Ngành thuế lắng nghe phản ánh từ thực tiễn để điều chỉnh cách làm phù hợp

Chiều 15/1, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Thuế (Bộ Tài chính) phối hợp với Báo Tuổi Trẻ tổ chức hội thảo “Thực hiện thuế kê khai: hộ kinh doanh cần lưu ý gì?”, kết nối tới hơn 350 điểm cầu là các cơ sở thuế trên cả nước, với sự tham dự của đại diện nhiều hộ kinh doanh.

Tại hội thảo, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) khẳng định.“Ngành thuế cam kết đồng hành, lắng nghe phản ánh từ thực tiễn để điều chỉnh cách làm phù hợp giúp hộ kinh doanh yên tâm chuyển đổi và phát triển lâu dài”.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh từ ngày 1/1/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh chính thức chuyển từ phương thức thuế khoán sang thuế kê khai theo Luật Quản lý thuế. Theo quy định mới, ngưỡng doanh thu chịu thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm.

Điều này đồng nghĩa với việc chỉ những hộ có doanh thu vượt ngưỡng này mới phát sinh nghĩa vụ nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Việc kê khai, nộp thuế được thực hiện trên cơ sở doanh thu thực tế, thông qua các ứng dụng điện tử, hướng tới mục tiêu minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và tiệm cận dần với chuẩn mực quản lý hiện đại.Tuy nhiên, sau hơn hai tuần triển khai, thực tế cho thấy không ít hộ kinh doanh vẫn gặp khó khăn trong quá trình thích ứng. Các vướng mắc tập trung vào việc sử dụng hóa đơn điện tử, kê khai doanh thu, xác định chi phí, xử lý hàng tồn kho và tâm lý lo ngại rủi ro bị xử phạt do chưa nắm chắc quy định, đặc biệt ở nhóm chủ hộ lớn tuổi.

Theo ông Nguyễn Hoàng Sơn, Phó Chủ tịch Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP. Hồ Chí Minh, cho biết trong quá trình đồng hành cùng “Chiến dịch 60 ngày cao điểm hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi phương thức thuế”, nhiều bất cập đã bộc lộ rõ.Một bộ phận tiểu thương vẫn chưa đăng ký kinh doanh, chưa đăng ký thuế dù đã hoạt động nhiều năm, tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Khi các quy định về hóa đơn, chứng từ được áp dụng thống nhất, không ít hộ lúng túng trong việc phân biệt hóa đơn bán hàng, hóa đơn điện tử, hóa đơn giá trị gia tăng và các loại chứng từ hợp lệ để kê khai thuế. Việc lập hóa đơn không đúng thời điểm cũng khiến nhiều hộ lo ngại nguy cơ bị xử phạt hành chính.

Bên cạnh đó, thói quen mua bán không hóa đơn trước đây khiến quá trình kê khai hàng tồn kho trở thành “nút thắt” lớn khi chuyển sang thuế kê khai. Trong trường hợp hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, mã số thuế hộ bị khóa trong khi không có hóa đơn đầu vào, dẫn đến khó khăn cho doanh nghiệp mới. Việc hướng dẫn triển khai còn có sự khác biệt giữa các địa phương, làm gia tăng áp lực cho người kinh doanh.

Ngoài ra, nhóm hộ có doanh thu tiệm cận 500 triệu đồng/năm cũng được lưu ý cần chuẩn bị sẵn sàng cho kịch bản vượt ngưỡng nhằm tránh bị động khi phải thay đổi phương thức quản lý thuế trong thời gian ngắn.

Phát biểu tại hội thảo, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế  cho biết, qua các hoạt động đối thoại trực tiếp trong chiến dịch cao điểm vừa qua, cơ quan thuế đã ghi nhận đầy đủ những băn khoăn rất thực tế của hộ kinh doanh.

