Nghị quyết 57-NQ/TW: Hoàn thiện hạ tầng và kiến trúc số để nâng hiệu quả 

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bộ Công Thương đang chuyển trọng tâm từ xây dựng nền tảng sang khai thác chiều sâu; trong đó hoàn thiện hạ tầng, kiến trúc số, kết nối và nâng chất lượng dữ liệu là những nhiệm vụ then chốt.

Đáng lưu ý, chuyển đổi số của ngành không dừng ở việc đưa quy trình lên môi trường điện tử mà hướng tới thay đổi phương thức quản lý, điều hành và nâng hiệu quả thực chất.

Để hiện thực hóa định hướng này, Bộ Công Thương xác định việc xây dựng một kiến trúc dữ liệu thống nhất, đồng bộ giữa các hệ thống là một trong những nền tảng quan trọng. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ xuyên suốt, các hệ thống số không chỉ vận hành độc lập mà có thể hỗ trợ trực tiếp cho việc quản lý, điều hành, cung cấp dịch vụ công và ra quyết định. Đây cũng là cơ sở để Bộ từng bước chuyển từ xây dựng các hệ thống riêng lẻ sang tổ chức, khai thác dữ liệu theo một kiến trúc chung.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 235/QĐ-BCT về Khung kiến trúc dữ liệu, hướng tới xây dựng mô hình dữ liệu và luồng dữ liệu thống nhất cho các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ. Kiến trúc này được xây dựng đồng bộ với Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, Khung quản trị dữ liệu quốc gia, Khung kiến trúc Chính phủ số Việt Nam và Kiến trúc Chính phủ điện tử Bộ Công Thương, hướng tới hình thành không gian dữ liệu ngành thống nhất, kết nối với hệ thống dữ liệu của Chính phủ và nền kinh tế.

Một trong những nguyên tắc quan trọng là “một dữ liệu - một đầu mối”, “một lần tạo lập - nhiều lần khai thác” và liên thông xuyên suốt trong toàn ngành. Theo đó, các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu được tích hợp, chia sẻ, hạn chế phân tán và trùng lặp dữ liệu, đồng thời tối ưu việc sử dụng hạ tầng kỹ thuật và bảo đảm an toàn, an ninh thông tin.

Thực tế, nền tảng hạ tầng của Bộ đang từng bước được hoàn thiện. Trung tâm dữ liệu và các nền tảng dùng chung được duy trì an toàn, ổn định; nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu của Bộ đã kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Dữ liệu thương mại điện tử được chia sẻ với Bộ Tài chính; hệ thống theo dõi nhiệm vụ được kết nối với hệ thống của Chính phủ; cơ sở dữ liệu kinh tế công nghiệp và thương mại đã đồng bộ 16/16 nhóm chỉ tiêu với Trung tâm dữ liệu quốc gia. Cơ sở dữ liệu về hóa chất, tiền chất có khoảng 204.000 bản ghi đang được kết nối, làm sạch và xác thực.

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số cho biết: Trung tâm dữ liệu và nền tảng dùng chung của Bộ cơ bản được duy trì an toàn, ổn định; hai cơ sở dữ liệu về công nghiệp, thương mại và hóa chất đã bước đầu kết nối với nền tảng dùng chung. Trong thời gian tới, Bộ tiếp tục hoàn thiện việc làm sạch dữ liệu, xác thực và nâng cao chất lượng dữ liệu.

Đây là nhiệm vụ quan trọng khi Bộ chuyển từ xây dựng hệ thống sang khai thác dữ liệu. Dữ liệu phải bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống” để có thể phục vụ quản lý, điều hành và ra quyết định. Cùng với đó, Bộ đang đưa dữ liệu vào quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hệ thống quản lý trực tuyến số hóa toàn bộ vòng đời nhiệm vụ trên một cơ sở dữ liệu thống nhất, giúp giảm hồ sơ giấy, rút ngắn thời gian xử lý và cung cấp dữ liệu phục vụ theo dõi, đánh giá, phân bổ nguồn lực.

Mục tiêu được đặt ra là 100% nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được quản lý, theo dõi toàn trình trên nền tảng số trong quý IV/2026. Bà Nguyễn Thị Lâm Giang nhấn mạnh đây không chỉ là việc cài thêm một phần mềm mà là thay đổi phương thức quản lý, trong đó dữ liệu trở thành căn cứ để theo dõi, đôn đốc và báo cáo.

