Mùa Đại hội cổ đông: Doanh nghiệp và cổ đông có tìm được tiếng nói chung ?

Mùa Đại hội cổ đông năm nay đã đi đến gần cuối chặng đường. Cả nhà đầu tư và doanh nghiệp đều tìm kiếm những lợi ích và chuẩn bị cho những kế hoạch đầu tư tiếp theo. Liệu họ có thể tìm được tiếng nói chung trong mùa đại hội này

Khác biệt trong mục tiêu đầu tư

Đánh giá về mùa Đại hội cổ đông năm nay, bà Nguyễn Phương Thảo, giảng viên Học viện Ngân hàng cho biết, điểm đặc biệt trong năm nay là việc trả cổ tức cao, số lượng các công ty trả bằng tiền mặt nhiều. Năm ngoái mức cổ tức thấp hơn và nhiều công ty lựa chọn trả bằng cổ phiếu.

“Với các công ty trả cổ tức bằng cổ phiếu, đây được coi là phương thức mang lại lợi ích lâu dài cho cả nhà đầu tư và doanh nghiệp bởi lẽ khi trả bằng cổ phiếu có nghĩa là phần lợi nhuận được chuyển thành vốn của công ty để tiếp tục tái đầu tư sản xuất, từ đó tạo ra giá trị cao hơn cho cổ phiếu mà nhà đầu tư nắm giữ”, bà Thảo nói.

Tuy nhiên, nếu thị trường đang có xu hướng giảm hoặc bản thân cổ phiếu đang có xu hướng giảm thì việc trả cổ tức bằng cổ phiếu sẽ không thể thỏa mãn kỳ vọng của nhà đầu tư bởi lúc này việc nắm giữ thêm cổ phiếu đang có xu hướng giảm không thể có lợi như trả bằng tiền mặt, bà Thảo chia sẻ.

Trên thực tế, việc nhà đầu tư thờ ơ hay mặn mà với các cổ phiếu trả cổ tức bằng tiền mặt hay bằng cổ phiếu cũng đều có lý do của nó.

Thông thường các nhà đầu tư nhỏ lẻ, nhà đầu tư ngắn hạn mục tiêu hướng tới của họ là cổ tức (tiền mặt) cho nên sẽ chỉ đầu tư vào các cổ phiếu trả cổ tức bằng tiền mặt trong ngắn hạn sau khi chốt lãi sẽ bán ngay nên họ không hứng thú với việc trả cổ tức bằng cổ phiếu.

Điều này gây nên mâu thuẫn trong quyền lợi giữa doanh nghiệp và cổ đông. Mâu thuẫn này xuất phát từ sự khác biệt trong chính mục tiêu đầu tư giữa các cổ đông lớn (vốn gắn liền lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của chính mình trong dài hạn) và cổ đông nhỏ (vốn chỉ là cổ đông “tạm thời” – do “lướt sóng”, hay đầu tư ngắn hạn) của cùng một công ty.

Theo anh Nguyễn Văn Hanh, chuyên viên môi giới Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn- Hà Nội, chứng khoán Việt Nam đã trải qua thời gian dài phát triển, nhà đầu tư cũng có nhiều hiểu biết hơn đối với thị trường.

Hiện nay, nhà đầu tư có xu hướng lựa chọn những cổ phiếu cơ bản tốt, có kết quả và kế hoạch kinh doanh tốt.

Vì vậy cổ phiếu của những doanh nghiệp kinh doanh không tốt hoặc mệnh giá dưới 10.000 đồng khi phát hành hay bị “ế”. Ngược lại những cổ phiếu của công ty có kết quả và kế hoạch kinh doanh tốt lại thu hút được nhà đầu tư như cổ phiếu HPG, VNM, VIC, HBC, CTD...

Một ví dụ rõ nét là cổ phiếu VIC của Tập đoàn Vingroup. Mặc dù năm nay đơn vị này không chia cổ tức cho cổ đông nhưng nhiều cổ đông vẫn tin tưởng ở mức tăng trưởng lợi nhuận của cổ phiếu nhờ sự tăng trưởng của Tập đoàn.

Anh Trần Hải Nam, một cổ đông đang nắm giữ 20.000 cổ phiếu VIC rất kỳ vọng vào sự tăng trưởng của cổ phiếu này nhờ tầm nhìn lãnh đạo và kế hoạch phát triển kinh doanh tốt của tập đoàn.

