Nhiều cơ hội thúc đẩy hợp tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản

Sáng 15/11, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức Diễn đàn nghiên cứu Việt Nam – Nhật Bản: Tăng cường hợp tác song phương sau 10 năm thực thi Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản.

Diễn đàn là cơ hội để trao đổi thảo luận những vấn đề liên quan đến hợp tác, thương mại – đầu tư giữa Việt Nam và Nhật Bản và những nỗ lực hướng tới thúc đẩy hợp tác song phương nhằm tối đa hóa lợi ích hội nhập khu vực và toàn cầu trong bối cảnh mới.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM cho biết, trong thời gian 45 năm qua, quan hệ giữa Việt Nam và Nhật Bản không ngừng phát triển. Đặc biệt, Việt Nam và Nhật Bản đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược từ năm 2009 và nâng tầm lên quan hệ đối tác chiến lược toàn diện từ năm 2014.

Hướng tới tương lai, Việt Nam và Nhật Bản chưa thể tự bằng lòng với mức phát triển quan hệ kinh tế - thương mại hiện nay. “Là hai thành viên năng động nhất ở khu vực phát triển và hội nhập năng động vào bậc nhất trên thế giới, Việt Nam và Nhật Bản cần nhìn rộng hơn khỏi những vấn đề, lĩnh vực hợp tác thương mại – đầu tư song phương để có những hành động chung phù hợp với bối cảnh mới ở thế giới và khu vực”, ông Cung nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Anh Dương, Trưởng ban Chính sách kinh tế vĩ mô, CIEM cho biết, song quan hệ hợp tác đầu tư Việt Nam - Nhật Bản nổi lên như một nét đặc trưng kể từ năm 2008. Theo đó, Nhật Bản luôn nằm trong nhóm hai quốc gia đầu tư nhiều nhất vào Việt Nam. Nhật Bản giành lại vị trí dẫn đầu cuối năm 2017 nhưng xuống thứ 2 kể từ đầu năm 2018; trước đây, tập tung chủ yếu ở các ngành chế biến, chế tạo và thời gian gần đây, gia tăng cho lĩnh vực nông nghiệp và dịch vụ.

Ông Dương cho biết, hợp tác Việt Nam với Nhật Bản góp phần cải thiện năng lực sản xuất để phục vụ cho xuất khẩu của Việt Nam thông qua xuất khẩu trực tiếp, hiệu ứng lan toả đối với các doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, gắn kết vào mạng lưới sản xuất toàn cầu và cải thiện cơ sở hạ tầng phục vụ thương mại…

“Hiện nay, vẫn còn dư địa để cải thiện liên kết giữa doanh nghiệp Nhật Bản và Việt Nam. Tuy nhiên, để tăng cường liên kết, Việt Nam cần chủ động hơn, chứ không chỉ đòi hỏi các dự án tài trợ cho các hoạt động. Hơn nữa, cần thay đổi tư duy khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Cùng đó, hợp tác theo cơ chế đa phương để thúc đẩy và tạo thuận lợi cho đầu tư. Đồng thời, duy trì đối thoại liên tục và thực chất về các vấn đề liên quan đến đầu tư như: cải cách môi trường kinh doanh, nhu cầu nâng cao năng lực, nhu cầu phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế tại Việt Nam…”, ông Dương nhấn mạnh.

TS. Võ Trí Thành, chuyên gia cao cấp cho rằng, Việt Nam luôn là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư, sản xuất Nhật Bản. Để tăng cường liên kết, Việt Nam cần tạo nền tảng, vượt bẫy thu nhập trung bình; chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất, sáng tạo; hội nhập sâu rộng “ đa phương hóa, đa dạng hóa”; dịch chuyển chính sách thu hút FDI. Theo đó, cần tối ưu hóa chất lượng FDI gắn với tác động kéo, lan tỏa công nghệ, kỹ năng và tăng trưởng xanh, phát triển bền vững…

GS. Mie Oba, Đại học Khoa học Tokyo cho rằng, để tăng cường liên kết, Việt Nam và Nhật Bản cần làm thế nào để hợp tác xây dựng trật tự khu vực; duy trì trật tự kinh tế tự do, mở rộng Hiệp định Đối tác và Toàn diện xuyên Thái Bình Dương CPTPP, hiệp định đối tác toàn diện khu vực, hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản. Bên cạnh đó, tăng cường hợp tác quốc phòng giữa 2 nước.

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận các nội dung như: hiện trạng và những vấn đề trong quan hệ thương mại Việt Nam – Nhật Bản từ năm 2008; Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản trên phương diện kinh tế chính trị; những nỗ lực thúc đẩy hợp tác đầu tư giữa Việt Nam và Nhật Bản từ năm 2008; các sáng kiến và biện pháp hỗ trợ nhằm tăng cường quan hệ thương mại và đầu tư Việt Nam – Nhật Bản…/.