Nghị quyết 57-NQ/TW: Lần đầu AI được ứng dụng trong tổng điều tra kinh tế

Phát biểu tại Hội nghị Tổng kết tổng điều tra kinh tế năm 2026 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) tổ chức chiều 13/7, Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cho biết, với quy mô lớn nhất từ trước đến nay, Tổng điều tra kinh tế năm 2026 được triển khai trên phạm vi cả nước. Cuộc điều tra ghi dấu nhiều đổi mới khi lần đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), bản đồ số và mở rộng thu thập thông tin đối với các cơ sở kinh doanh trực tuyến, tạo nền tảng dữ liệu quan trọng phục vụ hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Cục trưởng Nguyễn Thị Hương, lần đầu tiên, thông tin về các tổ hợp tác và các cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể hoạt động trên nền tảng trực tuyến được đưa vào phạm vi điều tra, góp phần phản ánh đầy đủ hơn bức tranh của nền kinh tế số.

Cùng với đó, ngành Thống kê cũng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động xác định mã ngành kinh tế, đồng thời sử dụng bản đồ số nhằm theo dõi tiến độ điều tra theo thời gian thực, hỗ trợ công tác quản lý và giám sát.

Toàn bộ quá trình thu thập thông tin được số hóa thông qua phiếu điều tra điện tử dưới hai hình thức: tự kê khai trực tuyến (Webform) và phỏng vấn bằng thiết bị di động (CAPI). Nội dung điều tra cũng được mở rộng, bổ sung các chỉ tiêu về chuyển đổi số, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nhờ ứng dụng công nghệ thông tin, thời gian triển khai được rút ngắn đáng kể so với các kỳ tổng điều tra trước; trong đó, giai đoạn điều tra khu vực cá thể giảm khoảng 20 ngày, còn giai đoạn điều tra doanh nghiệp được rút ngắn khoảng 4 tháng.

Lãnh đạo Cục Thống kê cho biết, để bảo đảm cuộc điều tra diễn ra an toàn và hiệu quả, nhiều bộ, ngành đã tham gia phối hợp. Theo đó, Bộ Công an hỗ trợ bảo đảm an toàn, an ninh mạng và chỉ đạo lực lượng công an cấp xã phối hợp với điều tra viên trong quá trình thu thập thông tin. Bộ Nội vụ phối hợp thu thập dữ liệu đối với các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Bộ Dân tộc và Tôn giáo tham gia công tác tuyên truyền.

Theo đó, hoạt động truyền thông được triển khai rộng khắp với khoảng 22.000 infographic, hơn 1.000 tin, bài phát trên các phương tiện phát thanh, truyền hình và gần 2.000 lượt tuyên truyền qua hệ thống màn hình LED, góp phần nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận của người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, cuộc Tổng điều tra vẫn đối mặt với một số khó khăn như việc kiện toàn chính quyền địa phương và sắp xếp tổ chức bộ máy ở một số nơi ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện. Bên cạnh đó, một bộ phận hộ kinh doanh còn e ngại cung cấp thông tin về doanh thu, chi phí; một số doanh nghiệp có mã số thuế nhưng không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc chậm thực hiện kê khai, gây khó khăn cho công tác thu thập và xác minh thông tin.

Theo đánh giá của cơ quan thống kê, để bảo đảm chất lượng dữ liệu, cần tiếp tục duy trì sự chỉ đạo thống nhất từ Trung ương đến địa phương; tăng cường kiểm tra, giám sát trực tuyến kết hợp kiểm tra thực địa; đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu không gian, bản đồ số và nâng cao chất lượng dữ liệu nền phục vụ công tác thống kê.

Đại diện Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, kết quả Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là nguồn tài nguyên dữ liệu có giá trị đặc biệt quan trọng, tạo nền tảng tin cậy để Thành phố Hồ Chí Minh hoạch định chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Trong thời gian tới, Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện, cập nhật và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu Tổng điều tra, phục vụ công tác quản lý, điều hành, xây dựng chính sách, thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp, quản lý hộ kinh doanh, mở rộng dịch vụ công và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động thống kê.

“Những dữ liệu đầy đủ, chính xác và kịp thời hôm nay sẽ là cơ sở quan trọng để hình thành những chính sách đột phá trong tương lai; qua đó, giúp Thành phố tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu, trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước và là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế Việt Nam”, Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh cho biết.

Đại diện Thống kê Thành phố Đà Nẵng cho biết, từ thực tiễn triển khai, thành phố rút ra một số bài học kinh nghiệm: phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất từ cấp uỷ đến chính quyền; chuẩn bị kế hoạch từ sớm; huy động sự phối hợp của các sở, ngành, đặc biệt là cơ quan Thuế và các hiệp hội doanh nghiệp; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và chủ động phương án xử lý các tình huống phát sinh.

Với những kết quả đạt được, Tổng điều tra kinh tế năm 2026 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu đề ra, cung cấp cơ sở dữ liệu thống kê đầy đủ, chính xác, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội của thành phố trong thời gian tới.

Theo Cục Thống kê, kết quả sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026 tiếp tục khẳng định xu hướng mở rộng quy mô nền kinh tế; đồng thời, phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu theo hướng nâng cao hiệu quả. Dữ liệu thu thập sẽ là cơ sở để biên soạn các chỉ tiêu thống kê quốc gia như: GDP, GRDP, xây dựng cơ sở dữ liệu thống kê quốc gia và phục vụ công tác hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội.