Net Zero: Việt Nam cần có lộ trình phù hợp để chuyển dịch năng lượng​

Ngày 8/7 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Tp. Hà Nội), diễn ra sự kiện Diễn đàn "Năng lượng và môi trường thế giới - Việt Nam 2026" với chủ đề “Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero”. Diễn đàn thu hút sự hiện diện của hơn 500 đại biểu trong nước và quốc tế tham dự, minh chứng cho sự quan tâm, tinh thần trách nhiệm và quyết tâm đồng hành của các bên liên quan đối với tiến trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.

Phát biểu chỉ đạo tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đánh giá cao sáng kiến của  Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và các đơn vị phối hợp trong việc tổ chức một diễn đàn có ý nghĩa thiết thực, đúng vào thời điểm Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia đặt ra ngày càng cấp thiết. Chuyển dịch năng lượng chính là trọng tâm, là động lực của lộ trình Net Zero và Việt Nam cần thực hiện chuyển dịch năng lượng theo lộ trình phù hợp, đảm bảo hiệu quả, công bằng và bền vững. Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp luật, cải cách hành chính mạnh mẽ, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong tiếp cận nguồn lực, tài nguyên, vốn vay, công nghệ và thị trường. VCCI cần tích cực phối hợp với các bộ ngành, địa phương, đối tác liên quan để xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh; đồng thời chủ động tổng hợp, phản ánh kịp thời các khó khăn của doanh nghiệp và thúc đẩy hình thành mạng lưới doanh nghiệp tiên phong về Net Zero; cũng như định kỳ báo cáo Chính phủ, Hội đồng quốc gia về Phát triển bền vững những kết quả, kiến nghị và các sáng kiến của cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng nhận định, diễn đàn lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam không chỉ là một định hướng chính sách, mà là một lời nhắc nhở mạnh mẽ về trách nhiệm của mỗi người đối với tương lai, như Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres từng nhấn mạnh: “Chúng ta đang ở thời khắc quyết định của lịch sử. Sự lựa chọn hôm nay sẽ định hình tương lai của nhân loại.”

Đến nay, chuyển dịch năng lượng đã không chỉ là yêu cầu để thực hiện các cam kết quốc tế về khí hậu, mà còn là cơ hội chiến lược để đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, bảo đảm an ninh năng lượng và tạo dựng nền tảng cho sự phát triển bền vững của đất nước trong thế kỷ XXI, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh. Net Zero không còn là một khái niệm của tương lai. Net Zero đang trở thành tiêu chuẩn mới của năng lực cạnh tranh quốc gia. Net Zero đang định hình lại dòng vốn đầu tư toàn cầu, cấu trúc chuỗi cung ứng, thương mại quốc tế và chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Đối với Việt Nam, cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 mà Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra tại Hội nghị COP26 không chỉ là một cam kết quốc tế đầy trách nhiệm, mà còn là một lựa chọn chiến lược cho tương lai phát triển đất nước. Đó chính là con đường để Việt Nam vừa bảo đảm tăng trưởng kinh tế nhanh, vừa nâng cao chất lượng tăng trưởng; vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa bảo vệ môi trường; vừa hội nhập sâu rộng với thế giới, vừa nâng cao sức chống chịu và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mang tính bước ngoặt trong lịch sử phát triển kinh tế. Cam kết đạt Net Zero vào năm 2050 không chỉ là một tuyên bố quốc tế, mà đã và đang được cụ thể hóa bằng hệ thống chính sách ngày càng đồng bộ. Đặc biệt, Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, tạo ra nền tảng thể chế quan trọng để thúc đẩy đầu tư, đổi mới công nghệ và bảo đảm an ninh năng lượng trong dài hạn. Đồng thời, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.

