Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Khẩn trương triển khai dự án cấp nước vùng Tây Nam sông Hậu

Đầu tư công trình công suất 600.000 m3/ngày đêm

Theo hồ sơ đề xuất, phạm vi giai đoạn 1 của hợp phần do Nhà đầu tư nghiên cứu gồm công trình thu - trạm bơm nước thô công suất 600.000 m3/ngày đêm tại khu vực Phong Điền, thành phố Cần Thơ; 6 trạm bơm tăng áp công suất từ 100.000 đến 600.000 m3/ngày đêm và hệ thống 9 tuyến ống truyền tải nước thô với tổng chiều dài khoảng 211,7 km đến các điểm tiếp nhận thuộc địa bàn thành phố Cần Thơ và tỉnh Cà Mau, phục vụ chủ yếu khu vực các tỉnh Cà Mau, Bạc Liêu và Sóc Trăng trước sắp xếp đơn vị hành chính. Các tuyến ống đấu nối từ điểm giao nhận về nhà máy nước, công trình cải tạo hoặc đầu tư mới hệ thống xử lý, phân phối nước tại đô thị và nông thôn không thuộc phạm vi hợp phần nêu trên và được đề xuất thực hiện bằng các dự án, tiểu dự án độc lập của doanh nghiệp cấp nước hoặc ngân sách nhà nước.

Với công suất 600.000 m3/ngày đêm, công trình trạm bơm nước thô thuộc cấp đặc biệt theo Thông tư số 34/2026/TT-BXD của Bộ trưởng Bộ Xây dựng.

Về nhu cầu và khả năng tiếp nhận, Bộ Xây dựng đã tổng hợp theo số liệu do hai địa phương và Nhà đầu tư cung cấp, bước đầu khoảng 461.800 m3/ngày đêm, gồm thành phố Cần Thơ khoảng 130.000 m3/ngày đêm và tỉnh Cà Mau khoảng 331.800 m3/ngày đêm. Phương án đầu tư do Nhà đầu tư cung cấp, sản lượng tiêu thụ năm đầu vận hành dự kiến năm 2029 khoảng 319.000 m3/ngày đêm và tăng dần đến khoảng 610.000 m3/ngày đêm vào năm 2033.

Bộ Xây dựng đề nghị Nhà đầu tư và hai địa phương rà soát, thống nhất để làm rõ cơ sở xác định công suất 600.000 m3/ngày đêm, phân kỳ đầu tư và công suất dự phòng. Nhà đầu tư phối hợp với UBND tỉnh Cà Mau, thành phố Cần Thơ xác nhận nhu cầu theo từng khu vực, từng giai đoạn, khả năng tiếp nhận tại từng điểm giao nhận và tiến độ các công trình đấu nối; trên cơ sở đó hoàn thiện quy mô, công suất và phân kỳ trong hồ sơ dự án. Việc xác định quy mô chính thức phải dựa trên nhu cầu, điều kiện nguồn nước, khả năng đấu nối và yêu cầu vận hành an toàn của hệ thống.

Về hình thức đầu tư, Nhà đầu tư xác định hợp phần công trình thu, trạm bơm và tuyến ống truyền tải chính được đầu tư trực tiếp bằng vốn tư nhân, không thực hiện theo phương thức PPP hoặc đầu tư công. Các công trình đấu nối, tiếp nhận, cải tạo hoặc đầu tư mới hệ thống xử lý, phân phối nước tại địa phương là các dự án, tiểu dự án độc lập và có thể sử dụng vốn của doanh nghiệp cấp nước và/hoặc vốn ngân sách nhà nước.

Bộ Xây dựng đề nghị tách rõ hai nhóm: hợp phần khai thác, truyền tải nước thô do Nhà đầu tư đề xuất đầu tư, kinh doanh bằng vốn tư nhân; các công trình đấu nối, tiếp nhận, xử lý, phân phối nước tại địa phương được lập, quyết định và bố trí nguồn vốn theo từng dự án cụ thể. Việc xác định hình thức đầu tư của từng hợp phần cần căn cứ nguồn vốn, cơ chế đầu tư, cơ chế thu hồi vốn, mức độ tham gia của nguồn lực nhà nước và quy định của pháp luật về đầu tư, PPP, đấu thầu và pháp luật có liên quan.

