Giảm chi phí, rút ngắn thủ tục thuế, hải quan tiếp sức cho doanh nghiệp

Sáng 8/10, tại Hà Nội, Tạp chí Kinh tế-tài chính phối hợp với Cục Thuế, Cục Hải quan tổ chức Diễn đàn “Ngành thuế và ngành hải quan đồng hành cùng doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số”. 

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh, thời gian qua, ngành Tài chính, trong đó có ngành thuế và ngành hải quan đã có rất nhiều nỗ lực trong cải cách thể chế, cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa phương thức quản lý và đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp.

Đối với lĩnh vực thuế, quản lý đang chuyển mạnh từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý hiện đại, dựa trên dữ liệu, công nghệ và mức độ tuân thủ của người nộp thuế. Chính sách thuế không chỉ nhằm bảo đảm nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà ngày càng được sử dụng như một công cụ để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy đầu tư, đổi mới sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đối với lĩnh vực hải quan, quá trình cải cách, hiện đại hóa được triển khai liên tục, với mục tiêu tạo thuận lợi thương mại và nâng cao hiệu quả quản lý thông qua cải cách đơn giản hóa quy trình, thủ tục, ứng dụng công nghệ, là ngành sớm nhất triển khai quản lý rủi ro.

Hải quan ngày nay không chỉ thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với lượng hàng hóa xuất nhập khẩu sẽ sớm chạm mốc 1.000 tỷ USD, mà còn tác động trực tiếp đến thời gian, chi phí và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp.”

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số là yêu cầu rất cao, đòi hỏi sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Với ngành tài chính, yêu cầu này đặt ra nhiệm vụ tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, tạo lập môi trường đầu tư thông thoáng, thuận lợi và củng cố niềm tin của doanh nghiệp, nhà đầu tư.

“Với tinh thần lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, ngành Thuế và Hải quan đang nỗ lực tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, hành động quyết liệt hơn nữa, lấy hiệu quả thực tế và sự phát triển của doanh nghiệp làm một trong những thước đo quan trọng của công tác quản lý”, Thứ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Ở lĩnh vực hải quan, cải cách thể chế, chuyển đổi số và tạo thuận lợi thương mại đang được xác định là những trụ cột để giảm chi phí, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ông Trần Đức Hùng, Phó cục trưởng Cục Hải quan, cho biết: “thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số theo Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và vai trò dẫn dắt tăng trưởng của Bộ Tài chính, ngành hải quan xác định cải cách thể chế, chuyển đổi số và tạo thuận lợi thương mại là ba trụ cột trọng tâm, xuyên suốt để đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp. Trên tinh thần lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, thời gian qua Cục Hải quan đã tập trung hoàn thiện thể chế, pháp luật hải quan; đẩy mạnh xây dựng hải quan số; thí điểm các mô hình quản lý mới như thông quan tập trung, cửa khẩu thông minh, quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu... bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực, được cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận, đánh giá cao. Bài tham luận phân tích thực trạng, kết quả và những giải pháp trọng tâm ngành Hải quan sẽ tiếp tục triển khai trong thời gian tới nhằm góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số.”

Những kết quả cải cách được Cục Hải quan triển khai trên nhiều phương diện. Thời gian qua, cơ quan này đã trình Bộ Tài chính ban hành các quyết định công bố sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan; trong đó có 66 thủ tục được sửa đổi, bổ sung và 47 thủ tục được bãi bỏ. Cùng với đó là việc đẩy mạnh quản lý dựa trên mức độ tuân thủ và rủi ro, phát triển chương trình doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan, xây dựng hải quan số và triển khai các mô hình quản lý mới.

Chuyển đổi số cũng đang tạo ra những thay đổi trực tiếp trong quá trình doanh nghiệp thực hiện thủ tục. Theo nội dung tham luận của Cục Hải quan, 100% thủ tục hải quan cơ bản đã được tự động hóa với sự tham gia của 99,65% doanh nghiệp; thời gian thông quan đối với luồng hàng xanh chỉ còn từ 1 đến 3 giây. Hệ thống nộp thuế điện tử 24/7, Cơ chế một cửa quốc gia, hệ thống quản lý hải quan tự động tại cảng, sân bay, kho bãi và các công cụ trí tuệ nhân tạo tiếp tục được mở rộng.

