Nỗi ám ảnh mới của ngành hàng hải Pháp ​

Sự thống trị áp đảo của Trung Quốc trong lĩnh vực đóng tàu dân dụng và thương mại đang khiến giới công nghiệp hàng hải Pháp lo ngại về nguy cơ mất chủ quyền kinh tế – một chủ đề nóng tại Hội nghị kinh tế biển lần thứ 20 vừa diễn ra ở thành phố cảng La Rochelle.

Theo ông Pierre Éric Pommellet, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn đóng tàu quốc phòng Naval Group và đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội các ngành công nghiệp đóng tàu và hoạt động hàng hải (Gican), "Trung Quốc hiện chiếm tới 70% đơn đặt hàng tàu dân dụng toàn cầu và 50% sản lượng tàu thương mại." Ông nhấn mạnh: "Sau làn sóng di dời sản xuất khỏi châu Âu, giờ đây điều cấp bách là phải bảo vệ và tái phát triển ngành công nghiệp đóng tàu của chúng ta".

Cảnh báo này được chia sẻ bởi nhiều lãnh đạo doanh nghiệp có mặt tại hội nghị. Ông Philippe Berterottière, Tổng giám đốc tập đoàn thiết bị năng lượng GTT, nhấn mạnh: "Châu Âu đang hoàn toàn ở thế phòng thủ trong lĩnh vực đóng tàu. Nếu xu thế hiện nay tiếp tục, chỉ còn một quốc gia sản xuất tới 90% tàu thuyền thế giới – điều đó sẽ tạo ra vấn đề nghiêm trọng về chủ quyền".

Giống như các lĩnh vực dệt may, pin, xe điện hay năng lượng Mặt Trời, ngành đóng tàu cũng đang rơi vào quỹ đạo thống trị của Trung Quốc. Mùa Hè vừa qua, hai tập đoàn China Shipbuilding Industry và China Shipbuilding Corporation đã sáp nhập, hình thành tổ hợp đóng tàu lớn nhất thế giới. Theo ông Pommellet, "một bước đi không hề ngẫu nhiên, bởi đó là cách Trung Quốc củng cố năng lực công nghiệp, hậu cần và ảnh hưởng chiến lược toàn cầu".

Phân tích tại hội nghị, Đô đốc Bernard Rogel – sĩ quan Hải quân Pháp – cho rằng: "Để trở thành một cường quốc toàn cầu, phải là một cường quốc biển. Trung Quốc hiểu điều đó rất rõ, thể hiện qua chiến lược ‘Con đường tơ lụa trên biển’." Theo ông, quyền lực kinh tế và ngày càng cả địa chính trị của Trung Quốc đang được thể hiện qua kiểm soát các không gian hàng hải.

Mặc dù lượng đơn đặt hàng tàu mới của Trung Quốc giảm 68% trong nửa đầu năm 2025, nước này vẫn vượt xa Hàn Quốc và Nhật Bản – hai quốc gia từng dẫn đầu trong nhiều thập kỷ. Ở châu Âu, ngành đóng tàu hiện chủ yếu dựa vào Đức và Italy, nhưng quy mô sản xuất chỉ bằng một phần nhỏ so với Trung Quốc.

Điều đáng lo ngại hơn là quá trình phụ thuộc ngày càng sâu vào Trung Quốc diễn ra đúng lúc các hãng vận tải quốc tế buộc phải thay mới toàn bộ đội tàu để đáp ứng mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050, theo chiến lược của Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO). Việc chuyển sang tàu sử dụng động cơ lai, nhiên liệu sạch hoặc buồm hỗ trợ đòi hỏi công nghệ cao và chuỗi cung ứng phức tạp – những lĩnh vực mà Trung Quốc đang chiếm ưu thế. "Nếu chúng ta để thua trong cuộc đua công nghệ, chúng ta sẽ bị buộc phải chấp nhận các tiêu chuẩn do nước khác áp đặt," Đô đốc Rogel cảnh báo.

Phát biểu tại hội nghị, Tổng thống Emmanuel Macron thừa nhận tính cấp bách của vấn đề nhưng không đưa ra biện pháp cụ thể. Ông nhấn mạnh: "Biển cả đã trở thành không gian của sự tranh giành. Nếu muốn bảo vệ tự do hàng hải và lợi ích của mình, chúng ta phải hành động với sức mạnh thực sự. Châu Âu không thể chỉ là một không gian hàng hải – chúng ta phải trở thành một cường quốc biển".

Tuyên bố trên, dù mang tính biểu tượng, phản ánh tâm trạng chung của giới công nghiệp Pháp, lo ngại rằng nếu không có một chiến lược hàng hải thống nhất ở cấp độ châu Âu, ngành đóng tàu sẽ trở thành nạn nhân tiếp theo của sự thống trị công nghiệp Trung Quốc.