Ô tô Nhật chạy đua xe tự lái AI, tăng tốc bắt kịp Mỹ và Trung Quốc

Công nhân làm việc tại nhà máy của hãng sản xuất ô tô Nissan ở thành phố Oppama, tỉnh Kanagawa, Nhật Bản. Ảnh: EPA/TTXVN

Tại Trung tâm Kỹ thuật Nissan ở tỉnh Kanagawa, việc phát triển công nghệ tự lái dự kiến cho mẫu xe minivan Elgrand vào năm tài chính 2027 đang tiến triển nhanh chóng. Chiếc xe sẽ sử dụng công nghệ lái tự động hoàn toàn (E2E), nghĩa là AI sẽ xử lý mọi thứ, từ việc đánh giá môi trường xung quanh đến đưa ra quyết định lái và vận hành xe.

Cho đến nay, hầu hết các phương tiện tự lái đều dựa vào các hệ thống theo quy tắc được lập trình bởi các kỹ sư với các luật lệ giao thông như “dừng lại ở đèn đỏ” hoặc “không được vượt qua dải phân cách”.

Tuy nhiên, các hệ thống E2E sử dụng AI được huấn luyện trên lượng dữ liệu khổng lồ thu thập bởi các cảm biến trên xe để điều khiển việc lái xe, giúp chúng có khả năng xử lý tốt hơn các môi trường giao thông phức tạp.

Các công ty khởi nghiệp ở Mỹ và Trung Quốc dẫn đầu trong phát triển hệ thống lái tự động E2E. Tesla đã thương mại hóa công nghệ này vào năm 2023, và các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc như Xpeng và Li Auto cũng nhanh chóng làm theo. Khi AI phát triển, cuộc cạnh tranh tập trung vào các hệ thống “Cấp độ 2++” có khả năng đến đích khi di chuyển trên cả đường cao tốc và đường thường.

Các nhà sản xuất Nhật Bản đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách bằng cách từ bỏ xu hướng tự phát triển phần mềm và thiết lập một loạt quan hệ đối tác với các công ty khởi nghiệp về AI và các đối tác khác.

Nissan là hãng có động thái tích cực nhất. Bên cạnh việc hợp tác với công ty khởi nghiệp xe tự lái Wayve Technologies của Anh, hãng còn bắt tay với Uber Technologies trong các ứng dụng gọi xe và Nvidia về chip ô tô. Tháng 9 năm ngoái, một chiếc Nissan Ariya đã di chuyển thành công trên những con phố đông đúc ở trung tâm Tokyo.

Ông Takashi Yoshizawa, một giám đốc điều hành của Nissan phụ trách các công nghệ tiên tiến, cho biết: “Về mặt kỹ thuật, chúng tôi đã đạt đến điểm mà máy móc có thể lái xe hầu như ở bất cứ đâu”. Cuối năm nay, Nissan dự định bắt đầu thử nghiệm robotaxi trên đường công cộng với sự hợp tác của một nhà điều hành taxi trong nước. 

Giám đốc điều hành của Nissan - Ivan Espinosa cho biết, công nghệ lái xe tự động có thể trở thành một mặt hàng phổ biến. Trong trung và dài hạn, Nissan dự định sẽ tích hợp công nghệ E2E vào cả những mẫu xe giá thấp, nâng tỷ lệ xe tự lái lên 90% trong tất cả các mẫu xe mới.

Trong khi đó, Honda dự định trang bị cho mẫu Vezel hybrid thế hệ tiếp theo, dự kiến ra mắt vào năm 2028, công nghệ E2E phát triển chung với công ty khởi nghiệp Helm.ai của Mỹ.

Astemo, một nhà cung cấp phụ tùng chính cho tập đoàn Honda, cũng đang tập trung vào phát triển E2E cùng với Hitachi, một trong những nhà đầu tư của họ. Hai công ty có thể kết hợp các bộ điều khiển điện tử - “bộ não” của xe - và tiến hành xác minh hoạt động trong môi trường ảo.

Đầu tháng này, Astemo cũng đã hợp tác với Tier IV, một nhà phát triển phần mềm lái xe tự động được hỗ trợ bởi Toyota Motor và Sony Group.

Việc ứng dụng xe tự lái chậm ở Nhật Bản thường được cho là do hệ thống luật pháp phức tạp, xung đột lợi ích với các ngành công nghiệp như các công ty taxi, và những lo ngại về an toàn cũng như sự chấp nhận của công chúng.

Nhưng khi công nghệ E2E - mà Chủ tịch Honda Motor - Toshihiro Mibe, mô tả là một “bước ngoặt” cho ngành công nghiệp ô tô - lan rộng toàn cầu, thái độ của các nhà quản lý và người tiêu dùng đã bắt đầu thay đổi. Vào tháng 1, Chính phủ đã phê duyệt kế hoạch đưa 10.000 xe tự lái vào hoạt động trước năm tài chính 2030.

Nhận thấy sự thay đổi này, các nhà sản xuất nước ngoài đang thâm nhập thị trường Nhật Bản. Tesla dự định giới thiệu chức năng lái xe rảnh tay sử dụng công nghệ E2E trên các tuyến đường thông thường ở Nhật Bản ngay trong năm nay. Hệ thống này hiện đã có mặt trên các xe bán tại Mỹ và Trung Quốc.

Với các dòng xe đời mới hơn, tính năng lái tự động và các tính năng khác có thể được bổ sung cho các xe hiện có sau này thông qua các bản cập nhật phần mềm. Khi khung pháp lý được thiết lập tại Nhật Bản, công nghệ này có thể được triển khai cho các xe đang lưu thông trên đường, đẩy nhanh đáng kể quá trình áp dụng.

Hãng sản xuất phụ tùng ô tô khổng lồ Bosch của Đức đã bắt đầu thử nghiệm công khai trên đường phố Yokohama vào tháng 5 bằng hệ thống E2E phát triển chung với WeRide của Trung Quốc, hiện đang được sử dụng trong các xe sản xuất hàng loạt cho thị trường Trung Quốc.

Trong khi các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản đang nỗ lực bằng cách hợp tác với các công ty khởi nghiệp AI quốc tế, vẫn có những lo ngại rằng công nghệ lái xe tự động có thể trở thành một “hộp đen”, nơi cơ chế hoạt động bên trong vẫn chưa được biết đến.

Toyota và các nhà cung cấp của hãng đang đẩy nhanh quá trình nội hóa phát triển AI bằng cách điều chuyển nhân sự sang các vai trò liên quan đến phần mềm, nhưng những tiến bộ trong AI có thể diễn ra nhanh hơn nữa.

Theo Tang Jin của ngân hàng Mizuho, các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản đang đối mặt với ba thách thức lớn: nhân tài phần mềm, tích lũy dữ liệu và môi trường thử nghiệm.

Nhật Bản đang đối mặt với nhu cầu đáng kể về xe tự lái, do tình trạng thiếu hụt lao động trong lĩnh vực vận tải và logistics, cũng như nhu cầu ngày càng tăng trong việc hỗ trợ các tài xế lớn tuổi.

Ngày càng có nhiều lo ngại rằng các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản có thể bị loại khỏi thị trường nội địa nếu họ vẫn bám trụ vào các mô hình kinh doanh truyền thống tập trung vào phần cứng.