Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất nông nghiệp

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và các chủ trương, chỉ đạo có liên quan, sáng 27/10, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Công an (Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số) tổ chức Hội nghị Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp (khu vực miền Bắc).

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng; Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an chủ trì Hội nghị.

Lấy hiệu quả ứng dụng làm thước đo

Báo cáo tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, giai đoạn 2021-2025, toàn ngành đã chủ trì, phối hợp triển khai 1.373 nhiệm vụ khoa học và công nghệ; có 225 giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản và lâm nghiệp mới được công nhận, đưa vào sản xuất; 150 tiến bộ kỹ thuật được ban hành; 158 bằng độc quyền sáng chế và giải pháp hữu ích được cấp; bước đầu xác định 19 sản phẩm cơ bản đáp ứng tiêu chí sản phẩm công nghệ chiến lược.

Hơn 2.000 mô hình nông nghiệp công nghệ cao, tuần hoàn, giảm phát thải được triển khai trong thực tiễn, góp phần giảm chi phí đầu vào, nâng cao thu nhập cho người sản xuất, với hiệu quả kinh tế tăng khoảng 10-30%.

Trong chuyển đổi số, toàn ngành đã hoàn thành xây dựng, từng bước vận hành 25 cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin chuyên ngành và kết nối, liên thông trực tiếp với 12 cơ sở dữ liệu quốc gia, tạo nền tảng nâng cao hiệu quả quản lý và ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất. Tại khu vực miền Bắc, nhiều kết quả nghiên cứu đã góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn, như phát triển giống lúa thuần chất lượng cao, chịu rét; giống ngô sinh khối; công nghệ sản xuất vaccine thú y phòng, chống dịch tả lợn châu Phi...

Giai đoạn 2026-2030, ngành nông nghiệp và môi trường xác định yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại, xanh, sinh thái, phát thải thấp, tuần hoàn, dựa trên tri thức và khoa học, công nghệ; chuyển từ tăng trưởng chủ yếu dựa vào mở rộng quy mô, khai thác tài nguyên sang nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sử dụng nguồn lực và giá trị gia tăng. Ngành đặt mục tiêu phấn đấu nâng tỷ trọng đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp vào tăng trưởng kinh tế lên trên 55%; huy động nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước đạt 30-35% tổng nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có khả năng ứng dụng, thương mại hóa, nhân rộng; bảo đảm ít nhất 60% kết quả nghiên cứu được ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa hoặc phục vụ quản lý nhà nước. Cùng với đó, hình thành tối thiểu 5 trung tâm đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo hoặc thử nghiệm, trình diễn công nghệ gắn với vùng sinh thái và chuỗi giá trị...

Tại Hội nghị, các đại biểu tập trung đánh giá hiện trạng, dư địa tăng trưởng của ngành nông nghiệp, các vùng, địa phương và chuỗi giá trị sản phẩm; nhận diện những điểm nghẽn, bài toán cần giải quyết, đề xuất nhiệm vụ, giải pháp giai đoạn 2026-2030 nhằm đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trực tiếp góp phần nâng cao giá trị gia tăng, sức cạnh tranh và thu nhập trong các chuỗi ngành hàng nông nghiệp khu vực miền Bắc, đóng góp vào tăng trưởng chung của cả nước.

Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa khoa học, công nghệ vào thực tiễn sản xuất

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh nông nghiệp là trụ đỡ của nền kinh tế, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh kế, đời sống người dân, nhất là khi hơn 60% dân số sống ở nông thôn. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong nông nghiệp sẽ góp phần thúc đẩy phát triển bền vững, nâng cao đời sống người dân. Đây cũng là lĩnh vực có khả năng ứng dụng khoa học, công nghệ nhanh, hiệu quả và có thể triển khai ngay so với nhiều lĩnh vực khác - Phó Thủ tướng nêu.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, đánh giá hiện trạng hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp; xác định kế hoạch và danh mục những vấn đề lớn cần tập trung giải quyết, phù hợp với lợi thế và yêu cầu phát triển của ngành nông nghiệp nói chung, khu vực phía Bắc nói riêng; trong đó, ưu tiên nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ trong phát triển giống cây trồng, vật nuôi; phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc bảo vệ thực vật gắn với phòng, chống dịch bệnh cho cây trồng, vật nuôi; ứng dụng rộng rãi công nghệ, máy móc phục vụ sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp; hoàn thiện, chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản; phát triển sản xuất nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường và kinh tế tuần hoàn.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới thực chất cơ chế liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất theo chuỗi giá trị, khắc phục khó khăn trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đóng vai trò “nhạc trưởng”, kết nối nhu cầu của ngành hàng, địa phương với doanh nghiệp, lựa chọn cơ quan chủ trì, doanh nghiệp phối hợp và hỗ trợ đưa sản phẩm ra thị trường.

