Sa sút trí tuệ là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Australia

Sa sút trí tuệ là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Australia. Ảnh minh họa: Bnews phát

Theo phóng viên TTXVN tại Sydney, Viện Sức khỏe và Phúc lợi Australia (AIHW) mới đây công bố một nghiên cứu cho biết sa sút trí tuệ hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại quốc gia châu Đại Dương này. Năm 2023, cứ 10 người Australia qua đời thì có một người bị mắc chứng sa sút trí tuệ, phổ biến nhất là Alzheimer, sa sút trí tuệ mạch máu, thoái hóa thùy trán - thái dương và thể Lewy.

Trước thực trạng này, Giáo sư Tracy Comans thuộc Đại học Queensland cùng các đồng nghiệp đến từ các trường đại học khác trên khắp Australia đã xây dựng một khung chương trình mới nhằm theo dõi và cải thiện các lựa chọn điều trị cho bệnh nhân sa sút trí tuệ trong các cơ sở chăm sóc người cao tuổi. Theo đó, các nhà nghiên cứu tập trung vào 4 yếu tố là kiểm soát các cơn đau, trò chuyện với người bệnh, tăng cường vệ sinh và khuyến khích họ tham gia các hoạt động có ý nghĩa.

Tuy nhiên, một vấn đề lớn trong chăm sóc người mắc chứng sa sút trí tuệ ở Australia hiện nay là thiếu nhân lực. Người bệnh thường chịu thiệt thòi do nhân viên thay đổi liên tục và thiếu đào tạo chuyên môn về sa sút trí tuệ. Dù mức lương đã được nâng lên nhưng Giáo sư Comans cho rằng phải cần thời gian mới tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong chất lượng dịch vụ.

Trong khi đó, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng sa sút trí tuệ không chỉ là hậu quả tự nhiên của tuổi già, mà còn có cả yếu tố di truyền, lối sống và môi trường. Tiến sĩ Janet Van Eersel thuộc Đại học Macquarie cho biết khi xuất hiện triệu chứng, nhiều tế bào não quan trọng đã mất đi. Vì vậy, chẩn đoán sớm bằng hình ảnh và làm các xét nghiệm máu mới có thể giúp can thiệp từ tuổi 40 - 50, thay vì chờ đến khi bệnh đã tiến triển ở tuổi 60 - 70.

Nghiên cứu quốc tế, trong đó có tạp chí The Lancet, chỉ ra rằng có 14 yếu tố dẫn đến nguy cơ sa sút trí tuệ có thể thay đổi được như chấn thương sọ não, trầm cảm, béo phì, ít vận động, uống nhiều rượu, mất thính lực và cô lập xã hội. Kiểm soát tốt những yếu tố này có thể giảm tới 1/3 số ca bệnh.

Theo thống kê, hiện có tới 1/3 số người trên 65 tuổi ở Australia có nguồn gốc đa văn hóa. Hội đồng các cộng đồng sắc tộc (FECCA) kêu gọi cần đề ra các chính sách chăm sóc bao gồm yếu tố ngôn ngữ, văn hóa, tinh thần và ẩm thực. Đại diện của FECCA cho rằng rào cản ngôn ngữ có thể dẫn đến chẩn đoán sai hoặc chậm trễ. Ở một số nền văn hóa, sa sút trí tuệ bị xem là xấu hổ hoặc bệnh tâm thần, khiến gia đình ngần ngại tìm sự giúp đỡ. Khi bệnh tiến triển, nhiều người mất ngôn ngữ thứ hai và trở lại ngôn ngữ mẹ đẻ, dẫn đến cảm giác bị cô lập trong môi trường chăm sóc chính thống.

Với dân số già hóa nhanh, dự báo đến năm 2065 sẽ có hơn một triệu người Australia sống chung với chứng sa sút trí tuệ. Đây vừa là thách thức, vừa là hồi chuông báo động kêu gọi sự hành động nhanh chóng từ cộng đồng, ngành y tế và chính phủ.