Nhiễu động ngắn hạn, triển vọng thị trường chứng khoán trong dài hạn vẫn sáng cửa

Từ đầu năm đến nay, thị trường chứng khoán Việt Nam tăng khoảng 30% và duy trì thanh khoản trên 1 tỷ USD mỗi phiên, nằm trong nhóm thị trường có diễn biến tích cực nhất châu Á. Kết quả này phản ánh nền tảng vĩ mô thuận lợi, với tăng trưởng GDP 9 tháng đạt 7,9%. Tuy vậy, thị trường đã xuất hiện các nhịp điều chỉnh trong hai tháng gần đây, trong bối cảnh khối ngoại tiếp tục bán ròng mạnh ngay cả sau thông tin nâng hạng từ FTSE Russell.

Nghịch lý dòng vốn ngoại

Theo bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Quản lý quỹ UOB Asset Management (UOBAM) Việt Nam, làn sóng rút vốn của khối ngoại xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trong đó, áp lực tỷ giá đóng vai trò quan trọng khi nhiều nhà đầu tư chỉ so sánh biến động giữa VND và USD, trong khi dòng vốn ngoại thực tế đến từ nhiều thị trường châu Á khác.

Từ đầu năm đến nay, VND suy yếu mạnh hơn so với đồng yên Nhật, đô la Singapore, ringgit Malaysia hay baht Thái, khiến lợi suất của nhà đầu tư từ các quốc gia này bị thu hẹp đáng kể và thúc đẩy họ rút vốn.

Bên cạnh đó, việc Việt Nam vẫn thuộc nhóm thị trường cận biên cũng khiến mức độ hấp dẫn bị hạn chế. Đối với nhiều quỹ lớn, Việt Nam hiện chỉ đóng vai trò như một điểm đến mang tính kỹ thuật hơn là một chiến lược dài hạn. Trong bối cảnh năm 2025, những thị trường châu Á khác như Đài Loan (Trung Quốc) hay Hàn Quốc ghi nhận tăng trưởng tích cực và mức định giá hấp dẫn hơn, dòng tiền ngoại có xu hướng dịch chuyển sang các khu vực này để tối ưu hóa hiệu quả đầu tư.

Liên quan đến câu chuyện nâng hạng, bà Thiều Thị Nhật Lệ cho rằng, tác động thực tế đối với dòng vốn nước ngoài sẽ chỉ bắt đầu từ tháng 9/2026, thời điểm FTSE Russell chính thức áp dụng phân loại thị trường mới nổi thứ cấp đối với thị trường chứng khoán Việt Nam.

Các quỹ thụ động, đặc biệt là nhóm ETF mô phỏng chỉ số của FTSE, chỉ có thể điều chỉnh tỷ trọng khi thời điểm nâng hạng chính thức có hiệu lực. Trong khi đó, các quỹ chủ động dù có khả năng đi trước vẫn cần thời gian để mở tài khoản, thiết lập hạ tầng giao dịch và hoàn thiện quy trình vận hành tại Việt Nam. Do đó, kỳ vọng dòng vốn ngoại tăng mạnh ngay sau thông báo nâng hạng là chưa phù hợp với thực tế vận hành của thị trường.

Bà Nguyễn Hoài Thu, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Quản lý quỹ VinaCapital nhận định, có một nghịch lý đang diễn ra trên thị trường khi nhiều nhà đầu tư dài hạn cho rằng không có lý do để rút khỏi Việt Nam, nhưng dòng vốn ngoại vẫn ghi nhận mức bán ròng mạnh mẽ trong năm nay.

Ngoài yếu tố tỷ giá, đại diện VinaCapital cho rằng nguyên nhân khối ngoại bán ròng mạnh còn xuất phát từ nhiều yếu tố đan xen khác nhau; trong đó, có một phần đáng kể đến từ hoạt động thoái vốn của các nhà đầu tư chiến lược tại những doanh nghiệp lớn, khi lượng cổ phần này được chuyển nhượng lại cho nhóm cổ đông trong nước. Dù mang tính chất tái cơ cấu sở hữu, các giao dịch này được ghi nhận là dòng vốn ngoại rút ra.

Song song với đó, các quỹ thụ động và quỹ chỉ số - vốn không có chiến lược nắm giữ dài hạn đã tranh thủ chốt lời mạnh sau khi thị trường tăng trưởng vượt kỳ vọng. Tính theo VND, mức sinh lời lên tới 33%, và gần 29% nếu quy đổi sang USD, đủ lớn để thúc đẩy họ rút vốn trong 10 tháng năm nay.

Thêm vào đó, theo bà Thu, có một bộ phận nhà đầu tư đã bán ra từ rất sớm, khi xuất hiện các tín hiệu chính sách quốc tế như thời điểm ông Donald Trump nhậm chức Tổng thống Mỹ hoặc trước thông báo về thuế quan vào tháng 4/2025. Sau khi thị trường phục hồi tới 50%, tâm lý “ngại quay lại” khiến họ tiếp tục đứng ngoài, tạo ra rào cản tâm lý đáng kể, dù định giá hiện tại vẫn được đánh giá là hấp dẫn.