Bộ Khoa học và Công nghệ, rà soát các đề tài, kết quả nghiên cứu trong thời gian qua, lựa chọn những kết quả có tính khả thi, có khả năng ứng dụng và thương mại hóa để tiếp tục hỗ trợ, thúc đẩy đưa ra thị trường. Đặc biệt, cần tập trung tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thử nghiệm, sản xuất thử và thương mại hóa đối với các kết quả nghiên cứu đã hoàn thành; hình thành thực chất các nhóm liên kết giữa nghiên cứu và sản xuất, đẩy mạnh phát triển các mô hình, phòng thí nghiệm và hạ tầng nghiên cứu dùng chung.

Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương ban hành thông tư hướng dẫn làm cơ sở đầu tư một số phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia dùng chung, có năng lực đủ mạnh, trong đó có các phòng thí nghiệm phục vụ lĩnh vực nông nghiệp, phấn đấu có thể triển khai ngay từ đầu năm 2027.

Về thể chế, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện cơ chế đặt hàng nhiệm vụ nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao, thương mại hóa; các quy định về sở hữu trí tuệ, định mức kinh tế - kỹ thuật, huy động nguồn lực xã hội và điều kiện triển khai công nghệ mới.

Đồng thời, đẩy nhanh việc trình Chính phủ nghị định về mã vùng trồng, cơ sở đóng gói thay thế Nghị định 38; Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thiện nghị định về chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, nông dân, nông thôn thay thế Nghị định 57. Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, kiến nghị xử lý theo thẩm quyền các vướng mắc về thể chế, đầu tư, tài chính, định giá tài sản trí tuệ, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ đẩy nhanh chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ, khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu, nhất là dữ liệu đất đai, truy xuất nguồn gốc nông sản. Xác định rõ cơ quan quản lý, trách nhiệm cập nhật, tiêu chuẩn kết nối, cơ chế chia sẻ; bảo đảm dữ liệu chính xác, đầy đủ, kịp thời, liên thông, phục vụ quản lý, sản xuất, kinh doanh, dự báo và ra quyết định, đồng thời bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu.

Phó Thủ tướng yêu cầu quyết tâm hoàn thành Kế hoạch 100 ngày, tạo chuyển biến trong xây dựng, khai thác, ứng dụng cơ sở dữ liệu; phát triển, nhân rộng các nền tảng số dùng chung, mô hình sản xuất thông minh và giải pháp phù hợp với từng ngành, địa phương.

Về nhiệm vụ cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối, hoàn thiện danh mục các bài toán ưu tiên trước ngày 15/12/2026 để triển khai những nhiệm vụ đủ điều kiện trong quý I/2027; nghiên cứu, đề xuất mô hình sàn giao dịch nông sản quốc gia, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 31/12/2026.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì nghiên cứu, đề xuất quy định, mô hình vận hành sàn giao dịch khoa học, công nghệ chung, kết nối các địa phương và quốc tế, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Các địa phương khu vực phía Bắc lựa chọn từ 3-5 bài toán ưu tiên trước ngày 15/11/2026, làm rõ mô hình liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ, xây dựng thương hiệu bền vững gắn với vùng nguyên liệu. Các cơ sở nghiên cứu đề xuất giải pháp công nghệ trước ngày 15/12/2026; doanh nghiệp, hợp tác xã chủ động đăng ký nhu cầu công nghệ, năng lực đầu tư, tiếp nhận và khả năng sản xuất, tiêu thụ sản phẩm...