Quản lý và sử dụng đất bãi bồi ven sông - Khoảng trống pháp lý cần sớm được tháo gỡ

Hiện nay, nhiều diện tích đất bãi bồi ven sông trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp bị một số hộ dân, cá nhân, tổ chức lấn chiếm, sử dụng. UBND tỉnh Đồng Tháp đang tập trung chỉ đạo công tác quản lý, sử dụng đất bãi bồi, đồng thời tháo gỡ, giải quyết hợp tình, hợp lý những vấn đề liên quan.

* Thực trạng lấn chiếm, sử dụng đất bãi bồi

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, diện tích đất bãi bồi trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp là khoảng 310 ha với trên 2.140 hộ dân quản lý, tự ý sử dụng vào mục đích xây dựng nhà ở, cơ sở sản xuất kinh doanh, nuôi trồng thủy sản, trồng cây lâu năm… Nhiều phần đất đã được người dân sử dụng từ rất lâu.

Gần 40 năm nay, ông Châu Văn Sáu ở xã Tân Mỹ, huyện Lấp Vò sử dụng phần đất bãi bồi phía sau nhà, giáp với sông Tiền. Qua thời gian, phù sa bồi đắp, cộng với quá trình dày công tôn tạo của ông Sáu, diện tích đất ngày càng mở rộng và đến nay là khoảng 1.800 m2.

Ông Sáu cho biết: “Để có được miếng đất như hiện nay, tôi tốn rất nhiều công sức, trong suốt nhiều năm. Tôi sử dụng phần đất này đã lâu và đang trồng cây ăn quả nên rất mong được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để an tâm canh tác”.

Năm 1993, ông Nguyễn Văn Dũng ngụ xã Tân Mỹ, huyện Lấp Vò mua miếng đất ven sông Tiền để ở. Phía sau nhà, ông rào chắn, nuôi lục bình giữ phù sa, nhiều lần thuê máy cạp đất để bồi đắp thêm. Sau gần 30 năm, ông Dũng có thêm phần đất lấn ra sông Tiền với chiều dài khoảng 40m.

Ông Dũng bày tỏ nếu Nhà nước thu hồi phần đất này và cho thuê lại thì ông không thuê, đồng thời mong muốn được đền bù thành quả lao động của mình.

Còn ông Phạm Quang Tuyến ở xã Tân Khánh Trung, huyện Lấp Vò cũng đang quản lý, sử dụng miễn phí phần đất bãi bồi rộng khoảng 1.000m2 nhiều năm qua. Theo ông Tuyến, năm 2006, ông được Nhà nước cho thuê 2.400m2 đất bãi bồi ven sông Tiền.

Phù sa bồi đắp tự nhiên và ông mua cây rào chắn, thuê máy cạp đất 9 lần nên diện tích khu đất tăng thêm khoảng 1.000m2. Ông Tuyến đồng tình với chủ trương cho thuê đất và thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước để sử dụng phần đất bãi bồi mới hình thành sau này.

Theo ông Trần Hoàng Nam, Phó Chủ tịch UBND huyện Lấp Vò, huyện có gần 8 ha đất bãi bồi với 141 hộ gia đình, cá nhân sử dụng. Thời gian tới, UBND huyện sẽ chỉ đạo các ngành chuyên môn, UBND các xã tăng cường công tác kiểm tra, rà soát, theo dõi quỹ đất bãi bồi để đưa vào kế hoạch quản lý, sử dụng.

Đối với những trường hợp được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có vị trí tiếp giáp đất bãi bồi, yêu cầu người dân sử dụng đúng vị trí, ranh giới. Trường hợp người dân có nhu cầu sử dụng đất bãi bồi thì liên hệ UBND huyện để được xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.

* Tìm giải pháp xử lý

Tại Đồng Tháp, không riêng huyện Lấp Vò, tình trạng lấn chiếm, sử dụng đất bãi bồi ven sông đang diễn ra ở 9 huyện, thành phố với diện tích hơn 300 ha.

Các địa phương đã rà soát nguồn gốc, quá trình sử dụng đất và phân chia thành 4 nhóm để làm căn cứ giải quyết gồm: Nhóm sử dụng đất trước ngày 15/10/1993; nhóm sử dụng đất từ 15/10/1993 - 1/7/2004; nhóm sử dụng đất từ 1/7/2004 - 1/7/2014 và nhóm các trường hợp sử dụng đất từ 1/7/2014 đến nay.

Gần đây, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đồng Tháp đề xuất phương án giải quyết đối với các loại đất bãi bồi gồm: đất bãi bồi nhỏ lẻ tiếp giáp với đất hộ gia đình đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; đất bãi bồi tiếp giáp với đất bãi bồi trước đây đã được Nhà nước quản lý, cho các tổ chức cá nhân thuê đất, sau đó bồi thêm, các tổ chức, cá nhân tự khai thác, lấn chiếm, sử dụng; đất bãi bồi mới nổi.

Căn cứ vào mốc thời gian sử dụng đất, loại đất…, sẽ được xem xét công nhận quyền sử dụng đất hoặc cho thuê đối với tổ chức, cá nhân.

Tuy nhiên, theo phương án đề xuất của Sở Tài nguyên và Môi trường còn một số nội dung chưa có sự thống nhất giữa một số sở, ngành tỉnh và địa phương có đất bãi bồi như phương án giao đất, đấu giá quyền sử dụng đất…

Điều quan trọng là theo Luật Đất đai, chưa có quy định cấp đất bãi bồi, chỉ có quy định trên cơ sở sử dụng đất ổn định theo từng mốc thời gian để công nhận quyền sử dụng đất theo từng thời điểm sử dụng đất.

Sở Tài nguyên và Môi trường đang phối hợp với các sở, ngành liên quan và UBND huyện, thành phố tính toán để thống nhất phương án, đề xuất trình UBND tỉnh giải quyết vấn đề đất bãi bồi đúng quy định.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Huỳnh Minh Tuấn yêu cầu, trong thời gian chờ thống nhất phương án giải quyết vướng mắc, các địa phương phải quản lý chặt chẽ, không để phát sinh thêm trường hợp vi phạm, lấn chiếm... Đồng thời, rà soát, phân loại các trường hợp đúng quy định pháp luật thì đề xuất giải quyết; những vướng mắc, khó khăn cần tổng hợp theo nhóm để có phương án xử lý.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp cũng chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường tổng hợp các ý kiến, nhất là những nội dung chưa có sự đồng thuận giữa các sở, ngành và địa phương trong công tác quản lý, sử dụng đất bãi bồi.

Sở Tài nguyên và Môi trường cần tham mưu UBND tỉnh xin ý kiến Bộ Tài nguyên và Môi trường đối với những vấn đề vượt thẩm quyền; tham khảo, học tập kinh nghiệm quản lý đất bãi bồi của một số tỉnh, thành phố để làm cơ sở đề xuất cho địa phương.

Việc người dân tự ý tôn tạo, quản lý, sử dụng đất bãi bồi ven sông đã diễn ra từ nhiều năm qua. Trong thời gian chờ phương án tháo gỡ vướng mắc, người dân không nên tự ý lấn chiếm, mở rộng thêm phần đất tiếp giáp với đất bãi bồi nhằm tránh những thiệt hại về sau./.