Trong giải quyết thủ tục hành chính, hệ thống tập trung của Bộ đã được triển khai tới 34/34 tỉnh, thành phố; 100% trong tổng số 234 thủ tục hành chính cấp Bộ được cung cấp trực tuyến. Hơn 160.000 tổ chức, cá nhân sử dụng thường xuyên, với hơn 938.000 hồ sơ được tiếp nhận. Kho dữ liệu điện tử về tổ chức, cá nhân cũng được xây dựng, kết nối với kho dữ liệu của Cổng Dịch vụ công quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia. Những kết quả này tạo nền tảng để các dịch vụ công được xử lý trên môi trường số đồng bộ hơn.

Tuy nhiên, thực tiễn tại địa phương cho thấy việc hoàn thiện hạ tầng và kiến trúc số vẫn còn những điểm cần xử lý. Sở Công Thương Lâm Đồng cho hay, một số nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hệ thống nghiệp vụ và nền tảng số còn phụ thuộc vào tiến độ phê duyệt, bố trí kinh phí và khả năng đồng bộ với hệ thống số dùng chung của tỉnh. Nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số chủ yếu vẫn là kiêm nhiệm; kỹ năng khai thác, phân tích dữ liệu và ứng dụng công nghệ mới của một bộ phận công chức, viên chức cần tiếp tục được nâng cao.

Từ thực tế này, giải pháp của ngành được đặt theo hướng vừa hoàn thiện hạ tầng, vừa nâng chất lượng dữ liệu và năng lực khai thác. Bộ Công Thương tiếp tục mở rộng kết nối dữ liệu giữa các đơn vị thuộc Bộ, giữa Bộ Công Thương với các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp thông qua các nền tảng chia sẻ, tích hợp dữ liệu.

Cùng với đó là chuẩn hóa, số hóa cơ sở dữ liệu chuyên ngành; hoàn thiện các hệ thống nghiệp vụ; bảo đảm an toàn thông tin, an ninh dữ liệu và nâng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ.

Việc thực hiện Nghị quyết 57- NQ/TW tại các đơn vị thuộc Bộ cũng cho thấy yêu cầu gắn công nghệ với kết quả thực tế. Ông Phan Hồng Hải, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (IUH)nhấn mạnh: Nhà trường xác định ba hướng trọng tâm gồm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược; thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp; và chuyển đổi số trong quản trị, đào tạo, phục vụ người học.

Hiện tại, IUH đang triển khai mô hình “đào tạo - nghiên cứu - doanh nghiệp”, đưa các bài toán thực tế của doanh nghiệp vào đào tạo và nghiên cứu, đồng thời tạo điều kiện để kết quả nghiên cứu được chuyển giao vào thực tiễn. Ngoài ra, IUH cũng điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng liên ngành, tăng hàm lượng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và tự động hóa, chú trọng các lĩnh vực như bán dẫn, AI, robot, tự động hóa và sản xuất thông minh.

Theo ông Phan Hồng Hải, IUH đang chuyển dần sang nghiên cứu để giải quyết vấn đề và tạo ra giá trị. Với một trường đại học định hướng ứng dụng, kết quả nghiên cứu cần được nhìn qua khả năng giải quyết bài toán thực tế, chuyển giao công nghệ và đóng góp cho doanh nghiệp, địa phương và xã hội.

Những cách làm trên cho thấy yêu cầu của Nghị quyết 57-NQ/TW đối với ngành công thương không chỉ là tăng số lượng nền tảng hay cơ sở dữ liệu mà là tổ chức lại cách dữ liệu được tạo lập, kết nối và sử dụng. Hạ tầng phải đủ năng lực; kiến trúc phải thống nhất; dữ liệu phải được làm sạch, xác thực và cập nhật; còn đội ngũ phải có khả năng khai thác dữ liệu và công nghệ mới.

Thời gian tới, Bộ Công Thương tiếp tục lấy kết nối và khai thác dữ liệu làm trọng tâm, đẩy nhanh hoàn thiện các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, mở rộng chia sẻ dữ liệu và đưa các hệ thống vào phục vụ trực tiếp cho quản lý, điều hành. Việc xây dựng hệ thống mới cần đặt trong kiến trúc chung, hạn chế phát triển phân tán, trùng lặp; các nền tảng đã có cần được khai thác sâu hơn để tạo hiệu quả rõ ràng.

Theo Bộ Công Thương, thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, mục tiêu cuối cùng của việc hoàn thiện hạ tầng, kiến trúc số là có nền tảng sang tạo giá trị từ nền tảng. Bởi khi dữ liệu được kết nối, chuẩn hóa và khai thác hiệu quả, chuyển đổi số của Bộ Công Thương sẽ có điều kiện đi sâu vào quản trị, cải cách hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.