Nguồn cung phân bón trong nước có đảm bảo trước áp lực toàn cầu?

Với giá nguyên liệu đầu vào tăng từ 20-80% do đứt gãy chuỗi cung ứng, các doanh nghiệp đang chủ động ứng phó nhằm đảm bảo nguồn cung phân bón cho thị trường.

*Xung đột làm đứt gãy chuỗi cung ứng

Kể từ đầu tháng ba đến nay, xung đột Trung Đông đã dẫn đến đứt gãy chuỗi cung ứng nhiên liệu toàn cầu, gây ra tình trạng khan hiếm và thiếu hụt nghiệm trọng các sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ; làm tăng giá cước vận chuyển và giá nguyên liệu đầu vào cho sản xuất phân bón.

Ông Trần Văn Chuyên, Trưởng phòng Kế hoạch vật tư, Công ty cổ phần Supe Phốt Phát và Hóa chất Lâm Thao - đơn vị thành viên của Tập đoàn Hoá chất Việt Nam cho biết, giá một số loại nguyên liệu chính đầu vào cho sản xuất phân bón của Supe Lâm Thao đã tăng cao so với thời điểm trước khi xảy ra xung đột.

Cụ thể, giá SA hiện nay khoảng 8,2 triệu đồng/tấn (chưa VAT), tăng 80%; giá ure 17 triệu đồng/tấn (chưa VAT), tăng 47% và tiếp tục biến động theo ngày; giá Kali trắng nhập khẩu từ Lào cũng tăng 24%. Đặc biệt, giá lưu huỳnh tăng đột biến, từ mức hơn 500 USD/tấn lên hơn 800 USD/tấn…

“Giá tất cả các loại nguyên liệu đều tăng mạnh và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt nhưng vẫn khan hiếm nguồn cung”, ông Trần Văn Chuyên cho biết.

Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển cũng tăng từ 20-25%; giá bao bì đóng gói và nguyên vật liệu phụ cũng đã tăng từ 15-25%. “Các yếu tố này khiến cho giá thành sản phẩm phân bón của Supe Lâm Thao tăng từ 13-30% và Công ty chịu áp lực rất lớn trong điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh”, ông Trần Văn Chuyên chia sẻ.

Tiến sỹ Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cũng cho biết, xung đột Trung Đông đã tác động lớn nhất đến chuỗi cung ứng.

Cụ thể, sự gián đoạn tại eo biển Hormuz là nguyên nhân chính dẫn đến giá phân bón tăng vì đây là tuyến đường quan trọng cho việc vận chuyển phân bón. Khi eo biển Hormuz bị đóng, nguồn cung lưu huỳnh và phân đạm ure sẽ bị ảnh hưởng; trong đó lượng hàng vận chuyển từ 1,2 - 1,5 triệu tấn ure/tháng, khoảng 1,5 - 1,8 triệu tấn lưu huỳnh/tháng, khoảng 400 - 500 nghìn tấn ammoniac/tháng.

Sự gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz ảnh hưởng đến ngành sản xuất phân bón và chuỗi cung ứng phân bón vì amoniac là nguyên liệu đầu vào để sản xuất phân bón chứa nitơ, như ure, MAP, DAP, SA; còn lưu huỳnh là nguyên liệu sản xuất axit sulphuric, từ axit này sản xuất ra phân bón DAP, SSP, SOP…..

Bên cạnh đó, do hầu hết các siêu tàu vận chuyển amoniac và tàu chở hàng rời cho lưu huỳnh không thể dễ dàng chuyển hướng cũng như không có tuyến đường biển nào vận chuyển hàng hóa ra khỏi Vùng Vịnh mà không đi qua eo biển Hormuz nên chi phí logistics sẽ tăng vọt, bao gồm: giá container (có thể tăng nhiều lần), phụ phí bảo hiểm, chi phí nhiên liệu, chi phí nhân công…

“Chỉ cần một nguy cơ gián đoạn nhỏ tại Hormuz cũng đủ khiến thị trường năng lượng và phân bón chao đảo, gây hiệu ứng domino trên quy mô toàn cầu” - ông Hà nhấn mạnh.

*Đa dạng hóa nguồn cung

Để ứng phó với sự đứt gãy chuỗi cung ứng, các doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước đã chủ động, linh hoạt triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm duy trì ổn định sản xuất và hạn chế biến động giá.

Cụ thể, Supe Lâm Thao đã chủ động cân đối, đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu, đồng thời hợp lý hóa các khâu trong sản xuất kinh doanh để tiết giảm chi phí, từ đó hạ giá thành sản phẩm.

Bên cạnh đó, Công ty đã vận hành an toàn ổn định nhà máy sản xuất phân bón với công suất tối đa nhằm đáp ứng nhu cầu phân bón cho sản xuất nông nghiệp, không để xảy ra tình trạng thiếu hàng trong thời điểm diễn biến phức tạp như hiện nay.

Trước tình hình giá nguyên vật liệu đầu vào tăng mạnh, làm giá thành sản phẩm tăng từ 13-30%, Supe Lâm Thao đã phát huy vai trò nhà sản xuất phân bón lớn, giữ ổn định thị trường, đồng hành cùng bà con nông dân trong thời điểm chính của mùa vụ nông nghiệp.

Công ty chủ động điều tiết giá bán sản phẩm với thời gian chậm nhịp và biên độ tăng giá thấp hơn thời gian và biên độ tăng giá của nguyên vật liệu đầu vào.

