Nông nghiệp Vĩnh Long: Bước chuyển mình từ sản xuất sang kinh tế

Đây được xem là hướng đi quan trọng giúp địa phương nâng cao giá trị gia tăng, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của thị trường.

Ứng dụng công nghệ

Tại xã Song Lộc, mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng của ông Trần Minh Thiện là một trong những điển hình về ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp.

Trên diện tích 1.000 m² trước đây trồng lúa nhưng hiệu quả thấp, năm 2019 ông Thiện mạnh dạn đầu tư hệ thống nhà màng, tưới nhỏ giọt và quy trình chăm sóc khép kín để chuyển sang trồng dưa lưới. Nhờ kiểm soát tốt nhiệt độ, độ ẩm, nguồn nước và dinh dưỡng, cây sinh trưởng ổn định, chất lượng trái đồng đều, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Với năng suất khoảng 2 tấn/vụ, giá bán từ 40.000 - 60.000 đồng/kg, mô hình mang lại lợi nhuận bình quân hơn 40 triệu đồng mỗi vụ. Mỗi vụ kéo dài khoảng 75 ngày và có thể sản xuất 4 vụ/năm.

Theo ông Thiện, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích, sản xuất trong nhà màng là hướng đi phù hợp. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu còn khá lớn, khoảng 450 triệu đồng cho một nhà màng diện tích 1.000 m², cùng với yêu cầu kỹ thuật cao. Vì vậy, việc hỗ trợ vốn, chuyển giao công nghệ và kết nối thị trường sẽ là yếu tố quan trọng để nhân rộng mô hình.

Ông Ngô Hồng Thanh, Chủ tịch UBND xã Song Lộc cho biết, địa phương hiện có gần 1 ha dưa lưới ứng dụng công nghệ cao. Thực tế cho thấy mô hình này mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội so với nhiều loại cây trồng truyền thống. Trong năm 2026, xã dự kiến chuyển đổi khoảng 20 ha đất sản xuất sang trồng dừa, cây ăn trái và các mô hình có giá trị kinh tế cao như dưa lưới công nghệ cao. Đồng thời, địa phương sẽ phối hợp với các ngành chuyên môn tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ người dân tiếp cận các chính sách phù hợp, góp phần tháo gỡ khó khăn về vốn, nâng cao năng lực sản xuất và từng bước nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Nếu mô hình dưa lưới trong nhà màng thể hiện sự mạnh dạn đổi mới của người nông dân thì sản xuất rau thủy canh hồi lưu lại cho thấy bước đi năng động của doanh nghiệp trẻ trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao.

Xuất phát từ mong muốn tạo ra nguồn thực phẩm an toàn cho gia đình, năm 2018, anh Trần Thái Bảo bắt đầu tìm hiểu và thử nghiệm mô hình trồng rau thủy canh quy mô nhỏ. Nhận thấy nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng, anh quyết định mở rộng sản xuất và thành lập Công ty TNHH Green Farm vào năm 2019.

Từ khu nhà màng rộng khoảng 1.000 m² ban đầu tại xã Châu Thành, đến nay Green Farm đã mở rộng thêm cơ sở sản xuất tại phường Nguyệt Hóa, nâng tổng diện tích lên khoảng 2.000 m². Trong quá trình phát triển, doanh nghiệp được hỗ trợ đầu tư nhà màng và thực hiện chứng nhận VietGAP với tổng kinh phí 200 triệu đồng từ các chương trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Sự đồng hành của địa phương đã góp phần giảm áp lực chi phí đầu tư ban đầu, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp tục mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và gia tăng sức cạnh tranh của sản phẩm.

Theo anh Trần Thái Bảo, Giám đốc Công ty TNHH Green Farm, toàn bộ sản phẩm của doanh nghiệp được sản xuất theo công nghệ thủy canh hồi lưu trong nhà màng. Hệ thống tuần hoàn nước và dinh dưỡng khép kín giúp kiểm soát chặt chẽ quá trình sinh trưởng của cây trồng, hạn chế sâu bệnh, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và tiết kiệm đáng kể chi phí nhân công.

