Ngành hàng không thế giới nỗ lực tìm lối thoát trước "cơn bão" địa chính trị

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh ngành hàng không đang phải vật lộn với những biến động địa chính trị, chi phí nhiên liệu tăng vọt và tâm lý e ngại của hành khách trước giá vé máy bay quá cao.

Hội nghị thường niên của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) quy tụ 370 hãng hàng không, đại diện cho 85% lưu lượng hành khách toàn cầu. Sự kiện này diễn ra đúng thời điểm cuộc xung đột tại Trung Đông đang gây nhiều biến động cho ngành hàng không. Trước khi Mỹ và Israel triển khai các hoạt động quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2/2026 dẫn đến việc phong tỏa những lô hàng dầu mỏ tại Vùng Vịnh, các hãng hàng không nhìn chung đang hoạt động thuận lợi.

Theo số liệu từ IATA, giá nhiên liệu máy bay đã tăng gần gấp đôi và hiện đứng ở mức trung bình khoảng 142 USD/thùng. Tình trạng này buộc các nhà vận tải phải đưa ra những lựa chọn khó khăn về giá vé, tần suất bay và các kế hoạch phát triển trong tương lai. Ông John Grant, chuyên gia tại công ty tư vấn hàng không OAG Aviation, nhận định giá vé máy bay chắc chắn sẽ tăng theo đà tăng của giá dầu, tuy nhiên các hãng hàng không phải cân bằng giữa việc bù đắp chi phí và duy trì nhu cầu của khách hàng.

Dữ liệu từ IATA cho thấy nhu cầu hành khách trong tháng 4/2026 đã giảm 3,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là đợt sụt giảm đầu tiên kể từ khi đại dịch COVID-19 kết thúc. Ông Willie Walsh, Tổng Giám đốc IATA, cho biết dữ liệu lịch trình sắp tới phản ánh việc các hãng đang giảm số chuyến bay để đối phó với chi phí nhiên liệu cao và nhu cầu yếu.

Đặc biệt, các hãng hàng không tại Trung Đông đã phải cắt giảm mạnh số chuyến bay khi nhiều sân bay tại vùng Vịnh phải đóng cửa do xung đột. Diễn biến này làm lộ rõ rủi ro của chiến lược "trung tâm trung chuyển" vốn phụ thuộc lớn vào dòng khách kết nối giữa châu Mỹ, châu Âu và châu Á.

Giá vé tăng cao và phụ phí nhiên liệu cũng đang thúc đẩy du khách thay đổi kế hoạch nghỉ hè. Nhiều người chọn cách tiết kiệm chi phí bằng việc du lịch gần nhà thay vì thực hiện các chuyến bay dài. Công ty phân tích dữ liệu hàng không Cirium nhận định sự chậm lại của ngành không còn gói gọn ở một khu vực cụ thể mà đã lan rộng sang các thị trường lớn như Tây Âu.

Mặc dù tình hình đầy thách thức, ông Walsh vẫn cố gắng xoa dịu những lo ngại khi khẳng định ngành hàng không có thể chống chịu được cú sốc giá nhiên liệu. Ông nhắc lại giai đoạn từ năm 2011 đến 2013, khi giá nhiên liệu bay vượt ngưỡng 130 USD/thùng nhưng ngành hàng không vẫn hoạt động có lãi.

Nhận thức được việc duy trì giá vé quá cao sẽ khiến khách hàng quay lưng, một số doanh nghiệp đã chủ động tung ra các chương trình ưu đãi. Hãng hàng không giá rẻ Ryanair đã công bố hàng loạt đợt giảm giá trong mùa Xuân này. Trong khi đó, tập đoàn hàng không Air France-KLM nỗ lực thu hút khách bằng việc lần đầu tiên cho phép thay đổi vé miễn phí đối với các chuyến bay khởi hành từ Pháp hoặc Hà Lan.

Tuy nhiên, ông John Grant thuộc công ty tư vấn OAG Aviation cảnh báo không phải hãng hàng không nào cũng có khả năng ứng phó chi phí nhiên liệu tăng cao để giữ giá vé thấp. Theo ông, các hãng hàng không quy mô trung bình với nguồn dự trữ tiền mặt hạn chế sẽ là những đơn vị dễ bị tổn thương nhất, bất kể đó là hãng hàng không truyền thống hay hãng hàng không giá rẻ.