Luxembourg định hình vị thế mới trong kỷ nguyên xe tự lái

Khoang lái một mẫu xe tự hành. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN

Những thử nghiệm thực địa đã được triển khai, khung pháp lý đang dần hình thành, tất cả đang mở ra một lộ trình cụ thể cho quốc gia nhỏ bé nhưng đầy tham vọng này.

Các thử nghiệm xe tự lái đầu tiên tại Luxembourg được khởi động từ tháng 11/2022, khi một mẫu xe bắt đầu vận hành tại khu vực Kirchberg. Dự án do nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Luxembourg thực hiện, dưới sự dẫn dắt của Giáo sư Raphaël Frank, chuyên gia trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và công nghệ xe tự động.

Đây được xem là một trong những bước đi đầu tiên đặt nền móng cho các hoạt động nghiên cứu chuyên sâu tại quốc gia này.

Đến cuối tháng 3/2025, công ty Pony.ai tiếp tục triển khai một chương trình thử nghiệm xe tự lái trên đường công cộng tại Lenningen. Dù phương tiện đã có khả năng tự vận hành, việc bố trí tài xế ngồi trong xe vẫn được duy trì như một yêu cầu bắt buộc về an toàn. Điều này cho thấy Luxembourg hiện đang ở giai đoạn chuyển tiếp giữa thử nghiệm công nghệ và điều chỉnh pháp lý.

Chính phủ Luxembourg mới đây đã thông qua một chiến lược quốc gia về xe tự lái, với mục tiêu đưa đất nước trở thành quốc gia tiên phong trong lĩnh vực này tại Liên minh châu Âu (EU). Trong phát biểu gần đây, Thủ tướng Luc Frieden nhấn mạnh rằng Luxembourg hoàn toàn có khả năng đảm nhận vai trò dẫn dắt, nhất là trong bối cảnh các quốc gia châu Âu đang đồng loạt đẩy mạnh phát triển công nghệ tự lái.

Trọng tâm của chiến lược là việc xây dựng một hành lang pháp lý rõ ràng, cho phép xe tự lái hoạt động trên các tuyến đường cao tốc và tạo điều kiện cho dịch vụ robot taxi vận hành trong tương lai. Theo Thủ tướng, các quy định pháp lý sẽ phải giải quyết đồng bộ nhiều vấn đề then chốt, bao gồm trách nhiệm pháp lý, an toàn giao thông và các cơ chế giám sát vận hành từ xa.

Giáo sư Raphaël Frank, người đang tham gia trực tiếp vào các dự án nghiên cứu tại Đại học Luxembourg, từng có dịp trải nghiệm các robot taxi vận hành hoàn toàn tự động tại San Francisco, Los Angeles và Austin (Texas). Từ thực tế tại Mỹ, ông rút ra nhận định rằng xe tự lái chỉ thật sự đạt hiệu quả kinh tế khi không còn cần người điều khiển ngồi trên xe.

Dưới góc nhìn chuyên môn, ông cho rằng việc xây dựng hành lang pháp lý cụ thể là điều kiện tiên quyết nếu Luxembourg muốn thu hút doanh nghiệp quốc tế đầu tư vào lĩnh vực này. Những câu hỏi pháp lý liên quan đến trách nhiệm, quyền kiểm soát, và quyền sử dụng dữ liệu cần được giải đáp rõ ràng trước khi các công ty công nghệ có thể yên tâm triển khai hoạt động nghiên cứu và phát triển.

Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh vai trò của các trung tâm điều khiển từ xa, nơi có thể giám sát và vận hành toàn bộ đội xe tự lái. Nhóm nghiên cứu UBIX, nơi ông Frank đang giữ vai trò chủ nhiệm, hiện đang tập trung phát triển các giải pháp kết nối và trí tuệ nhân tạo để hiện thực hóa mô hình này trong tương lai gần.

Chiến lược xe tự lái không chỉ mang ý nghĩa công nghệ, mà còn được nhìn nhận như một cú hích quan trọng cho hệ sinh thái nghiên cứu và đổi mới trong nước. Tại Đại học Luxembourg, Trung tâm Liên ngành về An toàn, Tin cậy và Tích hợp (SnT) đang đặt nhiều kỳ vọng vào sự thay đổi mà chiến lược này mang lại.

Theo Giáo sư Raphaël Frank, khi các công ty công nghệ lựa chọn Luxembourg làm điểm đến, họ sẽ không chỉ mang theo nguồn vốn đầu tư mà còn góp phần thúc đẩy các dự án nghiên cứu chung, giúp mở rộng phạm vi và chiều sâu của hoạt động đổi mới. Đây chính là cơ hội để các nhóm nghiên cứu trong nước như SnT và UBIX nâng cao năng lực, đẩy mạnh ứng dụng thực tiễn và xây dựng hệ sinh thái công nghệ bền vững.

Chính phủ Luxembourg đang hướng tới việc hoàn thiện dự thảo luật về xe tự lái trong khoảng thời gian từ 6 đến 10 tháng tới. Thủ tướng Luc Frieden bày tỏ mong muốn có thể triển khai những bước đi thực tế đầu tiên trong khuôn khổ nhiệm kỳ lập pháp hiện tại, trước kỳ bầu cử quốc hội dự kiến diễn ra vào tháng 10/2028.

Trong thời gian chờ đợi hành lang pháp lý chính thức, các chương trình thử nghiệm tại Kirchberg và Lenningen vẫn sẽ tiếp tục được duy trì. Đây không chỉ là cơ hội để hoàn thiện công nghệ mà còn là bước chuẩn bị quan trọng nhằm đảm bảo tính khả thi và an toàn khi chuyển sang giai đoạn triển khai trên diện rộng.

Luxembourg đang chứng minh rằng, trong thế giới công nghệ đầy cạnh tranh, một quốc gia nhỏ hoàn toàn có thể vươn lên dẫn đầu nếu biết đầu tư bài bản, hoạch định chiến lược dài hạn và gắn kết giữa chính sách – nghiên cứu – doanh nghiệp.

Cuộc cách mạng xe tự lái không còn là câu chuyện của riêng những siêu đô thị tại Mỹ hay châu Á. Luxembourg đang viết nên chương đầu tiên cho một tương lai giao thông thông minh, nơi công nghệ, pháp lý và con người cùng hội tụ để kiến tạo sự đổi mới bền vững.