Nhiều hộ lo ngại việc kê khai sai do chưa quen quy định, lo bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí lo rằng số liệu kê khai theo phương thức mới có thể bị sử dụng để truy thu thuế của các năm trước. Theo ông Mai Sơn, đây là tâm lý dễ hiểu trong giai đoạn chuyển đổi và là trách nhiệm của ngành thuế trong việc giải thích rõ, hướng dẫn cụ thể và đồng hành sát sao hơn.

Trên tinh thần đó, Cục Thuế đã ban hành Chương trình hành động 3789 về “Đồng hành cùng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong tuân thủ pháp luật thuế”, triển khai thống nhất trên toàn quốc từ ngày 1/1/2026. Chương trình được xác định là khuôn khổ hỗ trợ xuyên suốt, không chỉ trong giai đoạn đầu chuyển đổi mà trong cả quá trình tuân thủ lâu dài.

Đại diện ngành thuế nhấn mạnh, trong giai đoạn đầu áp dụng thuế kê khai, trọng tâm của cơ quan quản lý là hỗ trợ để hộ kinh doanh làm đúng, hạn chế tối đa sai sót phát sinh do bỡ ngỡ hoặc lỗi kỹ thuật. Doanh thu kê khai trong năm 2026 sẽ không được sử dụng làm căn cứ truy thu thuế khoán của các năm trước, qua đó, giúp hộ kinh doanh yên tâm hơn khi thực hiện nghĩa vụ thuế theo phương thức mới.

Song song đó, hệ thống quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hóa đơn đã được điều chỉnh theo hướng đơn giản, giảm nhẹ, phù hợp với quy mô và điều kiện hoạt động của hộ kinh doanh. Cục Thuế cũng đang xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn chuẩn hóa, dễ hiểu, dành riêng cho nhóm đối tượng này.

Cùng với chính sách, ngành thuế tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, cung cấp miễn phí các dịch vụ thuế điện tử, hướng tới việc đơn giản hóa thao tác kê khai, nộp thuế. Hệ thống công nghệ thông tin sẽ được nâng cấp theo hướng thân thiện hơn, có khả năng gợi ý thông tin tờ khai, nhắc hạn, cảnh báo sớm sai sót, qua đó, giảm chi phí và rủi ro tuân thủ cho hộ kinh doanh.

Ngành thuế cũng kỳ vọng sự phối hợp chặt chẽ hơn từ các nhà cung cấp giải pháp công nghệ và ngân hàng thương mại trong việc xây dựng các gói hỗ trợ phù hợp, giúp hộ kinh doanh tiếp cận chuyển đổi số theo đúng quy mô và đặc thù hoạt động.

Ông Mai Sơn cũng yêu cầu các Trưởng Thuế tỉnh/thành phố và Trưởng Thuế các cơ sở tiếp tục chỉ đạo, nắm bắt thực tế và rà soát đầy đủ những hộ kinh doanh trên địa bàn chưa được giới thiệu, tiếp cận các gói phần mềm, ứng dụng hỗ trợ kê khai thuế, hóa đơn điện tử, chữ ký số ưu đãi nhất phù hợp với quy mô, ngành nghề và điều kiện hoạt động. Song song đó khẩn trương lập danh sách, phân nhóm nhu cầu, bố trí đầu mối hỗ trợ và chủ động phối hợp với các đơn vị để triển khai hỗ trợ đến các hộ kinh doanh kịp thời.

Theo Cục Thuế, hội thảo “Thực hiện thuế kê khai: Hộ kinh doanh cần lưu ý gì?” chỉ là một trong chuỗi hoạt động hỗ trợ sẽ được triển khai trong suốt năm 2026. Thời gian tới, các hình thức đối thoại trực tiếp tại chợ, tuyến phố, cụm kinh doanh; hội nghị trực tuyến, chuyên đề hỏi – đáp; cũng như các kênh truyền thông qua báo chí và hiệp hội sẽ tiếp tục được mở rộng.

Thông điệp được ngành thuế nhấn mạnh xuyên suốt là việc chuyển sang thuế kê khai không nhằm siết chặt quản lý mà hướng tới xây dựng nền tảng tuân thủ ổn định, minh bạch và bền vững cho khu vực hộ kinh doanh.