Nghị quyết 79-NQ/TW: Hoàn thiện cơ chế, thúc đẩy doanh nghiệp nhà nước niêm yết

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Văn Giáp/Bnews/vnanet.vn

Việc đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn gắn với niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn xã hội và gia tăng giá trị doanh nghiệp, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển doanh nghiệp nhà nước theo Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Đây là nội dung được nhấn mạnh tại Hội nghị phổ biến quy định của pháp luật về công ty đại chúng, huy động vốn, thoái vốn đối với doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính) tổ chức ngày 14/5 tại Hà Nội.

Hội nghị do Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương và Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước Vũ Hồng Phương đồng chủ trì, với sự tham dự của gần 200 đại diện các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa là công ty đại chúng đang niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán cùng các đơn vị liên quan.

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho biết, nhiều chủ trương, định hướng lớn đã được ban hành nhằm phát triển đồng bộ thị trường tài chính và nâng cao vai trò của khu vực doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế. Đặc biệt, Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định rõ yêu cầu xây dựng doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò nòng cốt của kinh tế nhà nước, hoạt động hiệu quả theo cơ chế thị trường, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, thực hiện quản trị hiện đại, công khai, minh bạch.

“Để thực hiện mục tiêu đó, việc đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn gắn với niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn là giải pháp chiến lược nhằm nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn xã hội và gia tăng giá trị doanh nghiệp”, bà Phương nói.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Bnews/vnanet.vn

Theo Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, trong bối cảnh dư địa tăng trưởng tín dụng của hệ thống ngân hàng đang chịu nhiều áp lực; yêu cầu kiểm soát an toàn tài chính, kiểm soát rủi ro tín dụng ngày càng cao; mặt bằng chi phí vốn và yêu cầu về hệ số an toàn tài chính cũng đặt ra những thách thức mới cho doanh nghiệp, thị trường chứng khoán ngày càng thể hiện rõ vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế.

Bà Vũ Thị Chân Phương cho rằng, các doanh nghiệp có thể chủ động khai thác các công cụ của thị trường vốn như phát hành cổ phiếu tăng vốn điều lệ, phát hành trái phiếu doanh nghiệp, phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược hoặc huy động vốn quốc tế thông qua chuẩn hóa quản trị và nâng cao minh bạch thông tin.

Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có nền tảng hoạt động ổn định và thương hiệu mạnh, thị trường chứng khoán là môi trường thuận lợi để nâng cao giá trị doanh nghiệp, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và nâng tầm hình ảnh doanh nghiệp theo chuẩn mực quốc tế.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng cho biết, thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội quan trọng. Ngày 8/4/2026, FTSE Russell công bố kết quả rà soát định kỳ trong khuôn khổ kỳ đánh giá phân loại thị trường chứng khoán tháng 3/2026, tiếp tục giữ nguyên lộ trình nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp đã được công bố vào tháng 10/2025. Theo thông báo của FTSE Russell, việc phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số của FTSE sẽ chính thức triển khai từ ngày 21/9/2026.

“Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, thị trường Việt Nam cần tiếp tục cải thiện chất lượng hàng hóa, nâng cao tính minh bạch và tăng quy mô cổ phiếu có tỷ lệ tự do chuyển nhượng (free-float) đủ lớn để đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế”, bà Phương nói.

Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, vai trò của các doanh nghiệp nhà nước niêm yết và đăng ký giao dịch rất quan trọng bởi đây là nhóm doanh nghiệp có quy mô vốn hóa lớn, hoạt động trong các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế và có khả năng tạo sức hút đối với dòng vốn trong và ngoài nước.

Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, sau hơn 25 năm hoạt động, thị trường chứng khoán Việt Nam đã phát triển mạnh cả về quy mô, thanh khoản và số lượng nhà đầu tư, trở thành một trong những thị trường năng động trong khu vực ASEAN. Năm 2025, tổng mức huy động vốn qua thị trường chứng khoán đạt khoảng 1,122 triệu tỷ đồng, tăng hơn 31% so với năm 2024.

Tuy nhiên, qua rà soát, phần lớn doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa là công ty đại chúng chưa đáp ứng điều kiện mới liên quan đến cơ cấu cổ đông do tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn và cổ đông nhà nước còn ở mức cao, dẫn tới tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp. Theo quy định của Luật Chứng khoán, tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Phát biểu tại hội nghị, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước Vũ Hồng Phương cho biết, quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước trong những năm qua luôn nhất quán khẳng định doanh nghiệp nhà nước là lực lượng vật chất quan trọng của kinh tế nhà nước; đóng vai trò chủ đạo trong những ngành, lĩnh vực quan trọng, thiết yếu của nền kinh tế; góp phần xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và chuyển dịch cơ cấu kinh tế; là công cụ quan trọng để ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và chính sách an sinh xã hội.

Theo ông Vũ Hồng Phương, cùng với chủ trương đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn, dù giảm mạnh về số lượng nhưng doanh nghiệp nhà nước vẫn nắm giữ nguồn lực lớn về vốn, tài sản, công nghệ và nhân lực chất lượng cao, đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước.

Hiện nay, các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước duy trì nắm giữ khoảng 7% tổng tài sản và 10% vốn chủ sở hữu của toàn bộ doanh nghiệp trên thị trường; chiếm khoảng 25,78% tổng vốn sản xuất, kinh doanh, 23,4% giá trị tài sản cố định và đầu tư tài chính dài hạn; thu hút khoảng 0,7 triệu lao động, chiếm khoảng 7,3% lao động của toàn bộ khu vực doanh nghiệp.

Ông Vũ Hồng Phương nhấn mạnh, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước đã định hướng đẩy mạnh cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước; nâng cao hiệu quả hoạt động, áp dụng công nghệ tiên tiến, mô hình quản trị hiện đại theo chuẩn mực quốc tế; tập trung xây dựng và phát triển các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước lớn, giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt, tạo động lực thúc đẩy các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược, có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu.

Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước Vũ Hồng Phương phát biểu. Ảnh: Bnews/vnanet.vn

Theo lãnh đạo Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, trong bối cảnh chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu tăng trưởng bình quân ở mức cao “hai con số”, yêu cầu huy động nguồn lực cho đầu tư là rất lớn. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, nguồn lực đầu tư trong giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 40% GDP, tăng 1,7 lần so với giai đoạn trước; trong đó khoảng 80% phải huy động ngoài ngân sách.

“Để đạt mục tiêu tăng trưởng ‘hai con số’ không chỉ dựa vào vốn của Nhà nước mà cần huy động nhiều nguồn lực khác, trong đó huy động vốn qua thị trường chứng khoán là một kênh quan trọng, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa, là công ty đại chúng, đang niêm yết hoặc giao dịch trên thị trường chứng khoán”, ông Vũ Hồng Phương nói.

Theo ông Vũ Hồng Phương, việc niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp áp dụng các chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế, chuẩn mực quản trị doanh nghiệp theo hướng hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Tại hội nghị, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, đơn giản hóa thủ tục chào bán chứng khoán, đẩy mạnh ứng dụng dịch vụ công trực tuyến, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình phát hành cổ phiếu, thoái vốn và cơ cấu lại cổ đông nhằm góp phần phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam công khai, minh bạch, hiệu quả và bền vững.