Những mâu thuẫn trong chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản

Trụ sở Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tại Tokyo, Nhật Bản. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo nhật báo Yomiuri, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) vừa có những điều chỉnh trong chính sách tiền tệ nhằm tăng tính bền vững của các biện pháp nới lỏng tiền tệ hiện tại. Đáng chú ý, BoJ tiếp tục duy trì chính sách lãi suất âm và khẳng định rằng chính sách này đang phát huy hiệu quả.

Trong đợt rà soát chính sách tiền tệ vừa qua, BoJ vẫn duy trì chính sách lãi suất âm bởi việc chấm dứt thực hiện chính sách này có thể bị coi là một sự thu hẹp quy mô nới lỏng chính sách tiền tệ và có thể khiến đồng yen tăng giá trên thị trường ngoại hối. Tuy nhiên, việc BoJ kiên quyết duy trì lãi suất âm đã làm phức tạp chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương này.

Tại một cuộc họp báo hôm 19/3, Thống đốc BoJ Haruhiko Kuroda nhấn mạnh tầm quan trọng của chính sách lãi suất âm được đưa ra vào tháng 2/2016.

Ông Kuroda nói: “Điều đó không có nghĩa là việc nới lỏng tiền tệ mà chúng tôi đã thực hiện cho đến nay là sai vì rõ ràng là chính sách này đã giúp tăng đáng kể tỷ lệ lạm phát”. Bên cạnh đó, ông cũng nói rằng các biện pháp được điều chỉnh lần này sẽ giúp "tăng tính bền vững và sự linh hoạt”.

Mặc dù duy trì lãi suất âm, nhưng BoJ lại nâng biên độ dao động lãi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm từ cộng trừ 0,2% lên cộng trừ 0,25%. Việc BoJ mở rộng biên độ dao động của lãi suất dài hạn xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó có việc khả năng sinh lời ngày càng giảm của các tổ chức tài chính.

Tuy nhiên, nếu lãi suất lại tăng trong tương lai, điều đó có thể bị coi là thắt chặt tiền tệ. Vì vậy, BoJ đã đưa ra công cụ mới là “nghiệp vụ mua trái phiếu ở mức lãi suất cố định trong những ngày liên tiếp” để kiềm chế mức tăng lãi suất.

Bình luận về công cụ mới của BoJ, một nhà phân tích cho biết đó là một động thái nhằm nhấn mạnh lập trường nới lỏng tiền tệ của ngân hàng trung ương này. Ý định thực sự là tăng lãi suất đến một mức nhất định”.

Mặt khác, BoJ cũng có các bước đi cẩn trọng để giúp cho hoạt động mua vào các chứng chỉ quỹ hoán đổi danh mục (ETF) trở nên linh hoạt hơn khi xóa bỏ mục tiêu mỗi năm mua vào 6.000 tỷ yen (57 tỷ USD) giá trị chứng chỉ ETF. Trong khuôn khổ mới, BoJ sẽ chỉ mua các chứng chỉ ETF mô phỏng theo chỉ số TOPIX của Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo (TSE).

Hiện tại, tổng khối lượng chứng chỉ ETF mà BoJ đang nắm giữ theo giá trị sổ sách đã vượt quá 35.000 tỷ yen. Theo Thống đốc Kuroda, con số này chiếm khoảng 7% tổng giá trị vốn hóa thị trường của Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo (TSE).

Trên thực tế, BoJ đã trở thành “cổ đông lớn” của nhiều công ty. Việc xóa bỏ mục tiêu mỗi năm mua vào 6.000 tỷ yen chứng chỉ ETF dường như là một phản ứng trước những chỉ trích cho rằng hoạt động mua vào chứng chỉ ETF của ngân hàng trung ương này đã bóp méo hoạt động quản trị doanh nghiệp. Trên thực tế, BoJ không thể sử dụng quyền biểu quyết một cách trực tiếp.

Mặc dù vậy, trong báo cáo rà soát chính sách tiền tệ của mình, BoJ khẳng định rằng việc mua vào một khối lượng lớn chứng chỉ ETF trong giai đoạn bất ổn gia tăng trên thị trường đã phát huy tác dụng. Do đó, BoJ đã không bỏ hạn mức 12.000 tỷ yen/năm cho các giao dịch mua vào chứng chỉ ETF. Điều này khiến cho những người tham gia thị trường gặp khó khăn trong việc xác định liệu BoJ muốn giảm bớt hay tăng thêm khối lượng chứng chỉ ETF mua vào.

Ngoài ra, việc áp dụng chương trình trả lãi mới để thúc đẩy hoạt động cho vay đã làm phức tạp thêm chính sách của BoJ. Theo chương trình này, BoJ sẽ trả một số tiền lãi nhất định cho các tổ chức tài chính để lợi nhuận của các tổ chức này không giảm khi lãi suất hạ xuống do tác động của việc nới lỏng tiền tệ bổ sung. Đây là một biện pháp mà BoJ triển khai để chuẩn bị cho việc nới lỏng tiền tệ hơn nữa.

Tuy nhiên, nhiều người tin rằng BoJ sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp tục giảm lãi suất, vốn đang ở mức âm. Một nhà phân tích nói: “Tốt hơn là xem xét lại chính sách lãi suất âm ngay từ đầu”.

BoJ dự định sẽ tiến hành các biện pháp điều chỉnh trên một cách kiên trì để đạt được mục tiêu nâng tỷ lệ lạm phát lên 2%, nhưng có thể thấy, BoJ đang bế tắc trong việc tìm ra một chính sách tiền tệ hiệu quả./.