Quản lý hồ đập hiệu quả hơn với chính quyền hai cấp

Các doanh nghiệp thủy lợi địa phương, tiêu biểu là Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập Quảng Ninh, đã từng bước nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và đảm bảo an toàn công trình, góp phần ổn định sản xuất, dân sinh và ứng phó hiệu quả với thiên tai.

*Phân cấp rõ ràng, thuận lợi trong phối hợp

Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập Quảng Ninh hiện được giao quản lý 14 hồ chứa lớn và vừa với tổng dung tích trữ nước khoảng 160 triệu m³, cùng hệ thống đập dâng, cống tiêu và gần 400 km kênh tưới tiêu. Hàng năm, công ty phụ trách tưới cho trên 22.000 ha diện tích gieo trồng và tiêu úng cho các xã phường. Trong số đó, hồ Yên Lập là công trình lớn nhất, có dung tích khoảng 127 triệu m³, phục vụ tưới tiêu nông nghiệp và cung cấp nước sinh hoạt cho 12 trong số 17 xã, phường công ty đang phụ trách.

Ông Nguyễn Xuân Tùng, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập Quảng Ninh cho biết: Từ khi chính quyền địa phương chuyển sang mô hình hai cấp, việc phối hợp trở nên nhanh chóng và sát thực tế hơn. Trước kia, khi ký hợp đồng phục vụ tưới tiêu, công ty phải làm việc qua nhiều cấp xã, rồi đến cấp huyện/thị xã rất mất thời gian. Giờ đây, có thể ký trực tiếp với các xã, phường, giúp đẩy nhanh tiến độ và hiệu quả vận hành”.

Không chỉ thuận lợi về thủ tục hành chính, việc công ty ký kết hợp đồng cung cấp nước trực tiếp với các doanh nghiệp lớn như Vingroup, Sun Group… hay các khu công nghiệp cũng góp phần giảm gánh nặng ngân sách nhà nước. Trung bình mỗi năm, Công ty cung cấp khoảng 50 triệu m³ nước thô, vừa phục vụ sản xuất, vừa đảm bảo cấp nước sinh hoạt cho người dân.

*Chủ động ứng phó thiên tai, đảm bảo an toàn hồ đập

Với vai trò đơn vị chủ lực trong quản lý thủy lợi, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập Quảng Ninh đã đầu tư mạnh mẽ vào duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa và nâng cấp các hạng mục công trình, đặc biệt chú trọng phòng chống lụt bão. Ngay từ đầu năm, toàn bộ hệ thống công trình đều được kiểm tra, đánh giá và sửa chữa những hạng mục xung yếu. Đồng thời, phương án phòng chống lụt bão được xây dựng bài bản, có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền các xã, phường.

Đáng chú ý, công ty đã triển khai hệ thống giám sát mực nước, lưu lượng mưa và tự động hóa đóng mở cửa tràn, giúp chủ động điều tiết xả lũ, nhất là trong mùa mưa bão. “Chúng tôi đặt mục tiêu điện hóa, tự động hóa toàn bộ công tác quản lý hồ Yên Lập. Hiện nay, hệ thống đóng mở cửa tràn có thể vận hành tự động chỉ trong 15–20 phút, thay vì 1–2 giờ như trước, đặc biệt hữu ích trong tình huống mất điện hay mưa bão mạnh”, ông Tùng chia sẻ.

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối khi mất điện toàn tỉnh, công ty đã đầu tư ba máy phát điện công suất lớn tại các vị trí trọng yếu. Bên cạnh đó, kế hoạch cấp nước được lập theo từng ngày, từng tháng, phân biệt rõ thời gian cấp cho nông nghiệp và công nghiệp nhằm tránh xung đột nguồn nước - một vấn đề từng khiến người dân lo lắng khi doanh nghiệp mở rộng đối tượng phục vụ. Dự kiến năm 2025 sẽ triển khai đồng bộ, đảm bảo vận hành hiệu quả, giảm áp lực lên nguồn lực con người.

Theo thống kê của Chi cục Thủy lợi tỉnh Quảng Ninh, toàn tỉnh hiện có 176 hồ chứa nước. Trong số đó, 51 hồ lớn và vừa, chiếm tới 95% tổng dung tích, do các công ty thủy lợi nhà nước quản lý. Còn lại là các hồ nhỏ, dung tích thấp, do chính quyền xã, phường phụ trách.

Toàn bộ các hồ do doanh nghiệp quản lý đều có bộ máy chuyên môn, được vận hành theo đúng quy trình kỹ thuật. Tính đến thời điểm hiện tại, mực nước các hồ đạt khoảng 70% dung tích thiết kế, đảm bảo phục vụ nhu cầu sử dụng nước trên địa bàn tỉnh trong mùa mưa bão và cuối năm.

Ông Đoàn Mạnh Phương, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Quảng Ninh cho biết: Hiện công tác quản lý các hồ nhỏ còn nhiều bất cập. Đội ngũ cán bộ cấp xã chủ yếu kiêm nhiệm, thiếu chuyên môn, trong khi yêu cầu về kỹ thuật quản lý hồ đập ngày càng cao. Trước thực trạng này, tỉnh đã lên kế hoạch tổ chức tập huấn và nâng cao năng lực cho lực lượng tại cơ sở, đồng thời rà soát để kiến nghị điều chỉnh mô hình quản lý hồ chứa theo hướng chuyển về cho các doanh nghiệp thủy lợi có chuyên môn phụ trách.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Xuân Tùng cũng cho rằng không nên giao về cho địa phương quản lý vì ở các địa phương đội ngũ cán bộ làm công tác thủy lợi còn ít, nghiệp vụ chuyên môn quản lý, vận hành còn hạn chế, công tác duy tu bảo dưỡng ít được quan tâm.

Để phát triển bền vững cũng như tiết kiệm nguồn tài nguyên nước, ông Nguyễn Xuân Tùng cho biết, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập Quảng Ninh sẽ tiếp tục mở rộng đầu tư hệ thống ống dẫn nước kín để giảm tổn thất, nâng cao chất lượng cấp nước và thuận tiện trong quản lý. Việc cung cấp nước sinh hoạt được xác định là lĩnh vực mũi nhọn, song vẫn đảm bảo hài hòa lợi ích giữa tưới tiêu nông nghiệp và phục vụ công nghiệp, dân sinh.

Nhờ những cải tiến kỹ thuật, mô hình phối hợp hiệu quả với chính quyền hai cấp và định hướng phát triển đúng đắn, công tác quản lý hồ đập tại Quảng Ninh đang dần khẳng định tính chuyên nghiệp, chủ động và an toàn Điều này góp phần quan trọng vào phát triển bền vững của địa phương, đặc biệt trong bối cảnh thiên tai, biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.