Sức bền của các thị trường mới nổi

Thế giới đang trải qua một trong những cú sốc cung năng lượng lớn nhất trong lịch sử do cuộc chiến tại khu vực Trung Đông, nhưng thị trường chứng khoán tại các quốc gia mới nổi vẫn liên tục thiết lập những kỷ lục về tăng trưởng.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và vị thế xuất khẩu dầu mỏ đã trở thành "lá chắn" vững chắc giúp các nền kinh tế này vượt qua biến động địa chính trị.

Theo dữ liệu từ Viện Tài chính Quốc tế (IIF), sau đợt bán tháo mạnh vào tháng 3/2026 khiến dòng vốn chảy ra lên mức cao nhất trong hơn 20 năm, các thị trường chứng khoán mới nổi (EM) đã ghi nhận một đợt phục hồi thậm chí còn mạnh mẽ hơn. Chỉ số thị trường mới nổi toàn cầu của công ty chỉ số tài chính Mỹ MSCI đã tăng khoảng 14% trong năm nay, vượt xa mức tăng 5,6% của chỉ số S&P 500 của Mỹ.

Trên thị trường trái phiếu, chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu bằng đồng USD của các thị trường mới nổi và trái phiếu kho bạc Mỹ đã quay lại mức trước chiến tranh, tiệm cận mức thấp nhất kể từ năm 2013.

Bà Sarah Ketterer, Giám đốc điều hành công ty quản lý quỹ Causeway Capital Management, nhận định rằng dù nhiều người từng có tâm lý "gạch tên" các thị trường mới nổi vì cho rằng đã hết dư địa tăng trưởng, nhưng thực tế chúng đang quay trở lại đầy mạnh mẽ với những câu chuyện tăng trưởng đáng kinh ngạc.

Động lực chính đằng sau đà tăng trưởng kỷ lục này chính là cơn sốt đầu tư vào AI toàn cầu. Gần một nửa đà tăng của chỉ số MSCI của các thị trường mới nổi trong tháng 4 đến từ ba "ông lớn" sản xuất chip châu Á: tập đoàn sản xuất chất bán dẫn TSMC (Đài Loan, Trung Quốc), hãng điện tử Samsung Electronics và nhà sản xuất chip SK Hynix (Hàn Quốc). Hiện ba doanh nghiệp này chiếm gần 1/4 tỷ trọng trong chỉ số tham chiếu.

Tại thị trường Đài Loan (Trung Quốc), chỉ số Taiex đã tăng 34% từ đầu năm đến nay, còn tại Hàn Quốc, chỉ số Kospi cũng tăng vọt 57%. Tuy nhiên, ông Song Zhe, chuyên gia đầu tư cấp cao tại công ty quản lý tài sản BNP Paribas Asset Management, lưu ý các nhà đầu tư nên cân nhắc đến việc đa dạng hóa danh mục khi làn sóng AI đang trở nên quá nóng tại Hàn Quốc và Đài Loan.

Bên cạnh công nghệ, các nước xuất khẩu dầu mỏ cũng cho thấy khả năng chống chịu tốt trước các đứt gãy do xung đột. Điển hình là Brazil, quốc gia đã trở thành nước xuất khẩu dầu ròng từ năm 2017. Phụ thuộc ít vào nguồn dầu từ Trung Đông đã giúp nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh này miễn nhiễm trước tình trạng tăng giá năng lượng.

Chỉ số Bovespa của Brazil đã tăng 16% từ đầu năm đến nay. Theo công ty phân tích năng lượng Rystad Energy, sản lượng dầu của Brazil dự kiến đạt 4,76 triệu thùng/ngày vào năm 2030, tốc độ tăng trưởng nhanh nhất tại khu vực. Ông Andre Mazini, Giám đốc điều hành tại tập đoàn tài chính Citi, cho biết việc giá hàng hóa tăng vọt do xung đột đã mang lại lợi ích lớn cho các lĩnh vực năng lượng, vật liệu và tài chính của Brazil, giúp các công ty như tập đoàn dầu khí quốc gia Brazil Petrobras có nguồn tài chính dồi dào để chi trả cổ tức cho nhà đầu tư.

Ông Joe Brusuelas, chuyên gia kinh tế tại công ty tư vấn RSM, nhận xét các đối tác thương mại Mỹ Latinh đã vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay một cách tương đối nhẹ nhàng.

Dù thị trường đang hưng phấn, nhưng triển vọng về tăng trưởng và lạm phát trong phần còn lại của năm vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn. Ông Jamie McGeever, chuyên gia phân tích của hãng tin Reuters, đã cảnh báo về sự chủ quan của các nhà đầu tư. Ông chỉ ra rằng lạm phát tại các thị trường mới nổi (không bao gồm Trung Quốc) dù đang ở mức 3,5% – thấp hơn mức đỉnh 8% năm 2022 – nhưng áp lực từ giá dầu và thực phẩm đang bắt đầu “ngấm” vào hệ thống.

Ngân hàng đầu tư HSBC dự báo giá thực phẩm toàn cầu có thể tăng hơn 20% trong những tháng tới. Vì thực phẩm chiếm tỷ trọng lớn trong chi tiêu tại các nước mới nổi, "nỗi đau kinh tế" có thể sẽ sớm hiện hữu. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng cảnh báo rằng trong kịch bản xung đột Trung Đông diễn biến xấu hơn, tác động lên các nước mới nổi sẽ nặng nề gấp đôi so với các nền kinh tế tiên tiến.

Một rủi ro khác đến từ biến động tỷ giá hối đoái. Các đồng nội tệ như rupee của Ấn Độ, rupiah của Indonesia và peso của Philippines đều đã giảm xuống mức thấp kỷ lục. Một mặt, đồng tiền yếu hỗ trợ xuất khẩu và giúp tài sản nội địa trở nên rẻ hơn trong mắt các nhà đầu tư quốc tế nắm giữ USD. Mặt khác, nó kéo theo lạm phát nhập khẩu và có thể khiến dòng vốn ngoại tháo chạy nếu giá cả tăng quá nhanh.

Ông David Beker, Trưởng bộ phận chiến lược cổ phiếu Mỹ Latinh tại ngân hàng Bank of America, nhận định các nhà đầu tư đang thực hiện các phân tích kỹ lưỡng để tìm kiếm những quốc gia có khả năng duy trì đà tăng trưởng tương đối. Dù vậy, các nhà đầu tư tại các thị trường mới nổi hiện vẫn duy trì tâm lý tương đối ổn định. Giới phân tích đang đặt câu hỏi liệu trạng thái này phản ánh sự vững vàng thực sự của các yếu tố nền tảng, hay chỉ là biểu hiện của sự chủ quan trước các rủi ro tiềm ẩn.

Theo các nhà phân tích, trong bối cảnh bất định vẫn ở mức cao, triển vọng của thị trường mới nổi trong thời gian tới sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến của xung đột địa chính trị, xu hướng giá năng lượng và khả năng kiểm soát lạm phát của các nền kinh tế.