Dù vậy, theo các chuyên gia, các yếu tố khiến khối ngoại rút vốn chủ yếu mang tính ngắn hạn, triển vọng trung – dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn tích cực. Thị trường sẽ có độ trễ nhất định trước khi hưởng trọn lợi ích từ nâng hạng, song quy mô dòng vốn dự kiến đổ vào có thể tạo ra cú hích đáng kể cho thanh khoản và định giá cổ phiếu Việt Nam trong giai đoạn 2026 - 2027.

Lực đẩy cho thị trường tăng trưởng dài hạn

Tại Talkshow "Từ quản lý tài sản đến tự do tài chính" tổ chức mới đây, bà Nguyễn Thị Bích Thảo, Giám đốc đầu tư Manulife Investments (Việt Nam) nhận định, thị trường Việt Nam sau khi được nâng hạng, kỳ vọng sẽ mang đến một câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn hơn so với các thị trường mới nổi khác trong khu vực và khả năng thu hút dòng vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài một cách ổn định hơn trong những năm tới.

Cùng với đó, các mục tiêu và cải cách của Chính phủ về thị trường chứng khoán Việt Nam hứa hẹn giúp VN-Index chinh phục những đỉnh cao tiếp theo trong dài hạn. Do đó, nhà đầu tư nên duy trì chiến lược đầu tư đều đặn và dài hạn thay vì canh đỉnh bắt đáy.

Ở góc độ vĩ mô, đại diện UOBAM cũng nhận định nền tảng kinh tế trong nước và triển vọng năm 2026 tiếp tục duy trì tích cực, tạo lực đỡ quan trọng cho đà tăng trưởng của thị trường chứng khoán.

Bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng giám đốc UOBAM cho biết, tăng trưởng kinh tế nhiều khả năng vẫn giữ ở mức cao, với mục tiêu 8–8,3% cho năm 2025 được đánh giá là khả thi, trong khi kế hoạch tăng trưởng 10% cho năm 2026 càng củng cố kỳ vọng đối với thị trường vốn. Các chính sách tài khóa và tiền tệ theo hướng hỗ trợ tăng trưởng, cùng việc thúc đẩy đầu tư công và đẩy nhanh cải cách pháp lý trong lĩnh vực bất động sản, được xem là những động lực đáng kể cho tâm lý nhà đầu tư và dòng tiền.

Dù vậy, sau nhịp tăng mạnh, thị trường cần các giai đoạn điều chỉnh để thiết lập mặt bằng giá mới. Bên cạnh đó, rủi ro từ biến động tỷ giá, chính sách thương mại của Mỹ và căng thẳng địa chính trị tiếp tục là những yếu tố cần được theo dõi chặt chẽ.

Bà Nguyễn Hoài Thu, Phó Tổng giám đốc VinaCapital cũng lưu ý rủi ro lãi suất có thể tăng trở lại do áp lực tỷ giá. Tuy nhiên, việc theo đuổi chiến lược đầu tư dài hạn, tập trung vào các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản vững và định giá hấp dẫn vẫn là lựa chọn tối ưu trong giai đoạn hiện nay.

Theo VinaCapital, lợi nhuận bình quân của các doanh nghiệp niêm yết năm 2025 được dự báo tăng khoảng 23% và duy trì mức tăng trưởng 16%/năm trong giai đoạn 2026–2027. Nếu loại bỏ nhóm 13 cổ phiếu đã tăng nóng, P/E dự phóng 12 tháng của thị trường chỉ còn khoảng 10,5 lần, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tăng 16%. “Nhiều cổ phiếu vẫn chưa phản ánh hết tiềm năng, đây chính là cơ hội đầu tư cho năm 2026”, bà Thu nhận định.

Trong 10 tháng năm 2025, khối ngoại đã bán ròng khoảng 75.000 tỷ đồng, kéo tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên VN-Index xuống còn 15,5%, mức thấp nhất trong nhiều năm. Tuy nhiên, giới phân tích kỳ vọng dòng vốn ngoại sẽ sớm quay trở lại khi Fed bước vào chu kỳ giảm lãi suất, tỷ giá ổn định hơn và Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi…

Bên cạnh đó, việc Chính phủ mới ban hành Đề án Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam cùng lộ trình triển khai chi tiết của Bộ Tài chính, từ cơ chế tài khoản giao dịch tổng (OTA), tăng cường năng lực hệ thống giao dịch – thanh toán, xử lý bài toán room ngoại cho tới đưa CCP vào vận hành không chỉ là những bước đi kỹ thuật. Đây được xem như tín hiệu cho thấy quyết tâm chuẩn hóa thị trường, củng cố niềm tin nhà đầu tư và tạo nền tảng để Việt Nam đủ điều kiện đón nhận làn sóng vốn ngoại trở lại mạnh mẽ trong giai đoạn 2026–2027, thời điểm các cải cách bắt đầu phát huy hiệu lực thực chất.