Ngược lại đối với cổ đông của những cổ phiếu có mệnh giá nhỏ, nhà đầu tư thường sẽ chốt lời ngay khi họ đạt được lợi nhuận kỳ vọng. Như trường hợp anh Nguyễn Văn Huy nắm giữ hơn 30.000 cổ phiếu VMI của Công ty cổ phần Khoáng sản và Đầu tư Visaco. Anh Huy cho biết đã bán hết số cổ phiếu VMI ngay sau khi công ty này họp đại hội cổ đông.

Niềm tin cho cổ đông

Theo nhiều chuyên gia chứng khoán, thông thường có 2 vấn đề nhà đầu tư quan tâm nhất trong mùa đại hội cổ đông đó là tình hình hoạt động của công ty và vấn đề chia cổ tức.

Theo giảng viên Học viện Ngân hàng Nguyễn Phương Thảo, các công ty có thông tin chia cổ tức cao thường được nhà đầu tư quan tâm vì đa phần các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam là nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Vì thế, đến mùa đại hội cổ đông họ quan tâm đến mức cổ tức còn hơn cả tình trạng hoạt động của doanh nghiệp, mặc dù cổ tức chỉ là một yếu tố để đánh giá mức độ hấp dẫn cổ phiếu.

Đối với các nhà đầu tư dài hạn nếu như mức cổ tức cao nhưng không bền vững (không có khả duy trì được lợi nhuận tốt ở các năm sau, tình hình hoạt động có vấn đề.....) hay cổ tức chỉ là mồi nhử cho một đợt phát hành thêm cổ phiếu thì họ cũng sẽ cân nhắc không mua.

Còn với các nhà đầu tư ngắn hạn thì họ có thể chọn những cổ phiếu có cổ tức cao, đầu tư, chờ chốt quyền nhận cổ tức, chốt lãi và chuyển hướng đầu tư, bà Thảo nói.

Theo ông Nguyễn Duy Định, chuyên viên chăm sóc khách hàng cao cấp công ty Chứng khoán MB- MBS, đến mùa đại hội cổ đông, nhà đầu tư thường quan sát, muốn đánh giá xem ban lãnh đạo doanh nghiệp thực hiện kế hoạch kinh doanh đến đâu, có năng lực hay không để xem có nên giữ cổ phiếu tiếp hay không hoặc nếu chưa có cổ phiếu của doanh nghiệp đó thì có nên mua hay không.

Một số nhà đầu cơ mua cổ phiếu để “lướt sóng” ăn chênh lệch giá sẽ “thích” những doanh nghiệp trả cổ tức cao. Những nhà đầu tư thực sự lại quan tâm đến sự phát triển của doanh nghiệp, kết quả năm cũ và kế hoạch trong những năm tiếp theo.

Họ quan tâm doanh nghiệp có phát triển bền vững và có triển vọng tốt trong tương lai hay không. Việc trả cổ tức hay không trả cổ tức không có tác động nhiều đến họ.

Ví dụ Tập đoàn Hòa Phát (HPG Group) mặc dù không trả cổ tức bằng tiền mặt nhưng nhà đầu tư rất quan tâm tới cổ phiếu HPG của tập đoàn này vì năm nào Hòa Phát cũng cần lượng vốn lớn để mở rộng quy mô, xây dựng những dự án lớn, ông Định chia sẻ.

Theo ông Định, một kế hoạch kinh doanh tốt thường đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận 20- 30%, thông thường giá cổ phiếu sẽ đi lên, nếu kế hoạch đặt ra không tăng trưởng lợi nhuận, hoặc lợi nhuận đi xuống sẽ ảnh hưởng tới giá cổ phiếu.

Tuy nhiên cũng theo ông Định, tại Việt Nam nhiều công ty chỉ công bố bản cáo bạch mà không phải công bố bản báo cáo khả thi của việc sử dụng vốn.

“Chính vì vậy nhiều khi tại đại hội cổ đông công ty đưa ra kế hoạch kinh doanh rất tốt nhưng không có nghĩa là doanh nghiệp sẽ thực hiện đúng như vậy”, ông Định nói.

Hiện nay, nhờ phát hành cổ phiếu nhiều doanh nghiệp dễ dàng huy động thêm vốn mà không phải trả lãi vay, giúp mở rộng sản xuất kinh doanh, mang lại lợi ích rất lớn cho doanh nghiệp.

Điều này có được bởi nhiều nhà đầu tư chỉ quan tâm đến giá cổ phiếu đang tăng và họ sẽ chấp nhận việc tăng vốn của doanh nghiệp bất chấp hiệu quả sử dụng vốn tăng thêm đó.

“Việc huy động vốn một cách ồ ạt rất dễ gây ra sự pha loãng giá cổ phiếu do doanh nghiệp phát hành quá mức”, ông Định cảnh báo./.