Nhiều chính sách kinh tế nổi bật có hiệu lực từ tháng 6/2026

Hàng loạt chính sách mới về kinh tế Halal, thuế VAT, xăng E10, chứng khoán, đăng kiểm và tài sản công sẽ đồng loạt có hiệu lực từ tháng 6/2026, góp phần hoàn thiện khung pháp lý và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.

* Mở đường cho kinh tế Halal tỷ đô nhờ Nghị định mới của Chính phủ

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 127/2026/NĐ-CP quy định về quản lý chất lượng và chính sách phát triển sản phẩm, dịch vụ Halal, có hiệu lực từ ngày 1/6/2026.

Theo đó, Nghị định thiết lập hành lang quản lý chất lượng nghiêm ngặt và minh bạch thông qua việc chuẩn hóa hoạt động thử nghiệm, chứng nhận, ghi nhãn và bắt buộc truy xuất nguồn gốc. Việc đồng bộ các quy chuẩn này giúp gỡ bỏ rào cản kỹ thuật, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Hồi giáo và tạo đòn bẩy xúc tiến thương mại quốc tế mạnh mẽ cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam.

Đặc biệt, hệ thống chính sách hỗ trợ kinh tế đi kèm là điểm nhấn quan trọng. Nhà nước sẽ tài trợ một lần chi phí thử nghiệm và chứng nhận Halal cho các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực, đồng thời hỗ trợ nguồn lực xúc tiến thương mại tại các thị trường Hồi giáo trọng điểm và xây dựng chiến lược phát triển du lịch Halal. Đi liền với việc vận hành Cơ sở dữ liệu Halal quốc gia, các chính sách ưu đãi này giúp tối ưu hóa chi phí vận hành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, mở toang cánh cửa thâm nhập thị trường Halal toàn cầu đầy tiềm năng.

* Siết quy định thuế VAT

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 144/2026/NĐ-CP ngày 5/5/2026, sửa đổi và bổ sung một số quy định liên quan đến Luật Thuế giá trị gia tăng (VAT), với nhiều điểm đáng chú ý tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, hoạt động xuất khẩu và lĩnh vực tài chính. Nghị định có hiệu lực từ ngày 20/6/2026.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là mở rộng nhóm đối tượng không chịu thuế VAT đối với một số dịch vụ bảo hiểm như bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm nông nghiệp và bảo hiểm phục vụ khai thác thủy sản. dân, doanh nghiệp.

Nghị định cũng bổ sung quy định liên quan đến hoạt động bán nợ, bao gồm cả khoản phải thu, khoản phải trả và chứng chỉ tiền gửi. Đây được xem là bước hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường tài chính và xử lý nợ.

Ngoài ra, Nghị định mới cũng làm rõ quy định khấu trừ thuế VAT đầu vào đối với hàng hóa mua trả chậm, trả góp từ 5 triệu đồng trở lên. Doanh nghiệp vẫn được tạm khấu trừ thuế trước thời điểm thanh toán nếu có đầy đủ hợp đồng và hóa đơn, nhưng phải điều chỉnh giảm nếu đến hạn mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

* Siết chặt quản lý tài chính Sở Giao dịch và Tổng công ty Lưu ký Chứng khoán Việt Nam

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 145/2026/NĐ-CP ngày 5/5/2026 quy định về cơ chế quản lý tài chính, đánh giá và xếp loại doanh nghiệp đối với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) cùng Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 22/6/2026 và áp dụng bắt đầu từ năm tài chính 2026.

Cơ chế mới tập trung tối ưu hóa hiệu quả kinh tế và minh bạch hóa dòng vốn nhà nước. Về hoạt động đầu tư, cả hai đơn vị bắt buộc phải xác định rõ rủi ro, kiểm soát xung đột lợi ích và báo cáo cấp có thẩm quyền trước khi thực hiện. Nguồn doanh thu được bóc tách và quản lý chặt chẽ theo từng mảng nghiệp vụ chuyên biệt. Đáng chú ý, VSDC được bổ sung nguồn thu từ dịch vụ lưu ký, thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon – một bước đi đón đầu xu hướng kinh tế xanh.

Đối với công tác đánh giá xếp loại doanh nghiệp, cơ chế cho phép loại trừ tác động khách quan từ biến động thị trường (như số lượng thành viên, khối lượng giao dịch hay thay đổi chính sách Nhà nước) để phản ánh chính xác hiệu quả kinh doanh cốt lõi. Bộ Tài chính đóng vai trò đại diện chủ sở hữu, chịu trách nhiệm giám sát toàn diện dòng vốn đầu tư tại các công ty con nhằm phòng ngừa thất thoát tài sản công.

* Tăng nặng mức phạt vi phạm lâm nghiệp lên đến 1 tỷ đồng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 146/2026/NĐ-CP ngày 6/5/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp, có hiệu lực từ ngày 25/6/2026.

