SCG "tiếp sức" SME: Chuyển đổi xanh để giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh

* Sức ép từ luật chơi mới và bài toán thích ứng của SME

Sức ép từ mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 cùng hàng loạt hàng rào kỹ thuật nghiêm ngặt tại các thị trường xuất khẩu lớn đang buộc doanh nghiệp Việt Nam phải hành động. Đối với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), chuyển đổi xanh thường gắn liền với mối lo ngại về rào cản vốn, công nghệ, nhân lực và chi phí đầu tư ban đầu.

Quang cảnh chương trình ESG Company Tour 2026

Tuy nhiên, tại chương trình ESG Company Tour 2026 tổ chức ngày 12/8 ở Phú Thọ - thuộc sáng kiến Go Together do Tập đoàn SCG đến từ Thái Lan có hơn 20 đơn vị đang hoạt động tại Việt Nam phối hợp với Hội Vật liệu Xây dựng Việt Nam và Báo Dân trí thực hiện, các chuyên gia nhận định: ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dự án quy mô lớn.

Thông qua chương trình, doanh nghiệp có cơ hội tham quan nhà máy, tìm hiểu cách tối ưu năng lượng, nguyên liệu, xử lý chất thải và ứng dụng công nghệ, đồng thời trao đổi với chuyên gia và các doanh nghiệp đã triển khai phát triển bền vững.

Theo SCG, mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 cùng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao tại thị trường quốc tế đang tạo sức ép mới đối với doanh nghiệp Việt Nam. Với SME, chuyển đổi xanh đặt ra bài toán về vốn, công nghệ, nhân lực và chi phí đầu tư.

Tuy nhiên, nếu được triển khai phù hợp, ESG có thể giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành, giảm chi phí, nâng sức cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu của khách hàng, đối tác.

Ông Wichet Chuchaeu, Giám đốc Điều hành Khu vực Việt Nam, ngành Xi măng và Vật liệu xây dựng Tập đoàn SCG, kiêm Phó Chủ tịch SCG Việt Nam phát biểu. Ảnh: BNEWS/TTXVN phát

Ông Wichet Chuchaeu, Giám đốc Điều hành Khu vực Việt Nam, ngành Xi măng và Vật liệu xây dựng Tập đoàn SCG, kiêm Phó Chủ tịch SCG Việt Nam cho biết, Go Together được xây dựng nhằm kết nối doanh nghiệp, chuyên gia và đối tác để chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi xanh.

Theo ông, quá trình này không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dự án lớn mà có thể từ các bước như tối ưu hiệu suất năng lượng, giảm chất thải, ứng dụng công nghệ số và cải thiện hiệu quả vận hành.

Tiến sĩ Thái Duy Sâm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật liệu Xây dựng Việt Nam cho rằng, ESG đang chuyển từ một lợi thế cạnh tranh thành yêu cầu để doanh nghiệp tham gia thương mại quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các tiêu chuẩn môi trường, yêu cầu về phát thải và dòng vốn xanh đang tác động ngày càng rõ tới hoạt động của doanh nghiệp. Theo ông Sâm, ESG không chỉ giúp mở rộng thị trường, tiếp cận nguồn vốn mà còn góp phần giảm chi phí sản xuất và tối ưu năng lượng.

* Minh chứng kinh tế từ mô hình thực tế PRIME Group

Tại ESG Company Tour 2026, PRIME Group được lựa chọn làm mô hình thực tế để các doanh nghiệp SME tìm hiểu quá trình triển khai ESG trong sản xuất vật liệu xây dựng.

Bà Nguyễn Thị Thanh Tâm, Trưởng Ban Phát triển bền vững Prime Group cho biết, đơn vị đặt mục tiêu đến năm 2030, giảm 25-30 phát thải khí nhà kính, nâng tỷ lệ năng lượng tái tạo lên trên 30 tổng tiêu thụ năng lượng và tái chế, xử lý 100% nước thải. Ảnh: BNEWS/TTXVN phát

Bà Nguyễn Thị Thanh Tâm, Trưởng Ban Phát triển bền vững Prime Group chia sẻ, PRIME Group xây dựng chiến lược phát triển bền vững dựa trên ba trụ cột gồm sản xuất xanh, sản phẩm xanh và không gian xanh. Doanh nghiệp đặt mục tiêu đến năm 2030, so với năm cơ sở 2020, giảm 25-30% phát thải khí nhà kính, nâng tỷ lệ năng lượng tái tạo lên trên 30% tổng tiêu thụ năng lượng và xử lý, tái chế 100% nước thải.

