Mệt mỏi vì xem Netflix? Hãy đọc một cuốn sách hay

Lật tìm những cuốn sách hay. Ảnh: Angela Weiss/AFP

Các nhà hát đã không còn sáng đèn tại London West End từ cuối năm ngoái, trong khi các phòng trưng bày và các phòng hoà nhạc cũng trở nên tĩnh lặng.

Nhưng có một ngành công nghiệp sáng tạo đã nở rộ trong thời kỳ đại dịch: đọc và xuất bản sách. Rất nhiều người trong ngành công nghiệp này, cũng như các phụ huynh và nhà giáo, đều đang hy vọng thói quen đọc sách sẽ tiếp tục gắn bó với mọi người sau dịch COVID-19.

HarperCollins, 1 trong 5 nhà xuất bản hàng đầu trên thị trường Anglo-Saxon ở hai bên bờ Đại Tây Dương, đã trải qua quý cuối cùng của năm 2020 “đi vào lịch sử”. Sau đó, nhà xuất bản này tiếp tục tăng 45% lợi nhuận và 19% doanh thu trong quý đầu năm 2021 (kết thúc vào 31 tháng 3), so với giai đoạn bắt đầu của năm. 

Giám đốc điều hành Charlie Redmayne đã chỉ ra danh sách sản phẩm mang lại lợi nhuận cao: những tiểu thuyết cảm giác mạnh của các nhà văn viễn tưởng được yêu thích như J. R. R. Tolkien hay George R. R. Martin hay những tiểu thuyết trinh thám của Agatha Christie đều đã trở thành món ăn tinh thần cho độc giả trong thời kì đại dịch.

Một khảo sát ngày 19 tháng 4 của NPD BookScan cho quý đầu năm 2021 đã chứng kiến doanh số bán sách in ở Mỹ đã tăng 29% so với cùng kỳ năm 2020 – doanh số in ấn quý đầu tiên cao nhất kể từ khi họ bắt đầu theo dõi vào năm 2004.

Dẫn đầu trong đó là doanh số cho những tiểu thuyết phi hư cấu, cũng như sách viễn tưởng cho tuổi vị thành niên. Sự tăng trưởng doanh thu từ những cuốn sách tuổi teen đã làm giảm bớt nỗi lo về việc trẻ không còn hứng thú với viết lách do không đến trường trong thời gian dài.

Ví dụ, câu chuyện pháp thuật của Harry Potter vẫn thu hút độc giả. Nhà văn J.K. Rowling đã bắt đầu xuất bản sê-ri này hơn một phần tư thế kỷ trước, tuy vậy, doanh thu từ những cuốn sách của bà vẫn tăng 7% trong năm qua. Nhà xuất bản của bà, Bloomsbury Publishing Plc, đạt được mức tăng 22% trong doanh số bán hàng nói chung. 

Giới trẻ cũng không đánh mất chủ nghĩa lý tưởng của mình. Phản ánh lại những mối lo nghiêm trọng xuất phát từ phong trào Black Lives Matter, hay những kêu gọi cho một nền kinh tế hậu Covid bình đẳng, những tựa sách như “Why I’m No Longer Talking to White People About Race” của Reni Eddo-Lodge hay “Humankind” của Rutger Bregman đã trở nên ngày càng phổ biến. 

“Mọi người đã đón nhận thói quen đọc sách,” nhà đại diện văn học hàng đầu Vương quốc Anh Georgina Capel chia sẻ. Họ đã đại diện cho nhà sử học Andrew Roberts, người viết tiểu sử của Winston Churchill, và người viết biên niên sử chiến tranh thế kỷ 20 Max Hastings.

“Sau khi say sưa xem hết những loạt phim Netflix thời điểm bắt đầu đại dịch, chúng tôi nhận thấy có một giới hạn nhất định cho những sản phẩm này,” công ty đại diện này cho biết thêm. 

Có thể nói rằng Capel đã đúng. Rất nhiều người trưởng thành ban đầu tìm kiếm thú vui từ kênh phát trực tuyến, nhưng điều này không kéo dài được lâu.