Từ phía ngành thuế, yêu cầu cải cách được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với việc giảm thời gian, chi phí và tạo thuận lợi cho người nộp thuế. Ông Mai Sơn, Phó cục trưởng Cục Thuế, cho rằng: yêu cầu này càng có ý nghĩa đặc biệt. Bởi hoạt động của cơ quan Thuế có mối liên hệ trực tiếp, thường xuyên với hầu hết người dân, doanh nghiệp và các chủ thể trong nền kinh tế.

Vì vậy, một câu hỏi mà ngành thuế luôn phải đặt ra là, làm thế nào để người dân, doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế ngày càng thuận lợi hơn, dễ dàng hơn, với ít thời gian và chi phí hơn, đồng thời vẫn bảo đảm quản lý thuế hiệu quả, công bằng và minh bạch?

Để trả lời câu hỏi đó, ngành thuế đang tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, hoàn thiện chính sách quản lý thuế phù hợp với thực tiễn.  Thực tế, quá trình số hóa đang làm thay đổi đáng kể phương thức cung cấp dịch vụ thuế. Hệ thống eTax Mobile được nâng cấp, tích hợp VNeID, hỗ trợ đăng ký, kê khai, nộp thuế, tra cứu nghĩa vụ thuế và trợ lý ảo Chatbot 24/7. Hệ thống hóa đơn điện tử tiếp tục tạo nguồn dữ liệu lớn phục vụ quản lý thuế; các quy trình đăng ký, kê khai, nộp và hoàn thuế từng bước được số hóa, đồng thời tăng cường kết nối dữ liệu giữa cơ quan Thuế với các cơ quan, tổ chức liên quan.

Đáng chú ý, ngành thuế đã cắt giảm tối thiểu 50% chi phí tuân thủ và thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Tuy nhiên, chuyển đổi số được xác định không chỉ dừng ở việc đưa các thủ tục lên môi trường điện tử mà phải làm thay đổi cách thức quản lý, phục vụ, để người dân và doanh nghiệp thực sự được hưởng lợi.

Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá cao những chuyển biến của ngành thuế và hải quan trong đối thoại, hoàn thiện thể chế, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý.

“Một trong những điểm mạnh nổi bật của hai ngành là văn hóa đối thoại, tinh thần cầu thị, lắng nghe và chủ động tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Trong thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo về tăng cường đối thoại, giải quyết vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư. Theo quan sát của chúng tôi, ngành Thuế và ngành Hải quan là những đơn vị rất tích cực triển khai chủ trương này”, ông Đậu Anh Tuấn nhận xét.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, cùng với đối thoại, những nỗ lực hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh số hóa đang tạo ra những thay đổi tích cực đối với môi trường kinh doanh.

“Nếu lượng hóa đầy đủ những lợi ích từ quá trình số hóa, có thể thấy chi phí và thời gian tiết kiệm được cho xã hội là rất lớn. Những công việc trước đây đòi hỏi người dân, doanh nghiệp phải đi lại nhiều lần, thực hiện nhiều khâu trực tiếp thì nay đã có thể giải quyết trên môi trường điện tử. Bản thân tôi khi thực hiện thủ tục hoàn thuế qua ứng dụng eTax cũng nhận thấy quy trình ngày càng thuận tiện, dễ dàng hơn”, ông Đậu Anh Tuấn nhận xét.

Tuy vậy, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng dư địa cải cách vẫn còn lớn, nhất là ở khâu thực thi chính sách. Những phản ánh từ doanh nghiệp cho thấy các vướng mắc hiện nay có xu hướng chuyển từ khâu khai báo, kê khai và thực hiện thủ tục ban đầu sang những công đoạn tiếp theo như hoàn thuế, hướng dẫn thực thi chính sách và sự thống nhất trong cách hiểu, cách áp dụng quy định pháp luật ở cơ sở.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, trọng tâm cải cách của ngành thuế và hải quan trong thời gian tới cần chuyển mạnh từ đơn giản hóa thủ tục ban đầu sang tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình thực thi chính sách.