Tái cấu trúc khu công nghiệp đón dòng vốn FDI công nghệ cao

TP. Hồ Chí Minh đứng trước cơ hội lớn khi đang xây dựng và sẽ sớm ban hành Luật Đô thị đặc biệt, tạo cơ chế vượt trội về phân cấp, phân quyền, đầu tư, tài chính, đất đai và quản lý phát triển công nghiệp - đô thị hiện đại. Đây cũng sẽ là nền tảng pháp lý quan trọng để thành phố đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc khu chế xuất, khu công nghiệp hướng đến sản xuất thông minh và hiện đại.

Cơ hội chuyển đổi mô hình phát triển

Ghi nhận thực tế, sau khi mở rộng không gian phát triển công nghiệp với khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, TP. Hồ Chí Minh có điều kiện thuận lợi để hình thành hệ sinh thái công nghiệp -  logistics - công nghệ cao mang tính liên kết vùng và hội nhập quốc tế sâu rộng hơn. Mặt khác, mô hình phát triển công nghiệp truyền thống đã bộc lộ nhiều hạn chế như quỹ đất công nghiệp phía Nam dần thu hẹp, áp lực hạ tầng đô thị gia tăng, chi phí sản xuất tăng cao; trong khi yêu cầu của nhà đầu tư ngày càng khắt khe về hạ tầng số, năng lượng xanh và chuỗi cung ứng thông minh.

Ông Nguyễn Trung Tín, Phó Trưởng ban Khu chế xuất, Khu công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (Hepza) phân tích, với bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động nhanh và khó lường, thành phố cũng chịu những ảnh hưởng nhất định như tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu, logistics, chuỗi cung ứng nguyên vật liệu và sản xuất công nghiệp. Bên cạnh đó, xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và yêu cầu phát triển bền vững đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình phát triển khu chế xuất, khu công nghiệp theo hướng hiện đại, thông minh và có khả năng thích ứng cao hơn.

Ông Tín nhấn mạnh, hiện nay chính là thời điểm để TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh tái cấu trúc khu công nghiệp, khu chế xuất theo hướng công nghệ cao, sản xuất thông minh, tích hợp logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu. Trên cơ sở này, thành phố mới có thể từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế trong khu vực, hội nhập chuỗi cung ứng, sản xuất thông minh.

Về phía Hepza, đang tổng hợp báo cáo về định hướng chuyển đổi các khu công nghiệp, khu chế xuất và tái cấu trúc các ngành công nghiệp chủ lực, gắn với phát triển công nghiệp công nghệ cao, các ngành công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp thế hệ mới, thông minh để trình UBND TP. Hồ Chí Minh xây dựng Đề án. Hơn thế nữa, Hepza cũng góp phần thúc đẩy định hướng xây dựng các khu công nghiệp sinh thái, thông minh theo chuẩn quốc tế.

Theo định hướng, khu vực TP. Hồ Chí Minh trung tâm giữ vai trò trung tâm tài chính, thương mại quốc tế, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao và trung tâm điều hành chuỗi cung ứng toàn vùng. Khu vực này tập trung phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo (R&D), bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), tài chính quốc tế và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Còn khu vực Bình Dương được định hướng trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sinh thái, sản xuất thông minh và logistics nội địa; đồng thời phát triển đô thị công nghiệp thông minh gắn với nhà ở công nhân, chuyên gia và hạ tầng xã hội đồng bộ. Đối với mạng lưới khu chế xuất, khu công nghiệp hiện hữu sẽ được tái cấu trúc theo mô hình xanh – số hóa – tuần hoàn; ưu tiên thu hút các ngành điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác, tự động hóa, trung tâm dữ liệu và công nghiệp hỗ trợ có giá trị gia tăng cao.