Về nguồn vốn đầu tư, đối với hợp phần khai thác, truyền tải nước thô, Nhà đầu tư đề xuất tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 6.503 tỷ đồng và xác định nguồn vốn gồm vốn tự có và vốn vay. Đối với các công trình đấu nối, tiếp nhận tại địa phương, Bộ Xây dựng đề nghị hai địa phương rà soát, lập danh mục các công trình sử dụng vốn nhà nước, xác định chủ đầu tư, thứ tự ưu tiên, quy mô, tiến độ, nhu cầu vốn, khả năng cân đối ngân sách địa phương và nguồn vốn hợp pháp khác.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho biết, việc nghiên cứu, triển khai Dự án “Trạm bơm nước thô vùng Tây Nam sông Hậu và Hệ thống tuyến ống truyền tải” phù hợp với yêu cầu tăng cường bảo đảm an ninh nguồn nước, từng bước giảm phụ thuộc vào khai thác nước dưới đất và nâng cao khả năng chủ động cấp nước cho khu vực. Các thông tin dự báo về nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước trong mùa khô 2026 - 2027 là cơ sở thực tiễn bổ sung cho thấy sự cần thiết phải sớm hoàn thiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư và triển khai các giải pháp căn cơ, lâu dài về nguồn nước cho khu vực.

Tại cuộc họp, đại diện nhà đầu tư, Phó Chủ tịch UBND Cà Mau Lê Văn Sử và Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trần Chí Hùng đều nhận định, thời gian qua, tình trạng sụt lún ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long có nguyên nhân từ việc khai thác nước ngầm. Cần tăng cường khai thác, sử dụng nguồn nước mặt, từng bước giảm khai thác nước dưới đất, góp phần bảo đảm an ninh, an toàn cấp nước cho khu vực. Đối với tỉnh Cà Mau, số lượng công trình khai thác nước dưới đất và tỷ lệ sử dụng nước dưới đất cho sinh hoạt còn lớn, cho thấy yêu cầu từng bước bổ sung nguồn nước mặt và tăng cường liên kết hệ thống cấp nước là vấn đề cần được quan tâm trong dài hạn.

Các bộ, ngành, địa phương đều có chung nhận định về tính cấp thiết của dự án, cho rằng cơ sở pháp lý, khoa học đều đã đầy đủ, vấn đề là hình thức triển khai.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, nguồn nước ngầm rất quan trọng, cần phải bảo tồn, sử dụng hợp lý. Việc triển khai dự án không đồng nghĩa với việc xóa toàn bộ các giếng hiện có.

Khẩn trương, đồng bộ hạ tầng với các dự án đường cao tốc

Nhấn mạnh đây là nhiệm vụ hết sức cấp bách nhằm giải quyết tình trạng thiếu nước sinh hoạt, sụt lún đất và xâm nhập mặn đang diễn ra nghiêm trọng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng khẳng định, Dự án đã có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý, khoa học và quy hoạch để triển khai; vấn đề đặt ra là lựa chọn hình thức đầu tư và tổ chức thực hiện nhanh chóng, hiệu quả. Các bộ, ngành, địa phương liên quan cần mạnh dạn, khẩn trương triển khai, tận dụng thời cơ đồng bộ hạ tầng với các dự án đường cao tốc đang thi công.

Phó Thủ tướng thống nhất triển khai dự án trạm bơm nước thô và hệ thống tuyến ống truyền tải theo hình thức đầu tư tư nhân, giao UBND tỉnh Cà Mau phối hợp với thành phố Cần Thơ làm đầu mối tiếp quản hồ sơ, rà soát, hoàn thiện thủ tục và khẩn trương công bố, lựa chọn nhà đầu tư. Việc lựa chọn nhà đầu tư cần được thực hiện công khai, chặt chẽ.

Cùng với đó, Cà Mau và Cần Thơ phải song song rà soát nhu cầu sử dụng nước trước mắt và lâu dài, phạm vi, quy mô dự án; xác định rõ các công trình đầu mối tiếp nhận, xử lý, phân phối nước, phân định phần việc sử dụng vốn đầu tư công và phần có thể huy động nguồn lực xã hội hóa. Hai địa phương đồng thời báo cáo khả năng cân đối ngân sách để làm cơ sở đề xuất hỗ trợ từ ngân sách Trung ương đối với các hạng mục cần thiết, bảo đảm đầu tư đồng bộ với công trình đầu mối và tuyến ống nước thô.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương rà soát, đề xuất nguồn hỗ trợ ngân sách Trung ương trên cơ sở khả năng cân đối của Cà Mau và Cần Thơ; nghiên cứu các nguồn vốn phù hợp, để đáp ứng yêu cầu cấp bách của dự án. Bộ Xây dựng hướng dẫn địa phương về kỹ thuật, hồ sơ dự án và kịp thời phối hợp tháo gỡ các vướng mắc phát sinh, nhất là những vấn đề liên quan đến việc triển khai tuyến ống đồng bộ với các dự án cao tốc đang thi công; trường hợp vượt thẩm quyền, báo cáo Chính phủ xem xét, giải quyết.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao quản lý, khai thác tài nguyên nước, đánh giá điểm thu nước đảm bảo an toàn nguồn nước và đồng bộ với hạ tầng thủy lợi, phòng, chống thiên tai. Bộ Tư pháp hướng dẫn các vấn đề pháp lý liên quan đến quá trình triển khai, bảo đảm chặt chẽ, hạn chế phát sinh khiếu kiện.