Nghị quyết 57-NQ/TW: Thương mại điện tử chuyển sang giai đoạn phát triển chất lượng

Sau nhiều năm duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số, thương mại điện tử Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển sang giai đoạn phát triển chất lượng hơn.

Nếu trước đây ưu tiên là mở rộng quy mô thị trường thì nay, bài toán đặt ra là xây dựng một hệ sinh thái vận hành minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và tạo dựng niềm tin cho người tiêu dùng.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Luật Thương mại điện tử vừa có hiệu lực từ tháng 7/2026, được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý cho giai đoạn phát triển mới của kinh tế số.

Tại Hội nghị phổ biến Luật Thương mại điện tử do Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) tổ chức ngày 24/7, ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, thương mại điện tử hiện là một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất của nền kinh tế. Năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 40 tỷ USD, riêng TP. Hồ Chí Minh khoảng 12 tỷ USD và tiếp tục duy trì mức tăng trưởng trên 30% trong năm nay. Đây là dư địa rất lớn để doanh nghiệp mở rộng hoạt động kinh doanh và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Tuy nhiên, quy mô thị trường càng lớn thì những bất cập cũng ngày càng rõ nét. Tình trạng hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại, cạnh tranh thiếu công bằng, người bán thiếu thông tin về cơ chế vận hành của nền tảng hay người tiêu dùng khó xác minh nguồn gốc hàng hóa... đang trở thành những điểm nghẽn cản trở sự phát triển bền vững của thương mại điện tử. 

“Nếu doanh nghiệp hiểu đúng và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật, thực hiện nghĩa vụ thuế, bảo đảm chất lượng hàng hóa và cạnh tranh lành mạnh thì đây sẽ không phải là rào cản mà là lợi thế để phát triển. Chính vì vậy, mục tiêu của Luật Thương mại điện tử không chỉ là quản lý tốt hơn mà còn tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, giúp doanh nghiệp khai thác hiệu quả tiềm năng của kinh tế số”, ông Bùi Tá Hoàng Vũ cho biết. 

Điểm thay đổi lớn nhất của Luật Thương mại điện tử là chuyển từ tư duy quản lý từng website hay ứng dụng riêng lẻ sang quản lý toàn bộ hệ sinh thái nền tảng số.

Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương), lần đầu tiên pháp luật phân loại rõ các nền tảng thương mại điện tử thành bốn nhóm gồm nền tảng bán hàng trực tiếp, nền tảng trung gian, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và các nền tảng tích hợp. Đáng chú ý, Luật không chỉ bổ sung thêm nghĩa vụ mà còn hướng tới minh bạch hóa toàn bộ quá trình giao dịch. 

Các nền tảng phải công khai chính sách vận hành, tiêu chí ưu tiên hiển thị sản phẩm, mức phí, trong khi người bán cũng phải được định danh điện tử trước khi kinh doanh. 

“Những quy định này được kỳ vọng sẽ từng bước xóa bỏ tình trạng "thuật toán hộp đen", hạn chế gian lận trong hoạt động livestream bán hàng, đồng thời giúp người tiêu dùng có thêm cơ sở để nhận diện người bán uy tín và lựa chọn sản phẩm an toàn hơn”, ông Tuấn chia sẻ. 

Đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương cũng khẳng định, Luật được xây dựng trên quan điểm không "quản cho dễ" mà hướng tới tạo lập một môi trường cạnh tranh minh bạch, nơi mọi chủ thể đều có cơ hội phát triển bình đẳng.

Song song với hoàn thiện hành lang pháp lý là mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử khoảng 20-25% trong những năm tới, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế quốc gia.

Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HUBA), trong bối cảnh thương mại điện tử và kinh tế số phát triển mạnh mẽ, điều doanh nghiệp kỳ vọng không chỉ là một khung pháp lý chặt chẽ hơn mà là một môi trường kinh doanh minh bạch, tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển đồng thời bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Doanh nghiệp chính là nhóm chịu tác động đầu tiên của Luật Thương mại điện tử. Vì vậy, hiệu quả của chính sách sẽ không chỉ được đo bằng khả năng quản lý thị trường mà còn ở việc tháo gỡ được những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp khi kinh doanh trên môi trường số. 

“Trong quá trình thực thi cần tiếp tục lắng nghe ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp để hoàn thiện các quy định, bảo đảm vừa giữ kỷ cương thị trường, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo và mở rộng hoạt động kinh doanh”, ông Nguyễn Ngọc Hòa cho biết. 

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tấn Phong, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho rằng, việc thực hiện các quy định mới chắc chắn sẽ khiến doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn cho việc chuẩn hóa quy trình, hoàn thiện hồ sơ và tuân thủ pháp luật.

Tuy nhiên, khi thị trường được vận hành trên cùng một chuẩn mực, những doanh nghiệp kinh doanh bài bản sẽ có nhiều cơ hội phát triển hơn so với trước đây.

“Việc xác lập rõ trách nhiệm của các nền tảng, người bán và cơ quan quản lý sẽ góp phần tạo môi trường cạnh tranh minh bạch hơn, hạn chế tình trạng doanh nghiệp tuân thủ phải cạnh tranh với các chủ thể kinh doanh thiếu minh bạch. Quan trọng hơn, doanh nghiệp sẽ biết rõ trách nhiệm và quyền lợi của mình, thay vì hoạt động trong những "khoảng trống" pháp lý như trước đây”, ông Phong thông tin.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh, một hệ sinh thái thương mại điện tử minh bạch không chỉ được tạo nên từ quy định của pháp luật mà còn phụ thuộc vào sự tham gia đồng bộ của các cơ quan quản lý, nền tảng số, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP. Hồ Chí Minh, xây dựng một hệ sinh thái thương mại điện tử minh bạch không thể chỉ dựa vào lực lượng quản lý thị trường mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa công an, hải quan, cơ quan thuế, các nền tảng số và cộng đồng doanh nghiệp. 

Với quy mô ngày càng lớn của thị trường trực tuyến, việc ứng dụng công nghệ để giám sát, phát hiện các gian hàng có dấu hiệu vi phạm và kiểm soát hàng hóa ngay từ nguồn cung sẽ quyết định hiệu quả của công tác quản lý.

Theo đó, xử lý vi phạm trên thương mại điện tử không chỉ là gỡ bỏ một gian hàng hay khóa một tài khoản bán hàng mà phải kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nhập khẩu, lưu kho, vận chuyển đến phân phối. 

“Chỉ khi ngăn chặn được hàng giả, hàng lậu ngay từ nguồn, môi trường kinh doanh trực tuyến mới thực sự minh bạch và tạo được niềm tin cho người tiêu dùng. Đây cũng là yếu tố cốt lõi để thương mại điện tử phát triển bền vững trong giai đoạn tới”, ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh. 

Luật Thương mại điện tử không chỉ mở ra một khuôn khổ pháp lý mới mà còn đánh dấu sự chuyển dịch trong tư duy quản lý, từ quản lý từng giao dịch sang kiến tạo một hệ sinh thái thương mại điện tử minh bạch và hiệu quả.

Khi các mắt xích này được kết nối bằng dữ liệu minh bạch, công nghệ số và sự tuân thủ pháp luật, thương mại điện tử sẽ không chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà còn trở thành hạ tầng quan trọng của nền kinh tế số, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của TP. Hồ Chí Minh và cả nước.