Mỹ: Doanh số bán súng tăng mạnh trước khi Chính phủ siết chặt quản lý

Doanh số bán súng ở Mỹ tăng mạnh trong những tuần gần đây. Ảnh minh họa: Reuters

Quyền sở hữu súng được quy định trong Hiến pháp Mỹ. Nhà chức trách ước tính có khoảng 300 triệu khẩu súng đang lưu hành, với tỷ lệ gần như là mỗi người một khẩu súng trong dân số 322 triệu người Mỹ.

Tuy nhiên tình trạng sở hữu súng mang tính tập trung, với chỉ khoảng 1/3 người Mỹ sống trong một hộ gia đình có người sở hữu một khẩu súng.

Với những vụ tấn công khủng bố tại Paris (Pháp) và San Bernardino ở bang California (Mỹ) trong hai tháng qua, ngày 5/1, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã quyết định đơn phương giải quyết vấn đề an ninh súng đạn tại Mỹ sau hàng trăm vụ xả súng đẫm máu tại nước này trong năm 2015 vừa qua, với việc sử dụng quyền hành pháp của Tổng thống mà không thông qua Quốc hội.

Sau khi Tổng thống Obama nói ông có ý định áp đặt những hạn chế mới về doanh số bán súng, người mua súng đã đổ xô đến những cửa hàng để mua thêm vũ khí, thường là súng ngắn.

Theo tờ Libération (Pháp), ngay từ khi ông Obama thông báo cách đây vài tuần rằng ông sẽ hành động, dân “ghiền súng” đã đổ xô đến các cửa hàng để mua trước. Kết quả là trong tháng 12/2015, 1,6 triệu khẩu súng đã được bán, tăng 33% so với tháng trước đó.

Một số điểm chính trong quy định mới gồm: kiểm tra bắt buộc nhân thân người mua súng, tăng cường hệ thống kiểm tra lý lịch người mua súng, tất cả những người bán súng đều phải có giấy phép, mở rộng việc điều trị tâm lý, thông báo công khai các trường hợp mắc bệnh tâm thần, cải thiện luật kiểm soát súng đạn, nghiên cứu các công nghệ đảm bảo an toàn khi sử dụng súng, ngăn chặn các hành vi bạo lực trong nước.

Theo đó, Cục Quản lý Rượu, Thuốc lá và Vũ khí Mỹ (ATF), cơ quan trực tiếp thực hiện các hoạt động kiểm soát súng đạn, sẽ yêu cầu người bán súng tại cửa hàng, triển lãm súng đạn hoặc qua internet phải có giấy phép kinh doanh.

ATF cũng hoàn thiện quy định kiểm tra lý lịch đối với người muốn mua vũ khí nguy hiểm, không phân biệt cá nhân hay tổ chức, doanh nghiệp hay các thực thể...

Những hạn chế mới của ông Obama nhắm mục tiêu kiểm soát việc bán súng của những người kinh doanh không đăng ký và loại bỏ lỗ hổng trong những “hội chợ súng” cho phép người mua tránh phải trải qua cuộc kiểm tra lý lịch của liên bang.

Không dễ dàng để giới lập pháp Mỹ tìm được tiếng nói chung trong vấn đề kiểm soát súng đạn do ảnh hưởng của các nhóm lợi ích trong ngành công nghiệp súng đạn ở nước này vẫn rất lớn.

Với doanh thu bán súng đạn lên tới khoảng 3,5 tỷ USD/năm thì các nhóm này khó có thể ủng hộ cho dự luật kiểm soát súng đạn. Kinh doanh vũ khí đang là một trong những ngành mang lại lợi nhuận khổng lồ và đây chính là lý do khiến các nhóm vận động hành lang ra sức lôi kéo lá phiếu của các nghị sĩ để bảo vệ lợi ích nhóm của họ.

Những quy định mới vấp phải sự phản đối rộng khắp từ những tổ chức ủng hộ quyền sở hữu súng ở Mỹ và từ những ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng hòa, những người có thể nhanh chóng đảo ngược quy định này nếu họ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới vào tháng 11/2016.

Họ nói rằng nếu có những quy định này thì cũng không ngăn chặn được những vụ xả súng hàng loạt tại Mỹ, và sẽ gây bất tiện hơn cho những người mua súng hợp pháp. Tuy nhiên, ngay cả với những quy định mới, hầu hết những vụ mua súng hợp pháp ở Mỹ khả năng vẫn sẽ diễn ra tương đối dễ dàng.

Súng được bán tại hàng nghìn cửa hàng ở Mỹ, từ những doanh nghiệp nhỏ cho tới những chuỗi siêu thị khổng lồ như Walmart, nơi bán súng lớn nhất ở Mỹ. Hiện có hơn 54.000 khẩu súng được đăng ký với liên bang, cùng với khoảng 7.800 cửa hàng cầm đồ bán súng và có từ 2.000- 5.200 "hội chợ súng" hàng năm.