng xuất khẩu sang quốc gia tỷ dân này. Sau khi hoàn tất cam kết mua 12 triệu tấn đậu tương trước thời hạn tháng 2, nhu cầu từ Bắc Kinh với hàng Mỹ nhiều khả năng sẽ chững lại. Đặc biệt, trong bối cảnh Brazil bước vào giai đoạn cao điểm thu hoạch, sự dịch chuyển dòng giao dịch sang Nam Mỹ dự kiến sẽ trở thành yếu tố then chốt dẫn dắt xu hướng giá đậu tương trong ngắn hạn.