Sau một vài tháng, họ bắt đầu tìm lại được niềm vui trong việc đọc sách, mặc dù không phải tất cả mọi người đều mua sách. Nhiều độc giả của Times Literary Supplement đã trở lại với các tác phẩm kinh điển.

Capel đã bắt đầu đọc lại “Buddenbrooks” của Thomas Mann, một tiểu thuyết dễ đọc một cách đáng ngạc nhiên của nhà văn người Đức nổi tiếng khó tính này.

Cuốn sách của ông viết về thời kỳ thương mại Hamburg, khi những biến động trên thị trường chứng khoán và những khủng hoảng tinh thần của con người đã góp phần thúc đẩy tài sản cá nhân. Được xuất bản vào năm 1901, nhưng cuốn sách của Thomas Mann lại được biết đến nhiều hơn cả vào năm 2021. 

Tuy vậy, việc xem TV và đọc sách không hẳn là không thể tương hợp. Bridgerton, một bộ phim dựng lại thời kỳ Regency với góc nhìn ủng hộ phong trào Black Lives Matter, đã được phỏng theo những cuốn tiểu thuyết về xã hội đương thời của Jane Austen.

Bộ phim tình cảm lãng mạn “Normal People” được sản xuất bởi BBC cũng được lấy cảm hứng từ cuốn tiểu thuyết cùng tên của nhà văn người Ireland Sally Rooney. Đây là một thời điểm hợp lý, bởi cuốn sách tiếp theo của cô sẽ được ra mắt vào tháng Chín tới đây. 

Những cuốn sách điện tử cũng được bán chạy, nhưng chúng đã không thể thống lĩnh thị trường như đã từng được dự đoán. Jeff Gomez, tác giả cuốn “Print Is Dead”, đã tiên đoán vào năm 2008 rằng những cuốn sách in ấn sẽ “trở thành một hương vị chuyên biệt, một hình thức nghệ thuật” được sản xuất cho thiểu số với sở thích sưu tầm “đồ cổ”.

Điều này là hoàn toàn sai lầm. Ở Vương quốc Anh, doanh số của sách điện tử đạt đỉnh vào năm 2014 và bắt đầu giảm dần sau đó – và chỉ tăng trở lại trong thời kỳ giãn cách đầu tiên vào mùa xuân năm ngoái. Có nhiều độc giả dù đọc sách điện tử nhưng vẫn muốn sở hữu những cuốn sách in. 

Mặc dù các nhà xuất bản đang phát triển thịnh vượng, tập đoàn Amazon mới là người chiến thắng thực sự từ đại dịch COVID-19.

Gã khổng lồ về mua bán trực tuyến này đã vận chuyển sách tới hàng triệu khách hàng. Nhiều khách hàng hiện tại đã thoải mái mua lượng sách lớn mà không cần bận tâm tới việc làm thế nào có thể mang về nhà từ các nhà bán lẻ.

Tuy nhiên, mọi điều tốt đẹp cũng đều có những mặt trái. Các nhà văn mới đang bắt đầu cảm thấy khó khăn

trong việc thu hút độc giả, và nhiều cuốn sách được dự kiến phát hành trong năm 2020 vẫn đang phải chờ đợi các nhà sách mở cửa trở lại để được đưa lên kệ.

Không chỉ vậy, chúng ta vẫn chưa thấy đại dịch truyền cảm hứng cho các tác phẩm kinh điển văn học mới. Nhà phê bình văn học, tác giả Michael Lapointe cho rằng: “Thật đáng chú ý khi chỉ trong một thời gian ngắn, xuất hiện hàng loạt những sự sáo rỗng trong văn học. Trong nhiều tác phẩm – viễn tưởng hay phi viễn tưởng – thiên nhiên bắt đầu trở lại, con người bắt đầu làm quen với hàng xóm, trẻ em đang mất tập trung, Zoom trở nên nhàm chán…” Nhà văn nào sẽ giành lại công lý trong giai đoạn kỳ lạ, buồn bã này trong lịch sử của chúng ta?