Sầu riêng Việt Nam trước cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu

  • Bích Hồng/Bnews/vnanet.vn

BNEWS Bước vào vụ thu hoạch lớn tại Tây Nguyên, ngành hàng sầu riêng Việt Nam đang đứng trước cơ hội mở rộng xuất khẩu khi các thủ tục về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói được tháo gỡ.

Thu hoạch sầu riêng ở xã Ngũ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp. Ảnh: Hữu Chí - TTXVN

Bước vào vụ thu hoạch lớn tại Tây Nguyên, ngành hàng sầu riêng Việt Nam đang đứng trước cơ hội mở rộng xuất khẩu khi các thủ tục về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói được tháo gỡ, năng lực kiểm nghiệm được tăng cường và thêm nhiều thị trường có tiềm năng mở cửa.

*Tăng tốc để đón vụ lớn

Sau khi vụ sầu riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long cơ bản kết thúc, Đông Nam Bộ bước vào cuối vụ, các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên bắt đầu vào vụ thu hoạch chính. Đây là thời điểm nguồn cung sầu riêng tăng mạnh, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về tổ chức thu hoạch, kiểm nghiệm, sơ chế, bảo quản, logistics và tiêu thụ.

Trong bối cảnh đó, việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói được xem là cú hích kịp thời, nhất là đối với các địa phương Tây Nguyên đang chuẩn bị bước vào chính vụ.

Điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết 36/2026/NQ-CP là thay đổi phương thức quản lý mã số vùng trồng theo hướng đơn giản hóa thủ tục, nâng cao trách nhiệm của người sản xuất và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Việc cấp mã không còn quy định diện tích tối thiểu như trước, song cơ quan quản lý vẫn khuyến khích người dân liên kết thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã để hình thành vùng sản xuất đủ lớn, thuận lợi cho xây dựng thương hiệu và xuất khẩu.

Toàn bộ quy trình cấp mã được thực hiện trực tuyến, gắn với mã định danh của từng thửa đất. Theo quy định mới, chỉ thực hiện tiền kiểm khi nước nhập khẩu yêu cầu; các trường hợp còn lại áp dụng hậu kiểm. 

Thủ tục được đơn giản hóa nhưng trách nhiệm của người kê khai được nâng lên, khi phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về toàn bộ thông tin trong hồ sơ đề nghị cấp mã số vùng trồng.

Đắk Lắk là một trong những địa phương trọng điểm của mùa vụ năm nay. Trước thời điểm bước vào chính vụ, Đắk Lắk đã phát động chiến dịch cao điểm “30 ngày đêm” nhằm số hóa, chuẩn hóa, cập nhật và kết nối dữ liệu mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói sầu riêng; đồng thời ra mắt “Bản đồ số nông sản, sản phẩm OCOP, du lịch thôn buôn trên nền tảng số”.

Theo ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), việc đẩy nhanh số hóa dữ liệu mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói có ý nghĩa quan trọng trong chuẩn hóa thông tin và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của các thị trường xuất khẩu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng thành lập các tổ công tác trực tiếp hỗ trợ những địa phương trọng điểm đang bước vào mùa thu hoạch và xuất khẩu. Tại Tây Nguyên, chiến dịch cao điểm “30 ngày đêm” được triển khai nhằm giải quyết cơ bản việc cấp mã số vùng trồng, đồng thời hướng dẫn thống nhất quy trình, tập huấn cán bộ và xử lý vướng mắc ngay từ cơ sở.

Đến hết tháng 7/2026, cả nước có 1.201 mã số vùng trồng và 120 cơ sở đóng gói sầu riêng đang hoạt động. Đến ngày 22/7, có thêm 1.166 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói sầu riêng chờ Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt.

Một trong những điều kiện quan trọng để duy trì xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc là năng lực kiểm nghiệm các chỉ tiêu theo yêu cầu của thị trường này.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, GACC đã chấp nhận 50 cơ sở kiểm nghiệm của Việt Nam thực hiện kiểm nghiệm các chỉ tiêu phục vụ xuất khẩu mít, sầu riêng sang Trung Quốc; trong đó, 47 cơ sở được chấp nhận kiểm nghiệm chỉ tiêu Cadimi (Cd) và 39 cơ sở được chấp nhận kiểm nghiệm chỉ tiêu Vàng O.