Hiện Green Farm sản xuất 7 loại rau ăn lá với sản lượng khoảng 6,5 tấn/tháng, cung ứng cho 12 siêu thị tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Giá bán dao động từ 30.000 - 35.000 đồng/kg. Trong đó, 5 sản phẩm gồm cải dún, cải thìa, cải ngọt, cải bó xôi và cải bẹ xanh đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao.

Không chỉ cung cấp nguồn rau an toàn cho thị trường, Green Farm còn tạo việc làm thường xuyên cho 6 lao động địa phương, góp phần phát triển kinh tế nông thôn và lan tỏa mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại.

Tăng tốc chuyển đổi

Từ những mô hình dưa lưới trong nhà màng, rau thủy canh hồi lưu đến các hệ thống tưới tự động, quản lý dinh dưỡng bằng công nghệ số, nông nghiệp công nghệ cao đang dần trở thành xu hướng phát triển của ngành nông nghiệp Vĩnh Long.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, địa phương đang đẩy mạnh cơ cấu lại ngành theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Trọng tâm là xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao và sản xuất an toàn gắn với nhu cầu thị trường.

Để tạo động lực cho quá trình chuyển đổi, những năm qua tỉnh đã triển khai nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp đầu tư sản xuất theo hướng hiện đại. Người dân được hỗ trợ xây dựng nhà lưới, nhà màng, áp dụng các quy trình sản xuất an toàn và thực hiện chứng nhận chất lượng sản phẩm. Riêng đối với sản xuất rau an toàn, mức hỗ trợ lên đến 50 triệu đồng đối với nhà lưới và 100 triệu đồng đối với nhà màng có diện tích 1.000 m². Những chính sách này góp phần giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu, tạo điều kiện để người dân mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Cùng với chính sách hỗ trợ, khoa học và công nghệ ngày càng khẳng định vai trò là động lực quan trọng trong quá trình hiện đại hóa nông nghiệp. Trong 5 năm qua, ba tỉnh trước khi hợp nhất đã triển khai hơn 50 đề tài, dự án nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất. Hằng năm, các đơn vị chuyên môn tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật cho gần 15.000 lượt người và tư vấn trực tiếp cho khoảng 20.000 lượt hộ dân.

Nhiều giống cây trồng, vật nuôi có năng suất, chất lượng cao, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và chống chịu sâu bệnh tốt đã được đưa vào sản xuất. Đồng thời, hơn 200 mô hình canh tác thông minh, tưới tiết kiệm nước, nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp xanh, tuần hoàn, hữu cơ và sản xuất theo các tiêu chuẩn GAP đã được xây dựng, nhân rộng trên địa bàn. Việc hỗ trợ cải tiến máy móc, thiết bị cũng góp phần thúc đẩy cơ giới hóa đồng bộ, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả sản xuất.

Đến nay, toàn tỉnh có hơn 85.600 ha sản xuất hữu cơ và ứng dụng công nghệ cao, chiếm khoảng 11% diện tích sản xuất nông nghiệp. Nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ số đã được đưa vào thực tiễn thông qua quản lý mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và nhật ký điện tử. Hiện toàn tỉnh có trên 80 cơ sở sản xuất rau màu trong nhà lưới được trang bị hệ thống kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm tự động.

Theo ông Trần Trường Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, địa phương đang chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, lấy hiệu quả, giá trị gia tăng và thị trường làm trung tâm. Ngành nông nghiệp định hướng phát triển theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao gắn với xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số. Đồng thời, tỉnh tiếp tục hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ về vốn, tín dụng, thuế, đất đai; thúc đẩy hợp tác công - tư, khởi nghiệp sáng tạo và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp nhằm thu hút nguồn lực đầu tư cho khu vực nông thôn.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng cạnh tranh của nông sản ngày càng cao, nông nghiệp công nghệ cao được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của Vĩnh Long. Đây không chỉ là sự thay đổi về phương thức canh tác mà còn là bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy sản xuất của nông dân và doanh nghiệp, từ dựa vào kinh nghiệm sang dựa trên khoa học công nghệ, chất lượng và tín hiệu thị trường, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và phát triển bền vững.