Nguy cơ gián đoạn sản xuất ô tô toàn cầu vì khủng hoảng chip Nexperia

Chip bán dẫn trên một bản mạch máy tính. Ảnh: Reuters/TTXVN

Nexperia là nhà cung cấp chip quan trọng cho ngành ô tô, dù ít được người tiêu dùng biết đến. Tranh chấp thương mại bắt đầu leo thang từ tháng 12/2024, khi Bộ Thương mại Mỹ đưa công ty mẹ của Nexperia là Wingtech Technologies (Trung Quốc) vào danh sách hạn chế thương mại. 

Đến tháng 10/2025, Bộ Thương mại Trung Quốc đã ra lệnh cấm Nexperia China và các nhà thầu phụ xuất khẩu một số linh kiện cùng các cụm lắp ráp phụ do nước này sản xuất, sau đó Chính phủ Hà Lan đã tiếp quản quyền kiểm soát Nexperia. Những diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng các nhà máy sản xuất ô tô có thể phải tạm ngừng hoạt động do thiếu nguồn cung chip.

Các con chip do Nexperia sản xuất giữ vai trò then chốt trong quá trình lắp ráp ô tô và xe tải. Do đó việc thay thế chúng sẽ gặp nhiều khó khăn. Thời điểm các nhà máy có thể bị buộc phải ngừng sản xuất vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, bài học từ đợt thiếu chip sau đại dịch COVID-19 khiến nhiều nhà máy phải tạm dừng hoạt động và làm giảm nguồn cung xe mới trong hơn một năm vẫn còn nguyên giá trị.

Nexperia cho biết công ty hiện có hơn 6.000 sản phẩm được chứng nhận dùng trong sản xuất ô tô với lượng xuất xưởng lên đến 110 tỷ sản phẩm mỗi năm. Công ty có 12.500 nhân viên hoạt động tại châu Âu, châu Á và Mỹ, và đang triển khai các kế hoạch đảm bảo hoạt động liên tục, đồng thời tin tưởng sẽ tìm ra giải pháp phù hợp.

Giám đốc điều hành Liên minh Đổi mới Ô tô, ông John Bozzella, cảnh báo rằng nếu việc xuất khẩu chip không được khôi phục nhanh sản xuất ô tô tại Mỹ và nhiều quốc gia khác sẽ bị gián đoạn, kéo theo ảnh hưởng lan rộng đến các ngành công nghiệp liên quan. Ông kêu gọi các bên sớm tìm ra giải pháp để tránh gián đoạn chuỗi cung ứng.

Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu cho biết việc tìm nguồn thay thế cho các linh kiện từ Nexperia có thể mất nhiều tháng, trong khi số lượng chip hiện có chỉ đủ dùng trong vài tuần. Tổng Giám đốc Hiệp hội, bà Sigrid de Vries, nhấn mạnh rằng dù các nhà sản xuất đã nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng nhưng rủi ro vẫn không thể loại bỏ hoàn toàn. Bà kêu gọi các quốc gia liên quan sớm đưa ra giải pháp thực tế để xử lý tình hình.

Theo chuyên gia Ian Riches, Phó Chủ tịch phụ trách mảng ô tô toàn cầu của công ty nghiên cứu TechInsights, Nexperia hiện chiếm khoảng 40% thị phần chip trong phân khúc bóng bán dẫn và đi-ốt dùng trong ô tô - một tỷ lệ lớn để gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến toàn ngành. Trong khi đó, các nhà sản xuất ô tô đang phải đối mặt với chi phí tăng cao do chính sách thuế quan mà Mỹ áp đặt. Theo dự báo mới nhất từ Kelley Blue Book, giá trung bình của một chiếc xe mới tại Mỹ lần đầu tiên vượt mốc 50.000 USD.