Nghị quyết 57-NQ/TW: Mô hình nhà máy thông minh mang lại lợi ích “kép”

Việc phát triển mô hình nhà máy thông minh không chỉ giúp các doanh nghiệp thành viên của Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) tối ưu vận hành, linh hoạt trong sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh mà còn giúp giảm phát thải hiệu quả.

*Dấu ấn nhà máy thông minh đầu tiên của Petrovietnam 

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Tổng Công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) đã tiên phong đưa trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ vạn vật kết nối (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data) vào quản trị vận hành, chuyển đổi nhà máy Đạm Cà Mau trở thành nhà máy thông minh đầu tiên của Petrovietnam. 

Theo ông Nguyễn Duy Hải, nguyên Giám đốc nhà máy Đạm Cà Mau của PVCFC, với hệ thống kết nối dữ liệu được đồng bộ hóa, dù ở bất kỳ đâu, ban lãnh đạo PVCFC đều có thể giám sát các chỉ số vận hành theo thời gian thực (real-time) cũng như trích xuất thông tin lịch sử qua ứng dụng điện thoại, từ đó giúp ban lãnh đạo nhanh chóng đưa ra các quyết định.

Vì vậy, PVCFC đã giảm 15-20% thời gian dừng máy không kế hoạch nhờ AI dự báo sự cố; giảm 3-5% tiêu hao năng lượng và nguyên liệu; giám sát phát thải CO2 theo thời gian thực; rút ngắn chu trình ra quyết định từ hàng tiếng đồng hồ xuống chỉ vài phút.

Mục tiêu của nhà máy là đến năm 2026 hoàn thành giai đoạn 2, đạt cấp độ nhà máy tự chủ hoàn toàn, vận hành tối ưu bằng AI, triển khai kho thông minh và xây dựng mô hình bản sao số (digital twin) để mô phỏng các kịch bản vận hành trước khi thực hiện ngoài thực tế. 

* Phát triển nhà máy lọc dầu thông minh 

Với mục tiêu từng bước hình thành hệ sinh thái lọc hóa dầu thông minh mang tầm khu vực, Tổng Công ty Lọc Hóa Dầu Việt Nam (BSR)-đơn vị đang quản lý vận hành nhà máy Lọc dầu Dung Quất đang tập trung phát triển mô hình nhà máy lọc dầu thông minh dựa trên dữ liệu thời gian thực và AI. 

Tổng Giám đốc BSR Nguyễn Việt Thắng cho biết, nhiều công nghệ hiện đại đang được định hướng triển khai đồng bộ như APC/RTO (kiểm soát quy trình nâng cao/tối ưu hoá thời gian thực) toàn nhà máy, AI tối ưu năng lượng và cơ cấu dầu thô, bảo trì tiên đoán (PM), kiểm tra bằng thiết bị bay không người lái (drone) và robot, bản sao số (Digital Twin) cho các phân xưởng trọng yếu hay Trung tâm

Điều hành tích hợp (IOC).

Mục tiêu của quá trình này là tối ưu hiệu quả sản xuất  kinh doanh, giảm thời gian dừng máy, nâng cao độ  tin cậy vận hành và từng bước tiến tới mô hình vận hành tự động (Autonomous Operation). 

Hiện BSR đã xây dựng được nền tảng dữ liệu thống nhất để khi dữ liệu được liên thông, lãnh đạo BSR có thể theo dõi tức thời các chỉ số quan trọng như biên lợi nhuận, hiệu suất năng lượng, cường độ phát thải carbon, độ tin cậy vận hành hay hiệu quả chuỗi cung ứng, từ đó đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn. 

Theo tính toán của các chuyên gia, việc thí điểm bản sao số tại Phân xưởng cracking xúc tác tầng sôi RFCC khi hoàn thành vào tháng 6/2027 có thể tạo ra giá trị gia tăng 4,5-9,1 triệu USD mỗi năm nhờ tối ưu hóa vận hành. Đặc biệt, bản sao số còn giúp nhà máy Lọc dầu Dung Quất linh hoạt chuyển đổi chế độ vận hành như tăng tỷ lệ sản xuất xăng, propylene hoặc dầu diesel, để đón đầu cơ hội thị trường một cách chủ động và nhanh nhất. 

Định hướng đến năm 2030, BSR đặt mục tiêu thay đổi hoàn toàn cách thức điều hành khi chuyển từ mô hình do con người điều khiển (Human driven) sang mô hình máy móc tự tối ưu (Semi autonomous), trong đó con người chỉ đóng vai trò giám sát (Human supervised), Tổng Giám đốc BSR Nguyễn Việt Thắng chia sẻ. 

* Hoàn thành bản sao số tại nhà máy Đạm Phú Mỹ 

Nhằm hiện thực hoá mục tiêu nhà máy thông minh, Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo - Phú Mỹ) phối hợp với FPT đã hoàn thành triển khai sáng kiến số ứng dụng công nghệ bản sao số (Digital Twin) tại nhà máy Đạm Phú Mỹ.

Theo đó, công nghệ bản sao số giúp hình thành môi trường số kết nối không gian nhà máy, tài sản, tài liệu kỹ thuật và dữ liệu vận hành trên một nền tảng thống nhất, qua đó hỗ trợ công tác vận hành, bảo dưỡng, an toàn, đào tạo và từng bước nâng cao năng lực quản trị dựa trên dữ liệu. 

Theo đại diện PVFCCo, việc hoàn thành bản sao số đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn xây dựng giải pháp sang sẵn sàng khai thác thực tế tại nhà máy Đạm Phú Mỹ. Đây chính là một bước đi cụ thể trong lộ trình chuyển đổi số của PVFCCo - Phú Mỹ, góp phần đổi mới phương thức quản lý tài sản, khai thác dữ liệu và phối hợp giữa các bộ phận trong môi trường sản xuất. 

Trong dài hạn, bản sao số có thể tiếp tục được mở rộng ứng dụng cho quản lý dự án, xây dựng và cập nhật hồ sơ hạ tầng, đào tạo nhân sự mới cũng như phát triển các công cụ quản trị thông minh. Với kiến trúc có khả năng mở rộng, nền tảng có thể tiếp tục được bổ sung dữ liệu, tính năng và các lớp ứng dụng mới theo nhu cầu thực tế của nhà máy và định hướng chuyển đổi số của PVFCCo - Phú Mỹ.

Khi được khai thác thường xuyên, dữ liệu, tri thức và kinh nghiệm vận hành sẽ từng bước được cập nhật, tích lũy và kết nối trên cùng một nền tảng. Qua đó, Digital Twin trở thành một trong những nền tảng dữ liệu quan trọng, hỗ trợ PVFCCo - Phú Mỹ nâng cao hiệu quả vận hành, năng lực quản trị và từng bước hiện thực hóa mô hình nhà máy thông minh, vận hành dựa trên dữ liệu, đại diện PVFCC0 cho biết.