Nghị định 245: Bước đột phá thu hút vốn ngoại cho thị trường chứng khoán

Thị trường phái sinh phát triển vượt kỳ vọng sau 4 năm hoạt động. Ảnh minh họa: HNX

Trong tiến trình hội nhập sâu rộng và nâng hạng thị trường chứng khoán, dòng vốn đầu tư nước ngoài được xem là yếu tố quan trọng. Không chỉ mang lại nguồn lực tài chính dồi dào, vốn ngoại còn góp phần tạo tính thanh khoản, nâng cao chuẩn mực quản trị và củng cố niềm tin đối với thị trường.

Chính vì vậy, việc Chính phủ ban hành Nghị định 245/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 155/2020/NĐ-CP về hướng dẫn thi hành Luật Chứng khoán, được cộng đồng đầu tư và giới chuyên gia đánh giá là bước đột phá nhằm mở rộng cửa đón dòng vốn ngoại, thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường.

*Cơ chế mới cho nhà đầu tư nước ngoài

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 245 là mở rộng và đơn giản hóa điều kiện công nhận nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Theo đó, cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập và hoạt động theo pháp luật nước ngoài được công nhận tư cách nhà đầu tư chuyên nghiệp khi đáp ứng các tiêu chí tương ứng. Hồ sơ, giấy tờ chứng minh cũng được quy định tương thích với pháp lý quốc tế, giúp tháo gỡ vướng mắc trong quá trình tham gia phát hành riêng lẻ và tiếp cận các sản phẩm tài chính.

Đáng chú ý, Nghị định cũng bảo đảm quyền của cổ đông là nhà đầu tư nước ngoài, khi bãi bỏ quy định cho phép công ty đại chúng đặt tỷ lệ sở hữu thấp hơn mức trần pháp luật cho phép. Các công ty hiện hữu phải hoàn tất thông báo tỷ lệ sở hữu tối đa trong vòng 12 tháng kể từ ngày Nghị định có hiệu lực. Đây là điểm thay đổi quan trọng, tạo sự minh bạch và nhất quán, củng cố niềm tin cho các nhà đầu tư ngoại đang quan tâm tới cơ hội tại Việt Nam.

Một cải cách khác được cộng đồng thị trường quan tâm là rút ngắn thời gian đưa chứng khoán mới vào giao dịch. Trước đây, thời hạn có thể lên tới 90 ngày, gây ảnh hưởng đến kế hoạch của doanh nghiệp phát hành cũng như kỳ vọng của nhà đầu tư.

Với Nghị định 245, thời gian này được rút ngắn xuống chỉ còn 30 ngày, nhờ cơ chế xử lý song song hồ sơ IPO và đăng ký niêm yết. Việc rút ngắn này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, mà còn gia tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn ngoại vốn coi trọng tính kịp thời và minh bạch của thị trường.

Song song, Nghị định cũng đơn giản hóa thủ tục cấp mã số giao dịch chứng khoán cho nhà đầu tư nước ngoài (ESTC). Toàn bộ quy trình có thể thực hiện trực tuyến, thay thế yêu cầu hồ sơ giấy như trước. Nhà đầu tư ngoại được phép giao dịch ngay sau khi được cấp mã, rút ngắn đáng kể thời gian gia nhập thị trường.

Đối với các công ty quản lý quỹ nước ngoài, Nghị định cho phép cấp hai mã số giao dịch riêng biệt: một cho hoạt động tự doanh, một cho quản lý tài khoản khách hàng. Điều chỉnh này giúp triển khai mô hình tài khoản tổng, phù hợp thông lệ quốc tế, nâng cao hiệu quả quản lý và an toàn trong vận hành.

Nghị định 245 đặt ra nhiều yêu cầu nhằm nâng cao tính minh bạch và chuẩn mực quốc tế. Theo đó, doanh nghiệp niêm yết và tổ chức phát hành phải công bố thông tin đồng thời bằng tiếng Việt và tiếng Anh, bảo đảm nhà đầu tư ngoại có thể tiếp cận dữ liệu chính xác, kịp thời.

Đối với thị trường trái phiếu, Nghị định quy định trái phiếu chào bán ra công chúng phải có xếp hạng tín nhiệm từ các tổ chức uy tín quốc tế. Đồng thời, mở rộng đối tượng được phép bảo lãnh thanh toán, không chỉ giới hạn ở các ngân hàng trong nước mà cả các tổ chức tài chính quốc tế. Điều này góp phần nâng cao độ tin cậy và giảm rủi ro cho nhà đầu tư nước ngoài, vốn đặc biệt quan tâm tới tính an toàn của công cụ nợ.

Ngoài ra, các quy định về quản trị công ty, báo cáo, chi trả cổ tức, sử dụng vốn huy động cũng được sửa đổi, bổ sung, nhằm giảm thiểu xung đột lợi ích, nâng cao trách nhiệm giải trình của ban lãnh đạo doanh nghiệp. Đây là cơ sở quan trọng để nhà đầu tư ngoại yên tâm khi rót vốn dài hạn vào thị trường Việt Nam.

Để thu hút nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, Nghị định 245 quy định lộ trình áp dụng cơ chế bù trừ, thanh toán qua đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Cơ chế này giúp giảm rủi ro thanh toán, hạn chế biến động tỷ giá và bảo đảm an toàn cho các giao dịch quy mô lớn. Theo kế hoạch, hệ thống CCP sẽ được đưa vào vận hành trước ngày 31/12/2027, dự kiến từ quý I/2027. Đây là một trong những yêu cầu quan trọng mà các tổ chức xếp hạng thị trường như MSCI và FTSE Russell đặt ra khi xem xét nâng hạng.

*Tín hiệu tích cực từ cơ quan quản lý và chuyên gia

Tại Diễn đàn Cấp cao Cố vấn tài chính Việt Nam 2025, ông Đặng Thanh Tùng, Giám đốc Nghiệp vụ Dragon Capital nhận định: “Cá nhân tôi rất hứng khởi với việc gần đây Chính phủ đã phê duyệt Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam… Đây là những điểm thể hiện quyết tâm của Chính phủ rất cao trong việc đảm bảo thị trường tài chính Việt Nam nói chung, thị trường chứng khoán nói riêng sẽ phát triển vững mạnh và bền vững.”

Ông Phan Dũng Khánh, Giám đốc Tư vấn Đầu tư Maybank Investment Bank cũng cho rằng, Việt Nam liên tục bổ sung và đáp ứng nhiều điều kiện để thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Nghị định 245 được xem là giải pháp quan trọng, tháo gỡ các rào cản pháp lý và kỹ thuật, qua đó tạo sức hút lớn hơn đối với các định chế tài chính quốc tế.

Về phía cơ quan quản lý, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) đang cho thấy nhiều bước tiến mạnh mẽ, hứa hẹn tiềm năng lớn khi thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển ấn tượng. Bộ trưởng khẳng định, các cải cách pháp lý cùng nỗ lực tiếp xúc trực tiếp với nhà đầu tư quốc tế sẽ góp phần củng cố niềm tin, tạo động lực để dòng vốn ngoại gắn bó lâu dài và bền vững.

Giao dịch chứng khoán tại Công ty cổ phần Chứng khoán Bảo Việt (BVSC). Ảnh: Văn Giáp/Bnews/vnanet.vn

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, hiện thị trường có hơn 1.600 công ty niêm yết, hơn 500 mã trái phiếu chính phủ và hơn 1.000 mã trái phiếu doanh nghiệp. Dù số lượng sản phẩm dồi dào, cấu trúc hàng hóa vẫn cần đa dạng hóa hơn để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và kỳ vọng từ phía nhà đầu tư nước ngoài.

Có thể thấy, với Nghị định 245, Chính phủ không chỉ hoàn thiện hành lang pháp lý, mà còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm mở cửa thị trường, tăng cường minh bạch và hội nhập quốc tế. Những cải cách này giúp giải quyết đồng thời các vấn đề tồn tại: Từ thủ tục gia nhập, quyền lợi cổ đông, tính minh bạch thông tin cho đến cơ chế an toàn thanh toán.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn trung và dài hạn cho phát triển kinh tế ngày càng lớn, thu hút vốn ngoại trở thành nhiệm vụ chiến lược. Nghị định 245 được kỳ vọng sẽ tạo ra “làn gió mới”, giúp Việt Nam không chỉ tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng, mà quan trọng hơn là xây dựng một thị trường chứng khoán hiện đại, minh bạch, đủ sức cạnh tranh và hấp dẫn dòng vốn quốc tế bền vững.