Sơn La - trung tâm sản xuất điện năng của cả nước

Là một tỉnh nghèo của cả nước nhưng bù lại Sơn La nằm gọn trong diện tịch  lưu vực của 2 con sông lớn đó là Sông Đà và Sông Mã và hàng trăm con suối với lưu lượng nước, độ dốc lớn. Đây là tiềm năng để Sơn La trở thành trung tâm sản xuất điện năng của cả nước. 

Tính đến hết năm 2015, tổng công suất của các Nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh đạt 3.654 MW.

Trong đó: Nhà máy thủy điện Sơn La công suất 2.400MW lớn nhất khu vực Đông Nam Á; Nhà máy thủy điện Huổi Quảng công suất 520MW; thủy điện Nậm Chiến 1 và Nặm Chiến số 2 có công suất  232MW và 38 dự án thủy điện nhỏ công suất từ 2 - 30 MW, với tổng công suất Nguồn nước Sông Đà chảy qua địa phần tỉnh Sơn La có chiều dài 239Km, với lưu vực 9.844 Km2, là nguồn nước chính cung cấp cho Hồ thủy điện Hòa Bình với công suất 1.920MW.

Ngoài ra, Sông Đà với lưu lượng nước lớn; độ dốc cao là điều kiện thuận lợi để phát triển các dự án thủy điện tích năng, sử dụng điện năng của hệ thống lưới điện giờ thấp điểm, giá thành thấp để bơm nước lên hồ chứa và xả nước phát điện vào giờ cao điểm, có giá thành cao. 

Các dự án thủy điện tích năng sẽ giải quyết tình trạng thiếu nguồn điện vào giờ cao điểm; ổn định hệ thống lưới điện quốc gia vào giờ thấp điểm, khai thác tối đa nguồn nước Sông Đà. Hiện nay, dự án Nhà máy thủy điện tích năng đang được triển khai thi công với công suất 1.500 MW tại huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La theo kế hoạch đến năm 2018  hoàn thành đồng thời đang khảo sát dự án thủy điện tích năng tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. 

Để truyền tải công suất các nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh Sơn La cũng như khu vực Tây Bắc, Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã đầu tư đồng bộ hệ thống lưới điện truyền tải quốc gia với 01 trạm 500kV Pitoong thuộc  huyện Mường La, tỉnh Sơn La, có chức năng truyền tải công suất của Nhà máy thủy điện Sơn La công suất 2.400MW; Nhà máy thủy điện Lai Châu công suất 1.200MW; Nhà máy thủy điện Huổi Quảng công suất 520MW; Nhà máy thủy điện Bản Chát công suất 196MW và các thủy điện khác trên địa bàn. 

Đây là trạm 500kV có công suất truyền tải lớn nhất nước với 3 lộ xuất tuyến đường dây 500kV (1 lộ đi Sơn La – Hòa Bình - Nho Quan; 02 lộ đi Sơn La – Hiệp Hòa). 

Hệ thống lưới điện truyền tại điện áp 220 kV Sơn La đi Việt Trì cũng đã được xây dựng và đưa vào vận hành; hệ thống đường dây và trạm 110kV cũng được đầu tư xây dưng đồng bộ; đảm bảo đủ khả năng truyền tải hết công suất của các nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh Sơn La cung như khu vực Tây Bắc.

Hàng năm, tổng sản lượng điện năng do các nhà máy trên địa bàn tỉnh Sơn La phát lên lưới điện quốc gia đạt khoảng hơn 12 tỷ kWh chiếm khoảng 10% sản lượng điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam; Sơn La còn là trung tâm của hệ thống lưới điện truyền tải quốc gia.

Giá trị nộp ngân sách của các nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh Sơn La cũng như thuế tài nguyên của thủy điện Hòa Bình nộp cho ngân sách tỉnh là rất lớn; riêng thủy điện Sơn La đã nộp ngân sách hơn 1.000 tỷ đồng/năm. 

Song song với việc khai thác tiềm năng xây dựng các Nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh, Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã quan tâm đầu tư xây dựng các hệ thống lưới điện trung áp 35kV; các trạm biến áp phân phối cung cấp điện cho nhân dân thuộc vùng sâu, vùng xa trên địa bàn tỉnh Sơn La. 

Tính đến ngày 31/12/2015, Sơn La có 232.200/267.716 hộ dân có điện, chiếm tỷ lệ 86,7%. Dự kiến năm 2016, tỉnh Sơn La sẽ có thêm 8.300 hộ dân nông thôn được sử dụng điện, góp phần nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần; cơ khí hóa nông thôn, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế góp phần xoá đói, giảm nghèo, giữ vững an ninh-chính trị trên địa bàn tỉnh Sơn La thủ phủ của vùng Tây Bắc. 

Việc phát triển các nhà máy thủy điện trên địa bàn đã đưa tỉnh Sơn La trở thành tỉnh phát triển kinh tế nhanh, bền vững; đưa tỉnh Sơn La trở thành trung tâm sản xuất điện năng của cả nước và trong tương lai không xa, Sơn La sẽ trở thành “hòn ngọc” của vùng Tây Bắc và của Tổ quốc Việt Nam./.