Tổng công suất của các phòng kiểm nghiệm đang hoạt động khoảng 13.000 mẫu/ngày đối với chỉ tiêu Cd và 10.000 mẫu/ngày đối với chỉ tiêu Vàng O. Riêng Tây Nguyên có 6 phòng kiểm nghiệm được Trung Quốc chấp thuận, gồm 3 cơ sở tại Lâm Đồng, 2 tại Đắk Lắk và 1 tại Gia Lai, với tổng công suất khoảng 900 mẫu/ngày/chỉ tiêu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá, với năng lực hiện nay, hệ thống phòng kiểm nghiệm cơ bản đáp ứng nhu cầu xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc trong cao điểm mùa vụ Tây Nguyên, dự kiến khoảng 800-900 lô/ngày, tương ứng 2.000-2.500 mẫu/ngày.

Sơ chế sầu riêng. Ảnh: Bích Hồng/Bnews/Vnanet.vn

*Mở rộng thị trường, nâng chất lượng

Số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 950,7 triệu USD, tăng 31,1% so với cùng kỳ năm trước. Riêng thị trường Trung Quốc đạt 871,8 triệu USD, tăng 36,9%. 

Tín hiệu tích cực khi Ấn Độ chính thức cho phép nhập khẩu quả sầu riêng tươi của Việt Nam. Đáng chú ý, thị trường này không yêu cầu khai báo kiểm dịch thực vật bổ sung trên Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật và không quy định điều kiện nhập khẩu đặc biệt đối với sầu riêng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang tích cực đàm phán với Australia, New Zealand và một số thị trường tiềm năng khác.

Cùng với mở cửa thị trường, hệ thống truy xuất nguồn gốc sầu riêng được triển khai trên toàn quốc từ ngày 1/7/2026 tạo thêm nền tảng để nâng cao tính minh bạch, kiểm soát chất lượng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các nhà nhập khẩu.

Theo bà Nguyễn Thị Mỹ Duy, Giám đốc Công ty TNHH Trái cây 001, ngành sầu riêng Việt Nam đang đứng trước cơ hội bứt phá trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chuyển mạnh sang chiến lược xuất khẩu chính ngạch chuyên nghiệp, trong đó tối ưu hóa logistics là yếu tố quan trọng. Nếu khai thác hiệu quả tuyến vận chuyển Việt Nam - Trung Quốc, thời gian đưa hàng đến cửa khẩu có thể rút xuống còn khoảng 6 ngày, qua đó giảm hao hụt và chi phí logistics.

Cơ hội xuất khẩu đang mở rộng, song chất lượng sản phẩm vẫn là bài toán cần được giải quyết để sầu riêng Việt Nam nâng cao vị thế. Bà Ngô Tường Vy, Tổng giám đốc Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu, cho rằng sầu riêng tại Đông Nam Bộ và Tây Nguyên có mẫu mã đẹp nhưng chất lượng đang có dấu hiệu sụt giảm, ảnh hưởng đến giá thu mua và hoạt động của doanh nghiệp.

Theo bà, ngành nông nghiệp cần sớm ban hành quy trình canh tác chuẩn, hướng dẫn cụ thể về độ tuổi thu hoạch và tiêu chuẩn phân loại sản phẩm; đồng thời nghiên cứu nguyên nhân khiến chất lượng sầu riêng giảm để có giải pháp phù hợp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành các tiêu chuẩn, quy trình sản xuất sầu riêng, trong đó có Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10739:2026 về sầu riêng quả tươi và Quy trình sản xuất sầu riêng bền vững.

Với nguồn cung lớn từ Tây Nguyên, hệ thống mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đang được đẩy nhanh, năng lực kiểm nghiệm cơ bản đáp ứng nhu cầu, cùng với những tín hiệu tích cực từ các thị trường mới, sầu riêng Việt Nam đang có nhiều điều kiện để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026.

Bích Hồng/Bnews/vnanet.vn

Tin liên quan

Kinh tế xã hội

Đắk Lắk số hóa vùng trồng sầu riêng trong 30 ngày

Đắk Lắk phát động chiến dịch “30 ngày đêm” số hóa, chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng, cơ sở đóng gói sầu riêng, phục vụ truy xuất nguồn gốc và xuất khẩu.

Tin cùng chuyên mục