Doanh nghiệp triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn 5R (Refuse - Từ chối, Reduce - Giảm thiểu, Reuse - Tái sử dụng, Recycle - Tái chế, và Rot - Ủ phân/Phân hủy sinh học), ứng dụng IoT (mạng lưới Internet vạn vật) trong sản xuất, đầu tư lò khí hóa sinh khối, thu hồi nhiệt từ lò nung, sử dụng điện mặt trời và xe điện. Một số chất thải như gạch vỡ, tro than và nước thải được xử lý để đưa trở lại quy trình sản xuất.

Tiến sĩ Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc chuyên môn, Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân phát biểu. Ảnh: BNEWS/TTXVN phát

Qua chuyến tham quan Nhà máy Prime Tiền Phong, Tiến sĩ Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc chuyên môn, Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân cho biết, ấn tượng với giải pháp giúp tiết kiệm khoảng 1,8 MW điện/năm và thay đổi dây chuyền sản xuất, giúp số lao động trực tiếp giảm từ 35 người xuống khoảng 7 người.

Theo ông, những con số này cho thấy chuyển đổi xanh không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà còn tạo hiệu quả kinh tế thông qua tiết kiệm năng lượng, nâng năng suất và tối ưu nguồn lực.

PRIME Group đặt mục tiêu đến năm 2030 có 80% sản phẩm là sản phẩm xanh và hướng tới Net Zero vào năm 2050. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng chỉ ra những rào cản như chi phí đầu tư công nghệ cao, thiếu nhân lực ESG và sức ép cạnh tranh về giá.

Doanh nghiệp kiến nghị có thêm ưu đãi cho đầu tư công nghệ xanh, thúc đẩy thị trường carbon minh bạch và khuyến khích sử dụng vật liệu xây dựng xanh trong các dự án đầu tư công.

* SME cần bắt đầu từ dữ liệu và giải pháp thực tế

Các chuyên gia cho rằng, SME không nên triển khai tất cả tiêu chí ESG cùng lúc mà cần lựa chọn những lĩnh vực có khả năng tạo hiệu quả rõ ràng.

Tiến sĩ Thái Duy Sâm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật liệu Xây dựng Việt Nam phát biểu. Ảnh: BNEWS/TTXVN phát

Theo Tiến sĩ Thái Duy Sâm, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng xây dựng chiến lược phát triển bền vững và kiểm kê phát thải khí nhà kính. Việc đo lường giúp xác định những khâu còn tiêu hao nhiều năng lượng, nhiên liệu và nguyên liệu, từ đó đưa ra giải pháp cải thiện.

“Giảm phát thải khí nhà kính không chỉ có tác dụng đối với môi trường mà còn mang lại hiệu quả kinh tế”, ông Sâm nói.

Ông Trần Anh Tuấn, Giám đốc Quản trị Năng lượng và ID4.0 cho rằng, SME có thể tập trung vào ba bước. Thứ nhất là xác định đường cơ sở về năng lượng, phát thải carbon, nguyên liệu và tỷ lệ hao hụt. Thứ hai, lựa chọn những cơ hội cải tiến có tác động lớn. Thứ ba, triển khai một số giải pháp dễ thực hiện, có kết quả nhanh để tạo động lực đầu tư tiếp.

Trong khi đó, ông Bùi Thanh Minh cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam cần học hỏi từ những mô hình đã triển khai thành công, trong đó có kinh nghiệm từ các doanh nghiệp FDI và tập đoàn lớn.

Theo ông, thị trường sản phẩm xanh tại Việt Nam vẫn cần được mở rộng bởi chi phí ban đầu có thể cao hơn sản phẩm truyền thống. Nhà nước có thể đóng vai trò là người mua đầu tiên đối với một số sản phẩm xanh, qua đó tạo thị trường và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư.

Các chuyên gia cũng cho rằng, SME không thể chuyển đổi xanh một mình mà cần hệ sinh thái hỗ trợ từ Nhà nước, doanh nghiệp lớn, tổ chức tài chính và hiệp hội.

Theo ông Sâm, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ vốn xanh, đào tạo nhân lực và tạo điều kiện tiếp cận công nghệ. Trong khi đó, doanh nghiệp lớn có thể hỗ trợ SME về công nghệ, đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm.

Với SCG, thông qua Go Together và ESG Company Tour 2026, Tập đoàn tiếp tục thúc đẩy kết nối giữa doanh nghiệp lớn và SME, giúp các doanh nghiệp tiếp cận những mô hình chuyển đổi xanh đã được triển khai thực tế.

Trong dài hạn, chuyển đổi xanh được kỳ vọng không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn môi trường mà còn trở thành động lực tăng trưởng thông qua tiết kiệm chi phí, nâng năng suất, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo các chuyên gia, chuyển đổi xanh không còn là chặng đường đơn độc. Việc chủ động bắt nhịp với ESG ngay từ hôm nay sẽ là chìa khóa mở ra động lực tăng trưởng mới, giúp các SME Việt Nam vững vàng hội nhập và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.