Ngoại giao kinh tế mở thị trường nông sản

Trong bối cảnh thương mại quốc tế chịu tác động từ xung đột địa chính trị, bảo hộ gia tăng và các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe, việc xuất khẩu nông lâm thủy sản Việt Nam tiếp tục tăng trưởng là dấu ấn đáng ghi nhận. Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên thành công này là định hướng ngoại giao kinh tế được triển khai chủ động, thực chất và hiệu quả.

Cùng với nỗ lực cơ cấu lại sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, ngoại giao kinh tế cũng góp phần quan trọng trong việc mở rộng thị trường, tháo gỡ rào cản và thúc đẩy nông sản Việt hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho biết, Bộ Ngoại giao xác định ngoại giao kinh tế là trụ cột quan trọng hàng đầu. Trên cơ sở đó, Bộ đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp nhằm thúc đẩy hội nhập sâu rộng của nông nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu, mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. 

Một điểm nhấn nổi bật trong giai đoạn vừa qua là việc triển khai Đề án tăng cường hợp tác xây dựng và phát triển ngành Halal đến năm 2030. Năm 2025, đề án đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực khi nhiều thị trường mới, đặc biệt tại Trung Đông, châu Phi, được khai mở, tạo dư địa tăng trưởng bền vững cho nông nghiệp Việt Nam trong thời gian tới.

Không chỉ trong lĩnh vực thương mại, sự phối hợp giữa Bộ Ngoại giao và Bộ Nông nghiệp và Môi trường còn thể hiện rõ trong triển khai các cam kết quốc tế về khí hậu, môi trường và đa dạng sinh học. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, việc thực hiện các cam kết này không chỉ khẳng định trách nhiệm và uy tín của Việt Nam mà còn mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ mới, huy động nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển nông nghiệp xanh, bền vững.

Thực tế năm 2025 cho thấy, những định hướng trên đã mang lại kết quả tích cực. Trong tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt khoảng 70,09 tỷ USD, nhiều nhóm hàng đạt mức tăng trưởng cao như rau quả đạt 8,6 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm trước. Kết quả này phản ánh đà tăng trưởng mạnh mẽ của ngành hàng rau quả – lĩnh vực hưởng lợi rõ nét từ việc mở rộng thị trường và đa dạng hóa đối tác.

Ở góc độ ngành hàng, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam Nguyễn Thanh Bình cho biết, Hiệp hội cũng đẩy mạnh các hoạt động kết nối, liên kết doanh nghiệp hội viên với địa phương và vùng nguyên liệu, góp phần tăng cường gắn kết giữa doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp sản xuất, nông dân và hợp tác xã. Cùng với đó, các hoạt động xúc tiến thương mại, tham gia hội chợ, triển lãm quốc tế được triển khai hiệu quả, giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, tiếp cận thêm khách hàng mới.

Bên cạnh xúc tiến thương mại, hiệp hội chú trọng hướng dẫn doanh nghiệp và người sản xuất tuân thủ các quy định pháp luật và tiêu chuẩn thị trường nhập khẩu, góp phần nâng cao uy tín rau quả Việt Nam và hạn chế vi phạm trong xuất khẩu. Với nền tảng đó, Hiệp hội nhận định xuất khẩu rau quả năm 2026 có thể đạt mốc 10 tỷ USD nếu tiếp tục nâng cao chất lượng, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh quảng bá sản phẩm.

 

Theo ông Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Nông nghiệp và Môi trường, dù năm 2025 Hoa Kỳ áp dụng một số biện pháp thuế đối ứng đối với hàng hóa Việt Nam, trong đó có nông lâm thủy sản, song xuất khẩu sang thị trường này vẫn duy trì được tăng trưởng. Kết quả này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đã chủ động thích ứng thông qua tái cơ cấu sản phẩm, điều chỉnh chiến lược thị trường và tận dụng các ưu đãi thương mại.

Cùng với các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU, nông sản Việt Nam hiện đã xuất khẩu sang gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ; nhiều thị trường có tiêu chuẩn cao như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand, Singapore và Trung Đông. Tuy nhiên, việc một số mặt hàng vẫn phụ thuộc lớn vào một vài thị trường chủ lực đặt ra yêu cầu tiếp tục đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng. Việc đa dạng hóa thị trường, mở rộng hợp tác với các khu vực mới như châu Phi, Nam Á hay Mỹ Latinh có thể giảm rủi ro phụ thuộc và nâng cao tính linh hoạt của chuỗi cung ứng.

Chia sẻ về định hướng điều hành, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết, Bộ tập trung tháo gỡ các rào cản về thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc; đồng thời đẩy mạnh mở rộng thị trường xuất khẩu, đa dạng hóa đối tác và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Xuất khẩu không chỉ tăng về lượng mà còn phải tăng về chất, thương hiệu và giá trị.

Các chuyến công tác của Bộ trưởng và các Thứ trưởng tới Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Trung Quốc, châu Âu, châu Phi... và nhiều đối tác quan trọng khác không chỉ mang ý nghĩa đối ngoại, mà hướng tới mục tiêu cụ thể là mở rộng hợp tác, thu hút nguồn lực, công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiên tiến. Mỗi chuyến đi đều được yêu cầu chuyển hóa thành chương trình, dự án và kết quả thực chất phục vụ phát triển ngành.

Đáng chú ý, năm 2025, Việt Nam đã ký với  Trung Quốc 5 nghị định thư để xuất khẩu các mặt hàng ớt, chanh leo, cám gạo, tổ yến thô và mít tươi. Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, các nghị định thư này không chỉ mở rộng danh mục nông sản xuất khẩu chính ngạch mà còn góp phần nâng cao tính ổn định, minh bạch cho hoạt động xuất khẩu, củng cố niềm tin cho nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất theo tiêu chuẩn và liên kết chuỗi giá trị.

Dự thảo văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV đặt nhiệm vụ đối ngoại là trọng yếu và thường xuyên; trong đó đối ngoại trong các lĩnh vực nông nghiệp và môi trường chính là một trong những nội dung trọng tâm của ngoại giao kinh tế, ngoại giao môi trường và ngoại giao phát triển gắn trực tiếp với các ưu tiên Chiến lược quốc gia.