Điểm đáng chú ý là mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân tăng lên 500 triệu đồng và tổ chức là 1 tỷ đồng. Các hành vi xâm hại kinh tế rừng như lấn chiếm rừng tự nhiên bị áp mức phạt gấp đôi rừng trồng, tối đa 80 triệu đồng; hành vi phá rừng và khai thác lâm sản trái phép bị phạt nặng nhất lên đến 180 - 250 triệu đồng.

Đặc biệt, nhằm minh bạch hóa nguồn thu dịch vụ môi trường rừng, hành vi không ký hợp đồng, chậm kê khai hoặc trốn đóng tiền dịch vụ sẽ bị phạt tới 50 triệu đồng, đồng thời buộc nộp đủ tiền kèm lãi suất chậm trả 0,03%/ngày. Các cơ sở vi phạm còn đối mặt với nguy cơ bị đình chỉ sản xuất, kinh doanh từ 06 đến 12 tháng. Chế tài kinh tế nghiêm khắc này kỳ vọng sẽ tạo tính răn đe cao, buộc doanh nghiệp và người dân tuân thủ nghiêm túc các nghĩa vụ tài chính và bảo vệ tài nguyên rừng.

* Áp dụng xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ tháng 1/6/2026

Theo Thông tư 50/2025/TT-BCT do Bộ Công Thương ban hành ngày 7/11/2025, từ ngày 1/6/2026, xăng không chì sẽ phải được phối trộn thành xăng sinh học E10 để sử dụng trên toàn quốc.

Việc bắt buộc áp dụng tỷ lệ phối trộn mới giúp tối ưu hóa cơ cấu tiêu thụ năng lượng, giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và cắt giảm chi phí ngoại tệ nhập khẩu xăng nền. Để đảm bảo tính ổn định cho thị trường và giảm áp lực chi phí chuyển đổi cho các thương nhân đầu mối, thông tư đưa ra lộ trình chuyển tiếp hợp lý khi cho phép tiếp tục phối trộn và lưu hành xăng E5RON92 đến hết ngày 31/12/2030.

Quy định tài chính và kỹ thuật này áp dụng đồng bộ đối với các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và phân phối xăng dầu tại Việt Nam. Nhằm bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ các mục đích chuyên biệt, lộ trình không áp dụng bắt buộc đối với điêzen sinh học, nhiên liệu hàng không và xăng dầu đặc chủng phục vụ quốc phòng, an ninh.

* Bộ Xây dựng siết chặt tiêu chuẩn xuất khẩu khoáng sản nhằm tối ưu giá trị kinh tế

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư số 11/2026/TT-BXD quy định nghiêm ngặt về danh mục, quy cách và chỉ tiêu kỹ thuật khoáng sản làm vật liệu xây dựng (VLXD) được phép xuất khẩu, có hiệu lực từ ngày 1/6/2026.

Điểm cốt lõi của thông tư là việc chuẩn hóa chất lượng xuất khẩu. Các loại khoáng sản như cát oxit silic, đá khối làm đá ốp lát, đá mỹ nghệ, cao lanh, tràng thạch... đều phải trải qua quá trình chế biến sâu (tuyển, rửa, sấy, nghiền, sàng phân loại) và đáp ứng chính xác các hàm lượng hóa học lẫn kích thước hình học quy định. Điều này giúp ngăn chặn tình trạng xuất khẩu thô tài nguyên giá trị thấp, bảo vệ nguồn khoáng sản nội địa và nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt Nam.

Bên cạnh tiêu chuẩn kỹ thuật, hành lang pháp lý cũng được siết chặt khi yêu cầu 100% khoáng sản xuất khẩu phải có nguồn gốc hợp pháp (từ giấy phép khai thác hoặc thu hồi). Việc minh bạch hóa hồ sơ và tăng cường hậu kiểm giữa cơ quan Hải quan, Bộ Xây dựng cùng chính quyền địa phương sẽ giảm thiểu thất thu thuế, chống buôn lậu, từ đó tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng và lành mạnh cho các doanh nghiệp VLXD.

* Đăng kiểm thủy nội địa chuyển mạnh sang số hóa

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 24/2026 sửa đổi nhiều quy định trong lĩnh vực đăng kiểm, có hiệu lực từ ngày 1/6/2026, theo hướng cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp và người lao động trong ngành vận tải thủy.

Điểm đáng chú ý là từ tháng 6/2026, kết quả công nhận đăng kiểm viên phương tiện thủy nội địa sẽ được cấp dưới dạng điện tử thay cho bản giấy truyền thống. Văn bản điện tử có giá trị pháp lý tương đương theo Luật Giao dịch điện tử và được gửi trực tuyến cho đơn vị đăng kiểm cũng như cá nhân được công nhận, giúp rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí hành chính và tăng tính minh bạch.