Riêng khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu được định hướng là trung tâm kinh tế biển, cảng trung chuyển quốc tế, logistics, năng lượng và công nghiệp gắn với cảng biển, với lợi thế cụm cảng Cái Mép - Thị Vải. Đây là khu vực đẩy mạnh phát triển logistics quốc tế, công nghiệp năng lượng sạch, hóa dầu, dịch vụ hàng hải và các khu công nghiệp gắn với kinh tế biển.

Khi ba khu vực nêu trên được kết nối thành một hệ sinh thái phát triển liên hoàn, đây là nền tảng để hình thành chuỗi cung ứng tích hợp hoàn chỉnh từ nghiên cứu - sản xuất - logistics - xuất khẩu. Từ đó, TP. Hồ Chí Minh nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút các tập đoàn FDI chiến lược toàn cầu.

Kết nối chuỗi cung ứng liên vùng

Theo cộng đồng doanh nghiệp sản xuất công nghiệp đánh giá, việc thành lập khu thương mại tự do tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho phát triển logistics, cảng biển, thương mại quốc tế và dịch vụ giá trị gia tăng. Khu vực này còn giúp TP. Hồ Chí Minh tăng cường khả năng kết nối chuỗi cung ứng giữa khu công nghiệp – cảng biển – trung tâm logistics của toàn vùng phía Nam.

Cùng quan điểm, một số chuyên gia chỉ ra rằng, các sở, ngành TP. Hồ Chí Minh cần tiếp tục triển khai đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 98/2023/QH15, Nghị quyết số 260/2025/QH15 và Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nhằm kiến tạo cơ chế, chính sách đột phá, hình thành hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch và thuận lợi cho hoạt động đầu tư trong các khu chế xuất, khu công nghiệp.

Ngoài ra, các sở, ngành TP. Hồ Chí Minh tăng cường đồng hành hỗ trợ doanh nghiệp triển khai hiệu quả các quy định mới của Luật Đầu tư năm 2025 và Nghị định số 96/2026/NĐ-CP, đặc biệt là cơ chế thủ tục đầu tư đặc biệt, góp phần rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục đầu tư, nâng cao tính cạnh tranh của môi trường đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư triển khai dự án, phát triển kinh tế tư nhân.

TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội trở thành trung tâm sản xuất thông minh, đổi mới sáng tạo và chuỗi cung ứng chiến lược của khu vực Đông Nam Á. Với sự đồng hành của Chính phủ, bộ, ngành, cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư trong và ngoài nước, quá trình tái cấu trúc khu công nghiệp, khu chế xuất TP. Hồ Chí Minh sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới, phát triển bền vững và nâng cao vị thế của các khu này trong giai đoạn tới.

Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh Lê Văn Danh cho biết, để giải quyết căn bản những thách thức và chủ động đón đầu làn sóng dịch chuyển dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) công nghệ cao, bên cạnh Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 9/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ, Quốc hội cũng đã ban hành Nghị quyết số 260/2025/QH15, mở ra các cơ chế, chính sách đặc thù mang tính đột phá dành cho thành phố; trong đó, có đặt mục tiêu phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và cụm công nghiệp nhằm thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất, gia tăng nguồn hàng xuất khẩu; khuyến khích hình thành trung tâm logistics, trung tâm phân phối gắn với các khu công nghiệp lớn.

Ông Danh thông tin thêm, phát triển hệ sinh thái sản xuất thông minh gắn với logistics và khu thương mại tự do không phải là nhiệm vụ riêng lẻ của bất kỳ cơ quan, tổ chức hay doanh nghiệp nào, mà đó là cam kết chiến lược có tính chất tổng thể, toàn diện và dài hạn, hướng tới mục tiêu chuyển đổi cấu trúc kinh tế TP. Hồ Chí Minh theo hướng hiện đại, bền vững và có năng lực cạnh tranh quốc tế. Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cam kết luôn đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp kiến tạo môi trường đầu tư - kinh doanh minh bạch, sẵn sàng là điểm tựa vững chắc cho cộng đồng doanh nghiệp bứt phá về công nghệ, làm chủ chuỗi cung ứng và vươn tầm quốc tế.