Để đạt được khát vọng đó, Chính phủ đã xác định mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao trong giai đoạn tới, phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong những năm tiếp theo. Muốn tăng trưởng nhanh và bền vững, chúng ta cần một nền tảng năng lượng đủ mạnh. Muốn phát triển kinh tế xanh, chúng ta cần một hệ sinh thái đầu tư xanh. Muốn hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, chúng ta cần một cộng đồng doanh nghiệp xanh hơn, thông minh hơn và có trách nhiệm hơn. Có thể nói, bài toán năng lượng hôm nay không chỉ là câu chuyện của ngành năng lượng. Đó là câu chuyện của năng lực cạnh tranh quốc gia. Đó là câu chuyện của môi trường đầu tư. Đó là câu chuyện của tương lai doanh nghiệp Việt Nam.

Tại diễn đàn, đại diện các bộ, ban ngành đã chia sẻ những định hướng lớn về thể chế và chính sách nhằm hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng "0", từ lộ trình Net Zero của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu, chuyển dịch năng lượng công bằng, phát triển tài chính xanh đến tăng cường hợp tác đối ngoại phục vụ mục tiêu phát triển bền vững. Các tham luận đều thống nhất rằng bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh không phải là hai mục tiêu đối lập mà cần được triển khai đồng thời, trên cơ sở xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, đa dạng nguồn cung, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát huy mạnh mẽ vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khu vực kinh tế tư nhân.

Tại phiên khai mạc, đại diện Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA) đã chia sẻ những xu hướng mới của chuyển dịch năng lượng toàn cầu, đồng thời khẳng định cam kết tiếp tục đồng hành, thúc đẩy hợp tác và đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Đại diện các doanh nghiệp tiêu biểu và tổ chức tài chính cũng chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong xây dựng chiến lược phát triển xanh, huy động tài chính bền vững, phát triển chuỗi giá trị phát thải thấp và ứng dụng các mô hình quản trị ESG, góp phần mở rộng cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam với các nhà đầu tư quốc tế.

Phiên thảo luận chuyên đề tiếp tục mở rộng đối thoại về chuyển dịch năng lượng và an ninh năng lượng trong kỷ nguyên Net Zero và hành trình ESG & Net Zero của doanh nghiệp. Các tọa đàm thảo luận tập trung nhận diện những nút thắt về thể chế, công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực; đồng thời đề xuất các giải pháp thúc đẩy đầu tư vào năng lượng sạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, mở rộng tiếp cận tài chính xanh và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững của thị trường quốc tế. Đây cũng là dịp để các địa phương, hiệp hội doanh nghiệp và đối tác quốc tế chia sẻ những mô hình thực tiễn, góp phần xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi xanh có tính kết nối và khả năng nhân rộng.

Bên cạnh các phiên tham luận và đối thoại, ban tổ chức cũng đã biểu dương các doanh nghiệp tiêu biểu trong thực hiện kinh tế xanh nhằm ghi nhận những nỗ lực đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải và phát triển mô hình sản xuất kinh doanh bền vững. Các doanh nghiệp được biểu dương trên căn cứ đề cử từ địa phương; tham chiếu bộ công cụ, tài liệu của Hội đồng Năng lượng Thế giới và đánh giá hồ sơ bởi chuyên gia độc lập.

Đại diện Hội đồng doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh khẳng định, diễn đàn đã tạo dựng một không gian đối thoại cởi mở giữa các cơ quan hoạch định chính sách, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức tài chính và đối tác quốc tế, qua đó góp phần kết nối tri thức, nguồn lực và các sáng kiến hợp tác phục vụ quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam. Thời gian tới, VCCI sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và các đối tác quốc tế nhằm chuyển hóa những khuyến nghị được đề xuất tại diễn đàn thành các chương trình hợp tác, hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp và sáng kiến chính sách cụ thể.

Cùng với diễn đàn chính, còn có các hoạt động bên lề như: “Triển lãm Con đường xanh - NetZero Việt Nam” với hơn 50 gian hàng từ các địa phương, doanh nghiệp nhằm giới thiệu trực quan các mô hình, dự án, công nghệ sản phẩm, dịch vụ và sáng kiến xanh tiêu biểu; đồng thời mở ra một không gian kết nối giữa địa phương – doanh nghiệp – tổ chức quốc tế – nhà đầu tư – cộng đồng, nhằm thúc đẩy hợp tác, chuyển giao công nghệ, tài trợ, đầu tư cho chuyển đổi xanh.