Thông tư cũng mở rộng cơ chế công nhận đăng kiểm viên trong trường hợp đặc biệt nhằm bổ sung nhanh nguồn nhân lực cho ngành đăng kiểm. Người có từ 1-3 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kỹ thuật tàu thủy hoặc công trình biển có thể được công nhận đăng kiểm viên hạng III sau thời gian thực tập tối thiểu 6 tháng; trường hợp có trên 3 năm kinh nghiệm được miễn thực tập nghiệp vụ.

Ngoài ra, nhiều thủ tục như công nhận lại, nâng hạng hoặc cấp lại giấy chứng nhận đăng kiểm viên được bãi bỏ nhằm tinh gọn quy trình quản lý.

* Sửa đổi biểu giá chi phí tránh được cho nhà máy điện nhỏ

Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 20/2026/TT-BCT ngày 17/4/2026 sửa đổi quy định về biểu giá chi phí tránh được và hợp đồng mua bán điện cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ, có hiệu lực từ ngày 2/6/2026.

Thông tư trực tiếp tác động đến dòng tiền của doanh nghiệp thông qua việc phân định lại khung thời gian mùa mưa và mùa khô tại ba miền, căn cứ theo ranh giới hệ thống điện thuộc quyền điều khiển của Cấp điều độ hệ thống điện miền. Biến động thời gian này sẽ quyết định mức giá áp dụng cho sản lượng điện phát lên lưới theo từng thời điểm.

Đồng thời, thời hạn hợp đồng mua bán điện được ấn định chấm dứt sau 20 năm kể từ ngày vận hành thương mại. Nhằm bảo toàn bài toán tài chính cho nhà đầu tư trước thiên tai (bão, lũ lụt, sạt lở), Thông tư cho phép bên mua và bên bán thỏa thuận gia hạn thời gian hợp đồng tương ứng với số ngày ngừng phát điện để khắc phục sự cố. Giá điện áp dụng trong thời gian gia hạn sẽ lấy theo biểu giá chi phí tránh được tại đúng thời điểm nhà máy phải dừng hoạt động. Cục Điện lực sẽ là đơn vị đề xuất biểu giá chi phí tránh được tối ưu theo từng giai đoạn kinh tế - xã hội.

* Quy định mới về xác định giá trị tài sản công bị vi phạm hành chính

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 45/2026/TT-BTC ngày 29/4/2026 nhằm sửa đổi, bổ sung quy định hướng dẫn thực hiện xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý tài sản công. Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 15/6/2026.

Thông tư bổ sung quy định rõ ràng về cách xác định giá trị tài sản bị vi phạm làm căn cứ áp khung xử phạt. Cụ thể, giá trị tài sản được tính theo giá trị còn lại trên sổ kế toán; nếu giá trị này bằng không (=0), giá trị tài sản sẽ tính bằng 20% nguyên giá. Với tài sản chưa ghi sổ, cơ quan chức năng sẽ căn cứ hồ sơ, chứng từ để trích khấu hao, hao mòn.

Trong trường hợp không thể áp dụng các phương pháp trên, người có thẩm quyền sẽ lập Hội đồng định giá hoạt động theo nguyên tắc tập thể. Hội đồng phải tiến hành khảo sát dựa trên các chỉ số kinh tế như giá thị trường (bán buôn, bán lẻ), giá của cơ quan nhà nước địa phương hoặc chứng thư thẩm định giá để đưa ra kết luận trung thực nhất. Quy định tài chính chặt chẽ này giúp tối ưu hóa việc thu hồi, xử lý tài sản và ngăn ngừa thất thoát tài sản công.

* Ngân hàng Nhà nước siết quy định nội bộ về môi giới tiền tệ

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa ban hành Thông tư số 07/2026/TT-NHNN ngày 6/5/2026 sửa đổi, bổ sung quy định về hoạt động môi giới tiền tệ của ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Văn bản này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 20/6/2026.

Thông tư bắt buộc các tổ chức tín dụng phải ban hành quy định nội bộ chặt chẽ nhằm đảm bảo an toàn cho các giao dịch vốn và tài chính trên thị trường. Quy định nội bộ này tối thiểu phải bao gồm: quy trình, thủ tục thực hiện môi giới; phạm vi trách nhiệm, quyền hạn của các nhân sự liên quan; và đặc biệt là cơ chế quản lý rủi ro đối với hoạt động môi giới tiền tệ.

Nhằm minh bạch hóa thị trường và tăng cường giám sát kinh tế vĩ mô, các ngân hàng phải gửi trực tiếp hoặc qua bưu điện quy định nội bộ này (bao gồm cả văn bản sửa đổi, thay thế) cho Ngân hàng Nhà nước trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ban hành. Cơ quan Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng sẽ chịu trách nhiệm thanh tra, kiểm tra trực tiếp và xử lý nghiêm các vi phạm phát sinh.