Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và bảo vệ tầng ozone

Sáng 24/7, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ngân hàng Thế giới và Chương trình Môi trường Liên hợp quốc tổ chức Hội thảo khởi động Dự án “Quản lý bền vững các chất được kiểm soát theo Nghị  định thư Montreal”.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Cục trưởng phụ trách Cục Biến đổi khí hậu Nguyễn Tuấn Quang cho biết, Việt Nam kể từ khi tham gia Công ước Vienna và Nghị định thư Montreal năm 1994 đã luôn là thành viên có trách nhiệm, tuân thủ đầy đủ các cam kết quốc tế, triển khai và đạt được nhiều kết quả trong bảo vệ tầng ozone. Với sự hỗ trợ của Quỹ Đa phương thi hành Nghị định thư Montreal và các tổ chức quốc tế, đặc biệt Ngân hàng Thế giới và Chương trình Môi trường Liên hợp quốc, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật; tăng cường quản lý xuất khẩu, nhập khẩu; hỗ trợ chuyển đổi công nghệ; đào tạo nguồn nhân lực và nâng cao nhận thức về quản lý, loại trừ các chất làm suy giảm tầng ozone, chất gây hiệu ứng nhà kính.

Ngày 11/6/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 496/QĐ-TTg về Kế hoạch quốc gia quản lý, loại trừ các chất làm suy giảm tầng ô-dôn và chất gây hiệu ứng nhà kính được kiểm soát. Kế hoạch xác định rõ yêu cầu giảm dần sử dụng các chất HFC (loại hợp chất hóa học được sử dụng trong các ứng dụng làm lạnh, có tác động đến khí hậu) gắn với chuyển đổi công nghệ, sử dụng các môi chất lạnh có giá trị tiềm năng làm nóng lên toàn cầu thấp và nâng cao hiệu quả năng lượng trong lĩnh vực làm mát. Những kết quả nêu trên tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam bước vào giai đoạn cuối trong lộ trình loại trừ các chất HCFC (hợp chất hóa học bao gồm các nguyên tố hydro, clo, flo và cacbon, thường được sử dụng trong công nghiệp như chất làm lạnh trong hệ thống điều hòa không khí và tủ lạnh) và bắt đầu triển khai lộ trình giảm dần tiêu thụ các chất HFC.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống ngày càng cao. Nhu cầu làm mát trong các tòa nhà, cơ sở sản xuất, chuỗi cung ứng lạnh, giao thông vận tải và các ngành kinh tế khác được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng. Nếu không có các giải pháp chính sách và công nghệ phù hợp, sự gia tăng nhu cầu làm mát sẽ kéo theo mức tiêu thụ điện cao hơn, gia tăng sử dụng môi chất lạnh và phát thải khí nhà kính.

Trong bối cảnh đó, việc triển khai Dự án “Quản lý bền vững các chất được kiểm soát theo Nghị định thư Montreal”, do Quỹ Đa phương thi hành Nghị định thư Montreal tài trợ không hoàn lại thông qua Ngân hàng Thế giới và Chương trình Môi trường Liên hợp quốc, có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần xây dựng nền tảng cho quá trình chuyển đổi công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường năng lực cạnh tranh của ngành lạnh và điều hòa không khí Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, với mục tiêu tổng quát hỗ trợ Việt Nam loại trừ 97,5% mức tiêu thụ cơ sở các chất HCFC kể từ năm 2030 và giảm 10% mức tiêu thụ cơ sở các chất HFC kể từ năm 2029, Dự án sẽ tập trung vào bốn nhóm hoạt động trọng tâm gồm: Phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật trong lĩnh vực lạnh và điều hòa không khí thông qua tăng cường năng lực cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp; thúc đẩy chuyển đổi công nghệ thông qua việc phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp trong lĩnh vực đường sắt để sản xuất, thử nghiệm và đánh giá các giải pháp công nghệ sử dụng môi chất lạnh có giá trị tiềm năng làm nóng lên toàn cầu thấp cho hệ thống điều hòa không khí trên toa xe đường sắt; nghiên cứu, hoàn thiện chính sách và đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quản lý nhằm giảm dần sử dụng các chất HFC; thúc đẩy ứng dụng môi chất lạnh có tiềm năng làm nóng lên toàn cầu thấp, công nghệ làm mát thân thiện với khí hậu và các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Quyền Giám đốc vận hành Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam Nguyễn Duy Sơn cho rằng, việc triển khai dự án sẽ trực tiếp hỗ trợ quá trình chuyển đổi, thay thế các chất làm lạnh có tiềm năng nóng lên toàn cầu (GWP) cao trong cả hệ thống điều hòa không khí cố định và di động. Bên cạnh đó, dự án sẽ giúp nâng cao năng lực kiểm soát, ngăn chặn tìn trạng buôn bán bất hợp pháp các chất được kiểm soát; đồng thời phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp và đào tạo kỹ thuật, nhằm xây dựng một đội ngũ kỹ thuật viên mới có trình độ cao, đủ năng lực bảo dưỡng thiết bị một cách an toàn và thành thạo.

