Giá nhiên liệu leo thang đe dọa các công ty vận tải nhỏ tại Mỹ

Giá dầu diesel tăng vọt tại Mỹ cùng sự gia tăng chi phí vận hành đang đẩy hàng loạt doanh nghiệp vận tải nhỏ vào bước đường phá sản, khiến giấc mơ tự chủ tài chính của nhiều tài xế lâm vào cảnh tan vỡ.

Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) ghi nhận giá dầu diesel bình quân toàn quốc tại Mỹ đầu tháng 9/2026 đã đạt mức kỷ lục là 6,05 USD/gallon. Sự tăng giá đột biến này bắt nguồn từ cuộc xung đột liên quan đến Iran bùng phát vào tháng 2/2026 cùng việc đóng cửa eo biển Hormuz, khiến chi phí nhiên liệu có thời điểm vượt quá 7 USD/gallon.

Theo số liệu từ công ty phân tích dữ liệu phá sản BKwire, chỉ riêng trong tháng 9/2026, đã có ít nhất 40 công ty vận tải đường bộ trên toàn quốc nộp đơn xin phá sản, tăng 38% so với cùng kỳ năm trước.

Theo phân tích của Hiệp hội Vận tải đường bộ Mỹ, những đơn vị vận tải quy mô nhỏ - vốn chiếm khoảng 90% trong tổng số 580.000 công ty vận tải đang hoạt động tại Mỹ - chính là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Giáo sư kinh tế Erich Muehlegger ngành thị trường vận tải thuộc Đại học California ở Davis giải thích rằng các tập đoàn lớn như Walmart hay Amazon có thể tự bảo vệ nhờ hợp đồng dài hạn kèm phụ phí nhiên liệu, trong khi các hãng xe nhỏ phải tự gánh chịu toàn bộ chi phí tăng thêm. Chi phí diesel tăng từ dưới 4 USD lên hơn 6 USD/gallon trong vòng một năm đã rút sạch lợi nhuận trực tiếp từ túi của các chủ xe.

Điển hình cho làn sóng phá sản này là câu chuyện của tài xế kiêm chủ doanh nghiệp vận tải A&B Transportation, ông Luis Escalante tại bang California. Thành lập công ty từ năm 2016 tại quận Riverside, ông Luis Escalante từng sở hữu 8 xe tải và tuyển dụng 8 tài xế. Trong thời kỳ cao điểm năm 2020, một chuyến xe khứ hồi từ Nam California đến Texas có thể mang lại doanh thu 8.000 USD. Tuy nhiên, sự cạnh tranh gay gắt sau đại dịch đã kéo giá cước chuyến đi xuống chỉ còn 2.600 USD. Đến cuối năm 2024, công ty rơi vào khủng hoảng, mất hầu hết tài xế và buộc phải bán bớt xe. Khi chi phí nhiên liệu tăng vọt lên khoảng 900 USD cho mỗi lần đổ đầy bình 150 gallon tại bang Arizona, ông Luis Escalante không thể duy trì trả nợ các khoản vay khoảng 200.000 USD và bị thu hồi 3 xe tải.

Đến tháng 4/2026, với số nợ phải trả vượt 500.000 USD trong khi tài sản chỉ còn dưới 50.000 USD, ông Luis Escalante đành chấp nhận phương án thanh lý tài sản theo Chương 7 của Luật Phá sản. Ngày 11/9, ông Luis Escalante chính thức ký giấy tờ nộp đơn phá sản và chuyển sang làm tài xế thuê cho một công ty khác với mức thù lao khoảng 0,40 USD/km.

Mặc dù Tổng thống Donald Trump đã ký lệnh hành pháp cho phép sử dụng dầu diesel để hỗ trợ các tài xế và nông dân, biện pháp này vẫn không đủ để cứu vãn tình hình. Cựu tài xế kiêm Chủ tịch Hiệp hội Nữ tài xế xe tải, bà Desiree Wood nhấn mạnh rằng giá nhiên liệu tăng cao chính là giọt nước tràn ly đối với các nhà xe nhỏ. Tình trạng các tổ chức tín dụng nhanh chóng thu hồi xe khi nợ quá hạn 2 - 3 kỳ thanh toán càng khiến doanh nghiệp không còn công cụ kinh doanh để trả nợ, đẩy hệ thống vận tải nhỏ tại Mỹ vào vòng xoáy sụp đổ.