Ngành công nghiệp hỗ trợ: Cơ hội từ các Hiệp định thương mại tự do

Sáng nay, Viện Nghiên cứu chiến lược, Chính sách công nghiệp (Bộ Công Thương) đã tổ chức“Diễn đàn Phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ: Cơ hội từ các Hiệp định thương mại tự do thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp”.

Nói về những cơ hội từ các hiệp định thương mại đối với ngành công nghiệp nói chung, công nghiệp hỗ trợ nói riêng, Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng cho rằng, phát triển công nghiệp hỗ trợ có ý nghĩa vô cùng quan trọng cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của mỗi quốc gia, đặc biệt đối với những quốc gia đang phát triển.

Sau 30 năm thực hiện đường lối mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế, cùng với việc gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Việt Nam hiện đã tham gia ký kết nhiều Hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương và đa phương với nhiều đối tác quan trọng, mang lại nhiều thuận lợi cho xuất khẩu bền vững sản phẩm công nghiệp Việt Nam. Các FTA được ký kết sẽ tạo ra nhiều cơ hội mới cho xuất khẩu, các ngành công nghiệp và thương mại của Việt Nam.

Cùng với lộ trình cắt giảm thuế quan, Việt Nam có cơ hội nâng cao cạnh tranh, đẩy mạnh xuất khẩu sang hầu hết các thị trường truyền thống, những thị trường nhập khẩu lớn nhất thế giới. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, giúp các sản phẩm công nghiệp xuất khẩu của Việt Nam trở nên đa dạng hơn cả về chủng loại và chất lượng.

Theo Viện Nghiên cứu chiến lược, Chính sách công nghiệp, cùng với những cơ hội trên, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục đổ vào Việt Nam và quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa diễn ra mạnh mẽ đã góp phần thúc đẩy các ngành công nghiệp nói chung và hoạt động xuất khẩu sản phẩm công nghiệp có thế mạnh nói riêng.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, quá trình toàn cầu hóa cũng đưa đến không ít thách thức cho xuất khẩu bền vững sản phẩm công nghiệp. Bởi khi tham gia vào các FTA với phạm vi rộng và mức độ cam kết sâu đồng nghĩa với việc sản phẩm của Việt Nam sẽ phải chịu sự cạnh tranh khốc liệt với các sản phẩm sản xuất của các nước có lợi thế cạnh tranh vượt trội so với Việt Nam.

Ngoài ra, những hạn chế trong đầu tư vào công nghệ cao, hiện đại, thiếu hụt nhân lực trình độ cao; đặc biệt ngành công nghiệp hỗ trợ chưa thực sự phát triển khiến Việt Nam mới chỉ dừng lại là mắt xích nhỏ trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo đánh giá của GS. Phan Đăng Tuất, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược, Chính sách công nghiệp, hiện nay số doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ mới chỉ chiếm 0,3% số doanh nghiệp, con số này quá nhỏ và đáng suy nghĩ.

GS. Phan Đăng Tuất cho rằng, cần phải hành động để cho ra những “đứa bé” công nghiệp hỗ trợ chứ không phải chỉ là bàn về những doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đã có. Các bộ, ban ngành cần nghiên cứu những “lồng ấp” để cho ra đời nhiều hơn nữa các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ.

Cùng chung quan điểm, ông Nguyễn Xuân Huy, Giám đốc Công ty VPMS, cho rằng hiện Việt Nam đang thiếu những doanh nghiệp thực hiện một số nguyên công do công nghệ phức tạp và khó hoàn vốn, dẫn đến không thực hiện được đơn hàng hoặc thực hiện với giá thành cao.

Đơn cử như trong việc sản xuất chi tiết chày cho khuôn dập sản xuất phụ tùng ô tô. Ngoài ra, trình độ gia công của nhiều doanh nghiệp còn lạc hậu, không đáp ứng được nhu cầu của sản phẩm. Do đó, cần hỗ trợ đáp ứng các công đoạn còn thiếu và để làm được việc này, doanh nghiệp có thể được trợ giá hay hỗ trợ đầu tư.

Cùng với đó, ông Nguyễn Xuân Huy đề xuất cần xây dựng các chuẩn doanh nghiệp hỗ trợ để tập trung bồi dưỡng các doanh nghiệp gần đạt chuẩn một cách có hiệu quả; tránh việc hỗ trợ tràn lan, đánh đồng./.