Ông Nguyễn Duy Sơn nêu rõ: "Đến khi dự án hoàn thành vào cuối năm 2031, chúng ta sẽ cắt giảm được lượng phát thải hàng năm lên tới 6,1 triệu tấn CO2 tương đương. Đây chính là đóng góp thiết thực của Việt Nam vì một hành tinh đáng sống, đồng thời là bước tiến vững chắc hướng tới mục tiêu đạt phát thải ròng bằng "O" (Net-Zero) vào năm 2050. Đặc biệt, với hàng ngàn kỹ thuật viên sẽ được đào tạo và cấp chứng chỉ về xử lý chất làm lạnh cũng như bảo dưỡng thiết bị trong khuôn khổ dự án này, đây sẽ là cơ hội lớn để nâng cao tay nghề, tiếp cận việc làm tốt hơn và kỳ vọng đạt được mức thu nhập cao hơn. Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành với tư cách là một đối tác tin cậy, linh hoạt và đáp ứng nhanh chóng các yêu cầu phát sinh trong quá trình triển khai dự án, hướng tơi hoàn thanh dự án thành công, hiệu quả".

 

Bà Nguyễn Thị Kim Quế, Tổ trưởng Ban giám sát quản lý về hải quan, Cục Hải quan thông tin, việc Quỹ Đa phương thi hành Nghị định thư Montreal thông qua Ngân hàng Thế giới và Chương trình Môi trường Liên hợp quốc tiếp tục hỗ trợ Việt Nam triển khai Dự án “Quản lý bền vững các chất được kiểm soát theo Nghị định thư Montreal” là rất đúng thời điểm. Dự án được triển khai sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam thực hiện có hiệu quả các hoạt động về quản lý, loại trừ các chất được kiểm soát theo lộ trình đã cam kết với quốc tế

Hiện Cục Hải quan đã cùng với Cục Biến đổi khí hậu xây dựng và hoàn thành Biên bản hợp tác để triển khai các hoạt động nhằm tiếp tục quản lý có hiệu quả các chất được kiểm soát tại Việt Nam, góp phần bảo vệ tầng ô-dôn, ứng phó với biến đổi khí hậu. Dự kiến các hoạt động phối hợp sẽ tập trung vào các nội dung chính như: Trao đổi thông tin phục vụ quản lý các chất được kiểm soát; thực hiện các hoạt động đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ hải quan; tăng cường trang thiết bị phục vụ công tác kiểm tra, giám sát về hải quan đối với các chất được kiểm soát; tổ chức đào tạo, tập huấn cho doanh nghiệp nhập khẩu và đại lý làm thủ tục hải quan và tăng cường các hoạt động hợp tác quốc tế, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm với các quốc gia. Cục Hải quan sẽ phối hợp chặt chẽ với Cục Biến đổi khí hậu để triển khai các hoạt động trong khuôn khổ Biên bản ghi nhớ.

Tại Hội thảo, Cục Biến đổi khí hậu cùng các cơ quan như Cục Hải quan, Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Cục Đường sắt Việt Nam và Công ty Cổ phần Vận tải đường sắt đã trao đổi về định hướng hợp tác và cơ chế phối hợp trong triển khai các hoạt động của Dự án. Các nội dung trao đổi tập trung vào chia sẻ thông tin, tăng cường năng lực cán bộ hải quan, phát triển chương trình đào tạo và nâng cao năng lực đội ngũ kỹ thuật viên, cũng như thử nghiệm, đánh giá và từng bước chuyển đổi công nghệ sử dụng môi chất lạnh có giá trị tiềm năng làm nóng lên toàn cầu thấp trong hệ thống điều hòa không khí trên toa xe đường sắt.

Nghị định thư Montreal được cộng đồng quốc tế ghi nhận là một trong những điều ước quốc tế về môi trường thành công nhất. Không chỉ góp phần phục hồi tầng ozone, bảo vệ sức khỏe con người và các hệ sinh thái, Nghị định thư còn mang lại những lợi ích lớn về khí hậu thông qua việc loại trừ các chất có tiềm năng làm nóng lên toàn cầu cao. Bản sửa đổi, bổ sung Kigali của Nghị định thư Montreal quy định lộ trình giảm dần sản xuất và tiêu thụ các chất HFC. Việc thực hiện đầy đủ Bản sửa đổi, bổ sung Kigali có thể góp phần tránh tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu 0,5 độ C vào cuối thế kỷ này./.