Phối hợp vận hành các nhà máy điện với lưới truyền tải Nam miền Trung - Tây Nguyên

Sáng 30/1, tại Khánh Hòa, Công ty Truyền tải điện 3 (PTC3) tổ chức Hội thảo phối hợp vận hành lần thứ 6 với chủ đề “Phối hợp điều độ, quản lý vận hành các nhà máy điện với lưới điện truyền tải”, với sự tham gia của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), cùng 96 đơn vị đại diện các nhà máy điện đấu nối vào lưới điện truyền tải khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Quốc Trung, Phó Tổng giám đốc NSMO cho biết, đây không chỉ là hội thảo kỹ thuật thông thường mà là diễn đàn nhằm tăng cường phối hợp vận hành trong bối cảnh hệ thống điện liên tục phát triển, đặc biệt là sự gia tăng rất mạnh của các nguồn năng lượng tái tạo tại khu vực Nam miền Trung và Tây Nguyên.

Theo ông Trung, áp lực vận hành hệ thống điện hiện nay có mức độ phức tạp và quy mô lớn. Riêng khu vực Nam miền Trung và Tây Nguyên có khoảng 105 nhà máy điện, chủ yếu là thủy điện, điện gió, điện mặt trời, bên cạnh đó còn có nhà máy nhiệt điện quy mô lớn như Vân Phong. Với đặc thù này, không chỉ riêng Nam miền Trung mà cả dải đất miền Trung nói chung đang trong tình trạng nguồn điện lớn hơn phụ tải khoảng 3 lần.

Bên cạnh đó, tốc độ phát triển nguồn điện đang nhanh hơn so với tiến độ hoàn thiện lưới điện, đây là một thực trạng kéo dài từ năm 2019 đến nay và dự kiến còn tiếp diễn trong vài năm tới. Thách thức này không chỉ đối với Công ty Truyền tải điện 3 mà còn với các đơn vị điều độ.

Phó Tổng giám đốc NSMO cho rằng, chất lượng vận hành hệ thống điện quốc gia phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp của các chủ đầu tư và các nhà máy điện. Tại Việt Nam, để đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh của nguồn điện và phụ tải, quy trình thí nghiệm, nghiệm thu đã được đơn giản hóa nhằm đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, an toàn hệ thống điện không thể chỉ trông chờ vào công tác điều độ, mà phụ thuộc rất lớn vào kỷ luật kỹ thuật và trách nhiệm vận hành của các nhà máy điện và đơn vị truyền tải.

“Quan điểm xuyên suốt trong điều hành hệ thống điện quốc gia của NSMO là công bằng và minh bạch, luôn đặt an ninh cung cấp điện lên hàng đầu và coi an toàn hệ thống điện là “giới hạn cứng”, tuyệt đối không đánh đổi an toàn để giải tỏa công suất, chạy tiến độ dự án hay phục vụ lợi ích của bất kỳ bên nào”, Phó Tổng giám đốc Nguyễn Quốc Trung nhấn mạnh.

Đối với các nhà máy điện đấu nối vào lưới truyền tải, khi đã hòa vào hệ thống điện quốc gia, mỗi nhà máy đều là một phần tử của hệ thống điện và các tồn tại của nhà máy cũng chính là vấn đề của hệ thống điện quốc gia. Do đó, NSMO mong muốn các nhà máy điện tuân thủ đầy đủ các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật vận hành; chấp hành nghiêm các yêu cầu của đơn vị quản lý, đồng thời phối hợp xử lý các tồn tại, sự cố đúng thời hạn và đúng trách nhiệm. Phó Tổng giám đốc NSMO đặt yêu cầu.

Ông Nguyễn Quốc Trung cũng nhấn mạnh, hệ thống điện quốc gia chỉ vận hành được an toàn nếu tất cả các mắt xích trong hệ thống điện vận hành an toàn. Đồng thời mong muốn sự đồng hành, hỗ trợ của Công ty Truyền tải điện 3 nói riêng và Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia nói chung cũng như 105 nhà máy ở trong khu vực Nam miền Trung, Tây Nguyên và 463 nhà máy trong toàn hệ thống điện quốc gia phối hợp chặt chẽ với NSMO.

“Chỉ khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa tất cả các bên, mới có thể vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định tin cậy và kinh tế”, Phó Tổng giám đốc NSMO khẳng định.

Theo Phó Giám đốc PTC3 Hồ Công, khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên có nhu cầu truyền tải điện ngày càng gia tăng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành và phát triển nhanh các nguồn năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, việc vận hành lưới điện truyền tải tại khu vực này vẫn đối mặt không ít khó khăn trong truyền tải và giải tỏa công suất từ các nguồn năng lượng tái tạo, trong khi lưới điện vẫn phải đảm nhiệm vai trò chính là truyền tải công suất từ các nhà máy nhiệt điện, thủy điện quy mô lớn.