Cụ thể, trong quý I/2026, Supe Lâm Thao chỉ điều chỉnh tăng giá phân bón duy nhất một lần với biên độ thấp chỉ từ 3-5%. Khi qua mùa vụ chính, để bù đắp một phần chi phí nguyên vật liệu đầu vào, đầu quý II vừa qua, công ty mới điều chỉnh giá bán phân bón lần 2 với biên độ từ 5-7%.

Bên cạnh đó, công ty tăng cường quản trị, tối ưu vận hành và phát triển các dòng sản phẩm hiệu quả cao, góp phần giúp người nông dân giảm chi phí đầu vào. Với các giải pháp này, Supe Lâm Thao hiện thực mục tiêu đảm bảo nguồn cung ổn định cho thị trường trong nước, hạn chế tối đa việc tăng giá đột biến.

“Tuy nhiên, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, trong giai đoạn biến động hiện nay, việc điều hành linh hoạt giá các yếu tố đầu vào như năng lượng, vận tải và đảm bảo thông suốt chuỗi logistics là rất quan trọng nhằm giảm áp lực chi phí cho các doanh nghiệp”, ông Trần Văn Chuyên đề xuất.

Quý I/2026, Supe Lâm Thao đã sản xuất 204.500 tấn và tiêu thụ 243.500 tấn phân bón bằng 100% so với cùng kỳ năm 2025. Trong quý II này, công ty tiếp tục chủ động mua sắm nguyên vật liệu và duy trì sản xuất, đáp ứng đủ chân hàng cho thị trường tiêu thụ với sản lượng sản xuất và tiêu thụ không thấp hơn so với cùng kỳ năm 2025.

Tương tự như vậy, với việc triển khai nhiều giải pháp duy trì hoạt động sản xuất ổn định và liên tục, Tổng Công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo - Phú Mỹ) - đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) không chỉ đảm bảo nguồn cung cho sản xuất nông nghiệp trong nước mà còn chủ động, linh hoạt tham gia thị trường quốc tế khi điều kiện thuận lợi, qua đó góp phần gia tăng nguồn thu ngoại tệ và nâng cao vị thế của phân bón Việt Nam trên thị trường khu vực.

Quý I/2026, sản lượng phân đạm ure của PVFCCo - Phú Mỹ đã vượt kế hoạch gần 25%, góp phần quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung dồi dào cho thị trường trong nước trong giai đoạn bất ổn.

Đại diện PVFCCo - Phú Mỹ cho biết trong thời gian tới, doanh nghiệp tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng và phân bón thế giới, chủ động xây dựng các kịch bản điều hành sản xuất, kinh doanh, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhằm đảm bảo cân đối cung - cầu, ổn định thị trường trong nước.

Cùng đó, PVFCCo - Phú Mỹ tiếp tục phát huy tối đa năng lực sản xuất của các nhà máy, hướng tới mục tiêu phục vụ hiệu quả cho phát triển nông nghiệp, an ninh lương thực và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế đất nước

Đề xuất các giải pháp nhằm đảm bảo nguồn cung phân bón cho thị trường, đồng thời hạn chế việc tăng sốc giá phân bón, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho biết, trước các biến động địa chính trị, nguồn cung không ổn định, giá phân bón tăng nhanh, giải pháp quan trọng đầu tiên là các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh phân bón phải đảm bảo cung cấp đủ các chủng loại phân bón đang sử dụng hoặc thay thế tương đương, gần tương đương tới tay bà con nông dân.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp sản xuất phân bón cần tiếp tục giữ vững và tăng sản lượng trong điều kiện cho phép, ưu tiên nguồn cung cho sản xuất nông nghiệp trong nước, đồng thời tiết kiệm nguyên liệu, tiết kiệm năng lượng, đẩy mạnh nghiên cứu phát triển các loại phân bón hiệu quả cao (EEF).

Mặt khác, các doanh nghiệp cũng cần giảm các chi phí trung gian, phát triển các sản phẩm thay thế, đầu tư vào công nghệ tiên tiến tiết kiệm năng lượng, từ đó giúp nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm phân bón.

Ngoài ra, việc đa dạng hóa nguồn cung như tìm các đối tác khác ngoài khu vực Trung Đông sẽ giúp giảm thiểu rủi ro; tiết kiệm chi phí giảm các khâu trung gian.

Để giảm phụ thuộc vào phân bón nhập khẩu, các nhà khoa học và các doanh nghiệp cần hợp tác chặt chẽ trong nghiên cứu sản xuất các loại phân bón tiên tiến, các kỹ thuật canh tác tiên tiến, đa dạng hóa sản phẩm, giúp tiết kiệm phân bón sử dụng trên một diện tích canh tác.

Đặc biệt, “cơ quan quản lý cần có các chỉ đạo kịp thời, ngăn tình trạng đầu cơ, tăng cường chống nạn phân bón giả, hỗ trợ bà con nông dân. Về lâu dài, có thể nghĩ tới kho dự trữ chiến lược ở mức vừa phải để ổn định nguồn cung trong ngắn hạn; cần sớm xây dựng Chiến lược phát triển ngành phân bón, triển khai chương trình khoa học công nghệ về phân bón”, Tiến sỹ Phùng Hà-Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam đề xuất.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện cả nước có hơn 700 cơ sở sản xuất phân bón cung cấp khoảng 6 - 7,5 triệu tấn phân bón chủ lực như: Phân lân (super photphat, phốt phát nung chảy) 1,3 – 1,5 triệu tấn; ure (2,3 – 2,6 triệu tấn); NPK (3 -3,5 triệu tấn), đáp ứng đủ nhu cầu phân bón cho sản xuất nông nghiệp trong nước trong điều kiện bình thường. Trong khi đó, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu phân bón SA và Kali (MOP).