Sóng ngầm sông Lô - Bài 3: Cần công khai giấy phép khai thác khoáng sản

Còn về phía người dân, sau nhiều lần kiến nghị các cấp chính quyền và cơ quan chức năng nhưng không được giải quyết thấu đáo, bà con thậm chí đã có những hành động tự phát để tự ngăn chặn việc thác cát, sỏi tràn lan; ban đầu là yêu cầu, sau đó nhiều người đã có những lời lẽ nặng nề, thậm chí là đốt tàu khai thác cát, hành hung người vận hành tàu khai thác cát, sỏi.

Tại Phú Thọ, ngày 7/4/2016, tại thôn Long Châu, xã Vĩnh Phú, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, đã xảy ra vụ việc người dân tự ý bắt giữ một tàu cuốc, một phao cẩu của Công ty Thái An, sau đó dùng xăng đốt luôn tàu cuốc của công ty này.

Theo người dân ở đây, nguyên nhân dẫn đến sự việc trên là do những chiếc tàu của doanh nghiệp này thường xuyên hút, nạo vét trộm cát, sỏi trên dòng sông Lô nhưng thuộc địa phận của thôn, gây sạt lở bờ bãi, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp của người dân. Mặc dù người dân đã cảnh báo nhiều lần nhưng doanh nghiệp vẫn tiến hành khai thác cát, khiến người dân vô cùng bức xúc và đã xảy ra sự việc trên.

Theo ông Hoàng Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Phú, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ: Nguyên nhân của sự việc này là do trong mấy năm gần đây, việc khai thác khoáng sản dưới lòng sông dẫn đến sạt lở đất, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt khu dân cư. Người dân cho rằng đơn vị khai thác cát, sỏi khai thác cả ngày cả đêm, ngoài vị trí mỏ được cấp phép, lấn sang địa giới của xã Vĩnh Phú.

Bên cạnh việc khai thác quá mức cho phép, theo phản ánh của người dân ở khu 1, xã Trưng Vương, thành phố Việt Trì (tỉnh Phú Thọ), một số doanh nghiệp còn dọa nạt người dân quanh khu vực khai thác, ngang nhiên thuê "đầu gấu" đe dọa người dân. Nhiều hộ dân có đất soi bãi buộc phải bán cho doanh nghiệp, bởi nếu không bán thì đất cũng bị sạt lở mất.

Tại Tuyên Quang, tình trạng người dân bức xúc, tụ tập phản đối các doanh nghiệp khai thác cát sỏi cũng xảy ra. Điển hình là ngày 8/8/2017, người dân xã Xuân Vân, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang) cho rằng, đơn vị này khai thác cát sỏi gần bờ, gây sạt lở đất nông nghiệp nên đã đốt tàu cuốc của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xây dựng và Thương mại dịch vụ Toàn Thắng.

Ông Nguyễn Hữu Minh, thôn Vân Giang, xã Xuân Vân, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, khẳng định: Tàu cuốc khai thác cát, sỏi làm sạt lở rất nhiều diện tích đất soi bãi của người dân. Người dân rất bức xúc, rất nhiều lần yêu cầu gọi chủ tàu sang để đàm phán nhưng các tàu vẫn cố tình khai thác. Thậm chí, đã có lần người dân đuổi tàu, nhưng cũng chỉ được một vài hôm các tàu lại hoạt động trở lại.

Bà con bức xúc cho rằng tàu cuốc khai thác cát khiến nhiều diện tích soi bãi bị sạt lở. Thế nhưng ông Phạm Văn Tính, Trưởng phòng Tài nguyên - Khoáng sản, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tuyên Quang lại cho rằng, tỉnh đã tạm dừng việc khai thác tàu cuốc và doanh nghiệp trên chỉ neo đậu trên khu vực mỏ được cấp phép, chứ không khai thác.

Hành động đốt tàu của người dân là không đúng, nhưng vì không thể bảo vệ được mảnh đất của mình mà họ đã bột phát có hành động đó. Nguy cơ bất ổn về an ninh trật tự đang hiện rõ và bài toán hài hòa lợi ích doanh nghiệp, lợi ích chính đáng của người dân, là câu hỏi cần lời giải đáp từ các cơ quan chức năng.

Trao đổi với những người dân ở gần khu vực được cấp mỏ cát, nhiều người dân bày tỏ mong muốn, sau khi được cấp thẩm quyền cấp phép, các doanh nghiệp nên công bố công khai giấy phép khai thác khoáng sản để người dân trong khu vực biết. Đặc biệt là cần công khai về vị trí mỏ, diện tích mỏ, số lượng và chủng loại các phương tiện đăng ký khai thác, trữ lượng khai thác, trong quá trình khai thác phải có phao báo chỉ giới… để người dân tham gia giám sát việc chấp hành của doanh nghiệp.

Hơn bao giờ hết, công tác quản lý khai thác khoáng sản nói chung và khai thác cát, sỏi nói riêng cần được siết chặt hơn nữa. Cơ quan chức năng cần cương quyết xử lý những trường hợp vi phạm. Đối với những khu vực giáp ranh, các địa phương liên quan cần xây dựng phương án phối hợp nhằm đảm bảo việc khai thác khoáng sản được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật./.

>> Sóng ngầm sông Lô - Bài 1: Tàn phá đất nông nghiệp, đe dọa sạt lở đê