"Dù hệ thống lưới điện liên tục được đầu tư, phát triển, song khả năng đáp ứng nhu cầu truyền tải linh hoạt theo các phương thức vận hành vẫn còn hạn chế", ông Hồ Công nói.

Ông Hồ Công nhấn mạnh, hội thảo phối hợp vận hành năng lượng tái tạo hàng năm được xác định là dịp quan trọng để các đơn vị cập nhật thông tin, kế hoạch vận hành chung của hệ thống điện quốc gia từ NSMO và Trung tâm Điều độ Hệ thống điện miền Trung; đồng thời cùng nhìn nhận, đánh giá công tác phối hợp vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa và chia sẻ kinh nghiệm trong sản xuất, vận hành và truyền tải điện thời gian qua.

Bên cạnh đó, hội thảo cũng là diễn đàn trao đổi thẳng thắn, đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện việc lập kế hoạch phát điện, quản lý vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa lưới điện truyền tải, hướng tới mục tiêu vận hành hệ thống điện an toàn, tin cậy và hiệu quả.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận, đánh giá tình hình và phương thức vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa lưới điện truyền tải năm 2026; kế hoạch phối hợp đăng ký cắt điện phục vụ sửa chữa, thí nghiệm định kỳ; việc xử lý, ngăn ngừa sự cố và nghiệm thu, đưa các công trình mới vào vận hành. Nhiều nội dung kỹ thuật quan trọng cũng được trao đổi như phối hợp kiểm soát chỉnh định rơ-le bảo vệ, lộ trình tự động hóa trạm biến áp, nâng cao độ tin cậy hệ thống SCADA, bảo đảm an toàn – an ninh hệ thống thông tin, cũng như hoàn thiện các giải pháp vận hành trạm biến áp 500kV không người trực theo lộ trình chỉ đạo của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Ông Nguyễn Lê Anh Khoa, Phó Giám đốc Nhà máy Điện gió Nhơn Hòa 1 đánh giá hội thảo do PTC3 tổ chức mang tính thiết thực cao, góp phần tăng cường hiệu quả phối hợp điều độ và quản lý vận hành giữa các nhà máy điện với lưới điện truyền tải.

Lãnh đạo Nhà máy Điện gió Nhơn Hòa 1 cho biết năm 2025, đối với Nhà máy Điện gió Nhơn Hòa 1, đây là năm vừa phải đảm bảo sản xuất điện an toàn - ổn định - liên tục, vừa  triển khai các nội dung kỹ thuật trọng điểm liên quan đến kết nối lưới 220kV và chuyển lên phát điện/đấu nối cấp 500kV. Thực tế triển khai cho thấy, để hoàn thành tốt các mục tiêu này, nhà máy cần sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp điều độ và đơn vị truyền tải.

“PTC3 đã đồng hành hiệu quả ngay từ khâu đăng ký phương thức với các đơn vị điều độ, tạo điều kiện để các hạng mục kỹ thuật trên được thực hiện đúng trình tự, đúng điều kiện vận hành và bảo đảm an toàn hệ thống điện trong  khu vực. Bên cạnh đó, sự hiện diện sát sao của PTC3 tại hiện trường đã giúp Nhà máy Điện gió Nhơn Hòa 1 xử lý kịp thời các tình huống phát sinh và giữ vững tiến độ thi công”, ông Khoa nhấn mạnh.

Cũng tại hội thảo, lãnh đạo Nhà máy Điện mặt trời Nhị Hà, công suất lắp đặt 50 MWp cho biết, việc tăng cường phối hợp với các đơn vị điều độ và truyền tải đã góp phần bảo đảm vận hành an toàn, ổn định lưới điện trong khu vực. Thông qua tuân thủ nghiêm lệnh điều độ, đối thoại định kỳ và phối hợp kỹ thuật, nhiều nguy cơ sự cố được phòng ngừa và thời gian cắt điện được rút ngắn, hạn chế ảnh hưởng đến sản lượng điện phát.

Từ thực tiễn vận hành, nhà máy kiến nghị NSMO nghiên cứu các giải pháp điều tiết, huy động hài hòa giữa nguồn điện truyền thống và năng lượng tái tạo theo từng mùa, nhằm khai thác hiệu quả hơn công suất các nhà máy. Đồng thời, kiến nghị Tổng công ty Truyền  tải điện Quốc gia, PTC3 sớm có giải pháp đầu tư, nâng cấp lưới truyền tải điện để giảm quá tải cục bộ theo vùng, miền.

Riêng tại khu vực Khánh Hòa, nhà máy đề xuất Truyền tải điện Khánh Hòa làm đầu mối xây dựng cơ chế phối hợp vận hành, kết nối thiết bị dự phòng giữa các nhà máy, cũng như phối hợp chặt chẽ với các cấp điều độ, PTC3 trong đóng điện thiết bị mới sau sửa chữa, thay thế, qua đó rút ngắn thời gian cắt điện và bảo đảm vận hành an toàn, liên tục lưới truyền tải điện.