Mỹ khủng hoảng kép: Chính phủ đóng cửa, căng thẳng chính trị leo thang

Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, DC. Ảnh: THX/TTXVN

Cùng lúc, căng thẳng chính trị tại các thành phố lớn leo thang khi chính quyền Tổng thống Trump tìm cách triển khai lính Vệ binh Quốc gia để trấn áp tội phạm và nhập cư.

Bế tắc trong việc thông qua luật cấp ngân sách đã khiến nhiều cơ quan liên bang bị tê liệt. Trọng tâm của cuộc đối đầu là yêu cầu của phe Dân chủ gia hạn các khoản trợ cấp chăm sóc sức khỏe sắp hết hạn vốn đang hỗ trợ cho hàng triệu người Mỹ có thu nhập thấp. Ông Andrew Koneschusky - cựu thư ký báo chí của Thượng nghị sĩ Chuck Schumer (lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện) - nhận định: "Rất có thể việc đóng cửa sẽ kéo dài theo đơn vị tuần, chứ không phải vài ngày. Hiện cả hai đảng đều cố thủ quan điểm của mình và có rất ít dấu hiệu thỏa hiệp".

Tổng thống Trump đổ lỗi cho phe Dân chủ về việc để chính phủ liên bang phải đóng cửa, đồng thời cảnh báo việc sa thải vĩnh viễn các viên chức liên bang. Theo ông Trump, chính đảng Dân chủ đang gây ra việc nhiều người bị mất việc làm.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, đảng Dân chủ sẽ khó nhượng bộ trong lần này, nhất là sau khi lãnh đạo Schumer đã bị chỉ trích nặng nề vì thỏa hiệp vào tháng 3 trước.

Chính phủ Mỹ chính thức đóng cửa một phần từ ngày 1/10 sau khi Quốc hội không đạt được thỏa thuận ngân sách. Đây là lần đóng cửa thứ 15 của chính phủ Mỹ kể từ năm 1981 và đang làm dấy lên nhiều lo ngại về những hệ lụy đối với hoạt động của bộ máy liên bang cũng như sự vận hành của nền kinh tế. Trong lần đóng cửa kỷ lục trước đó vào năm 2018-2019, nước Mỹ đã bị thiệt hại 11 tỷ USD, trong đó có 3 tỷ USD không thể phục hồi. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo lần đóng cửa này cũng sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Bên cạnh khủng hoảng do chính phủ đóng cửa, nước Mỹ cũng đang trong một cuộc leo thang chính trị khác khi Chính quyền Tổng thống Trump cố gắng triển khai quân đội tới các thành phố lớn do phe Dân chủ quản lý với lý do trấn áp tội phạm và người nhập cư bất hợp pháp. Ngày 5/10, chính quyền Tổng thống Trump triển khai 300 lính Vệ binh Quốc gia đến Chicago, thành phố lớn thứ 3 của Mỹ, bất chấp sự phản đối của Thị trưởng thành phố và Thống đốc bang Illinois, JB Pritzker. Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Kristi Noem thậm chí còn tuyên bố Chicago là "vùng chiến sự".

Theo lời của Thống đốc Pritzker, việc Chính phủ liên bang triển khai lính Vệ binh Quốc gia tới Chicago là hành động can thiệp quá mức. Ông cáo buộc đảng Cộng hòa đang muốn tạo ra "vùng chiến sự" để đưa thêm quân đội tới thành phố này.

  Trước đó, căng thẳng tại Chicago đã biến thành bạo lực hôm 4/10 khi một sĩ quan liên bang bắn một tài xế cáo buộc có vũ trang khi người này lao xe vào xe tuần tra của cảnh sát. Ngoài ra, một nhân viên của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) cũng đã bắn chết một người nhập cư 38 tuổi trong vụ dừng xe hôm 12/9.

Trong khi đó, tại Portland, Thẩm phán liên bang Karin Immergut đã ra lệnh phong tỏa tạm thời việc triển khai quân đội tới thành phố này vào tối 5/10, với lý do quyết định triển khai quân của Tổng thống Trump là không có cơ sở thực tế và Mỹ là quốc gia của luật pháp chứ không phải thiết quân luật.

Một cuộc thăm dò của CBS cho thấy 58% người Mỹ phản đối việc Chính phủ liên bang triển khai lính Vệ binh Quốc gia đến các thành phố. Nhiều người cũng bức xúc trước các chiến dịch truy quét người nhập cư bất hợp pháp do ICE thực hiện, chủ yếu ở các thành phố do phe Dân chủ điều hành.