Sức chống chịu của các nền kinh tế châu Á sau khi Fed tăng mạnh lãi suất

Tikun, một người kinh doanh quán cà phê ở thành phố Penang, Malaysia, đang đối diện với hai khó khăn. Một là tỷ giá hối đoái của đồng ringgit rơi xuống mức thấp nhất trong 24 năm qua và hai là giá cà phê hạt tính theo USD tăng mạnh, giá bơ và bột mỳ cũng leo thang chóng mặt khiến lợi nhuận của quán cà phê thu hẹp ít nhất 25%.

Tuy nhiên, vị chủ quán cà phê này không muốn mạnh tay điều chỉnh tăng giá bán các sản phẩm đồ uống và thức ăn, bởi vì sợ mất khách.    

USD là đồng tiền giao dịch chủ chốt trên toàn cầu nên việc Fed tăng mạnh lãi suất đã thúc đẩy giá trị đồng USD tăng cao, khiến giá năng lượng, lương thực và các loại hàng hóa chiến lược vốn đã cao do dịch COVID-19 và xung đột Nga-Ukraine nay lại tiếp tục leo thang. 

Chính phủ các nước châu Á đã lần lượt can thiệp để hỗ trợ đồng nội tệ. Tháng trước, Nhật Bản đã lần đầu tiên can thiệp hỗ trợ đồng yen trong 24 năm qua.

Ở Trung Quốc, tỷ giá hối đoái của đồng nhân dân tệ rơi xuống mức thấp nhất của 14 năm, buộc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC, ngân hàng trung ương) phải ban hành một loạt biện pháp để kiềm chế đà mất giá của đồng nhân dân tệ, bao gồm cảnh báo nhà đầu tư không đặt cược vào sự mất giá của đồng nội tệ Trung Quốc.

Áp lực mà các đồng tiền châu Á đối diện hiện nay khiến mọi người liên tưởng đến cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997.

Khi đó, các nhà đầu cơ mạnh tay bán tháo đồng bath, mặc dù Ngân hàng trung ương Thái Lan đã tung dự trữ ngoại hối đề bảo vệ đồng nội tệ, nhưng cuối cùng dự trữ cạn kiệt, tỷ giá hối đoái của đồng bath tiếp tục lao dốc dẫn đến phản ứng dây chuyền ở châu Á, đồng tiền các nước mất giá, thị trường chứng khoán rơi thẳng đứng, các doanh nghiệp ồ ạt phá sản, kinh tế châu Á suy thoái nghiêm trọng.  

Nhà kinh tế trưởng của Văn phòng nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN và Trung Quốc-Nhật Bản-Hàn Quốc (AMRO) Hoe Ee Khor nhấn mạnh cuộc khủng hoảng tài chính năm đó đã gây ra tổn thất nặng nề. Chính vì vậy những nước này đã quyết tâm thúc đẩy rộng rãi cải cách tài chính sau khi "cơn bão" đi qua.  

Do vậy, hầu hết các chuyên gia kinh tế và các nhà phân tích trên thị trường tài chính đều cho rằng khả năng tái diễn cuộc khủng hoảng tài chính châu Á của 25 năm trước là rất thấp, bởi vì nền tảng kinh tế châu Á hiện nay là chắc chắn hơn trước đây.

Các nước cũng đã rút được bài học kinh nghiệm, thiết lập cơ chế tài chính có khả năng chống chịu địa chấn mạnh hơn, bao gồm việc giúp nền kinh tế nước mình ít chịu ảnh hưởng từ xu hướng đồng USD mạnh lên, chẳng hạn như giảm vay nợ bằng đồng USD.

Hiện nay, tổng quy mô thị trường trái phiếu bằng đồng nội tệ của 10 nước Đông Nam Á và Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc ước tính tương đương khoảng 123% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của những nước này, cao hơn mức 74% của năm 2000.  

Nhiều nước châu Á vốn neo vào đồng USD đã thực hiện chế độ tỷ giá cố định đã thay đổi và chuyển sang thực hiện chế độ tỷ giá thả nổi có quản lý, giúp đồng nội tệ dao động theo thị trường. Mặc dù điều này sẽ khiến biến động tỷ giá mạnh hơn, nhưng có lợi cho việc giảm nhẹ áp lực tích lũy, tránh xảy ra khủng hoảng.

Ngoài ra, thu nhập ngoại hối của hầu hết các nước châu Á lớn hơn chi tiêu, do đó họ đã tích lũy được một lượng lớn dự trữ ngoại hối, có thể mang ra sử dụng khi cần thiết để duy trì xuất khẩu và ngăn chặn sự mất giá của đồng nội tệ. Giáo sư Kinh tế Sayuri Shirai của Đại học Keio, Nhật Bản nhấn mạnh rằng chính vì có sự cải cách nói trên nên tình hình hiện nay của châu Á tốt hơn nhiều so với các khu vực khác trên thế giới.  

Tuy nhiên, đồng USD mạnh vẫn thách thức năng lực chống chịu của châu Á, các ngân hàng trung ương ở châu Á đã lần lượt buộc phải sử dụng quỹ dự trữ, bán USD mua vào nội tệ để ổn định tỷ giá hối đoái. Theo ước tính của Nomura Holdings, Ấn Độ và Thái Lan đã lần lượt sử dụng 75 tỷ USD và 27 tỷ USD để can thiệp vào thị trường trong năm nay, tương đương với ít nhất 10% dự trữ ngoại hối của hai nước này.     

Đối diện với tình trạng đồng nội tệ mất giá, lợi nhuận bị thu hẹp, các doanh nhân châu Á buộc phải có sự điều chỉnh. Một nhà bán lẻ nội thất ở Seoul mỗi năm nhập khẩu sản phẩm nội thất từ nước ngoài trị giá 15-20 triệu USD, nhưng do tỷ giá giữa đồng won và USD suy yếu nên công ty này đã bắt đầu giảm 10% hàng hóa nhập khẩu từ tháng 5/2022.

Một nhân viên kinh doanh lo ngại nói rằng công ty sẽ buộc phải sa thải nhân viên nếu đồng USD tiếp tục duy trì xu thế mạnh lên và lạm phát vẫn neo ở mức cao./