Tầm nhìn mới cho Khu thương mại tự do Hải Phòng

Khu thương mại tự do thành phố Hải Phòng - Điểm đến của kỷ nguyên mới là chủ đề hội nghị xúc tiến đầu tư do UBND thành phố Hải Phòng, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng phối hợp cùng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) tổ chức tại Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn thành phố, ngày 11/12.

* Khung thể chế vàng

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Lê Trung Kiên, sự kiện nhằm giới thiệu Hải Phòng trong nhịp phát triển mạnh mẽ hiện hiện nay, một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng theo Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội, đặc biệt là việc thành lập khu thương mại tự do và các cơ chế, chính sách trong khu thương mại tự do.

Với quy mô kinh tế đứng thứ 3 cả nước, trong 11 năm liền, Hải Phòng luôn duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế trên 2 con số, thuộc top đầu cả nước, môi trường đầu tư kinh doanh liên tục được cải thiện, trở thành điểm đến tin cậy của hàng ngàn nhà đầu tư trong và ngoài nước, song Hải Phòng luôn nỗ lực kiến tạo những động lực tăng trưởng mới, những mô hình kinh tế đột phá và ưu việt hơn.

Việc thành lập Khu thương mại tự do (FTZ) Hải Phòng không chỉ là niềm tự hào mà còn là trọng trách lớn lao mà Trung ương tin tưởng giao phó cho thành phố. Đây là mô hình FTZ đầu tiên tại miền Bắc, được xây dựng dựa trên những kinh nghiệm thành công của thế giới, kết hợp với thực tiễn và lợi thế đặc thù của Hải Phòng. Đây không chỉ là một cái tên mới, mà là một tư duy quản lý mới.

"FTZ sẽ tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng để hàng hóa được lưu thông thuận lợi nhất, giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán về chuỗi cung ứng toàn cầu. Thay vì chỉ dựa vào ưu đãi thuế, thành phố Hải Phòng cam kết tạo ra một môi trường đầu tư với các thủ tục hành chính được tối giản, quyền lợi của nhà đầu tư được bảo đảm bằng những chính sách vượt trội đã được Quốc hội và HĐND thành phố thông qua. Và quan trọng nhất, đây là cam kết của chính quyền thành phố về việc luôn đồng hành, sẵn sàng thay đổi để phục vụ sự phát triển của doanh nghiệp.", ông Lê Trung Kiên khẳng định.

Nghị quyết số 226/2025/QH15 là “khung thể chế vàng” cho Hải Phòng bứt phá. Theo đó, Bộ Tài chính phối hợp cùng thành phố có tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, các cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá đặc biệt là trong lĩnh vực thuế quan, hải quan, tài chính, quản trị thương mại quốc tế cho FTZ với một hệ sinh thái đồng bộ, toàn diện phát triển bền vững. FTZ Hải Phòng là ưu đãi chưa từng có tiền lệ, không chỉ là mô hình mới mà là 1 hướng đi chiến lược giúp nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam nói chung và thành phố Hải Phòng nói riêng trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Ông Phạm Văn Thép, Trưởng ban Ban quản lý Khu kinh tế Hải Phòng cho biết, FTZ Hải Phòng có quy mô là 6.292 ha, được thành phố tính toán, bố trí tại 3 vị trí chiến lược, không liền kề, gắn liền với 2 khu kinh tế động lực là Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải và Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng. Sự phân bổ không gian vị trí của FTZ được thành phố Hải Phòng cân nhắc tỉ mỉ, tính toán với chiến lược cụ thể để tận dụng tối đa các tiềm năng lợi thế về hạ tầng hiện hữu và hạ tầng quy hoạch, hạ tầng giao thông, tạo ra tổng thể FTZ linh hoạt, hiệu quả và có khả năng thích ứng cao.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) nêu bật 6 định hướng thu hút FDI của Việt Nam trong thời gian tới. Hải Phòng có vị thế chiến lược trong bản đồ FDI Việt Nam và khu vực. Hải Phòng hiện nằm trong top 3 địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI, với tổng vốn lũy kế hơn 50 tỷ USD, đến từ 50 quốc gia và vùng lãnh thổ. Những kết quả ấn tượng đó đã chứng tỏ Hải Phòng đã trở thành trung tâm công nghiệp - cảng biển hiện đại, đóng vai trò điểm tựa phát triển chuỗi cung ứng khu vực phía Bắc. Hải Phòng không còn chỉ là địa phương thu hút FDI lớn và hiệu quả, mà đang khẳng định vai trò đầu tàu tăng trưởng.

* Thông điệp cốt lõi

Các bài tham luận của đại diện đơn vị, các chuyên gia, các hiệp hội và doanh nghiệp tại sự kiện đã đề cập 3 thông điệp quan trọng và 3 yêu cầu cần thiết để phát triển bền vững FTZ. Đó là, Hải Phòng cần chuyển từ “công nghiệp hóa” sang “quốc tế hóa thương mại và logistics”; FTZ phải trở thành một phần trong cải cách thể chế tổng thể và kết cấu hạ tầng thương mại của quốc gia; FTZ Hải Phòng phải gắn với khả năng dẫn dắt cả vùng Duyên hải Bắc Bộ và hành lang kinh tế Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng. 3 yêu cầu là: tạo chuẩn xanh - chuẩn quốc tế - chuẩn số hóa cho FTZ; đảm bảo yêu cầu về năng lượng sạch, logistics hiện đại, thương mại bền vững; tăng cường hợp tác để phát triển cụm công nghệ cao - linh kiện điện tử - sản xuất vật liệu, kết nối cảng biển - logistics - công nghiệp hỗ trợ.

Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham Việt Nam chia sẻ, Hải Phòng sở hữu những lợi thế cốt lõi để tiên phong trong mô hình FTZ thế hệ mới với cảng nước sâu, kết nối đường cao tốc, đường sắt với châu Âu và Trung Quốc cùng với các chuỗi cung ứng toàn cầu. Các nhà đầu tư hiện tại đã đóng góp 28 tỷ USD và sẵn sàng mở rộng quy mô nếu FTZ tại Hải Phòng áp dụng các tiêu chuẩn hài hòa với các quy tắc và chuẩn mực của Liên minh Châu Âu (EU).

EuroCham đã đề xuất thành phố Hải Phòng tập trung vào ba trụ cột để xây dựng một FTZ đạt chuẩn quốc tế. Đó là phát triển Cổng Thông tin minh bạch FTZ hiện đại, cung cấp trạng thái cấp phép, thời gian luồng hải quan, dữ liệu môi trường, nghĩa vụ của nhà đầu tư.

Ông Koen Soenens, Giám đốc Kinh doanh và Marketing Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C cho biết: DEEP C sẽ xây dựng hệ sinh thái vận hành FTZ, sẵn sàng trở thành "cánh tay vận hành" của FTZ. Đặc biệt, FTZ Hải Phòng chính là một lời hứa rằng Hải Phòng sẽ tiếp tục vươn lên như trung tâm công nghiệp và logistics của miền Bắc Việt Nam. Nếu triển khai với sự rõ ràng, phối hợp và nhất quán, Hải Phòng không chỉ cạnh tranh mà sẽ còn trở thành điểm đến không thể bỏ qua....

Phát biểu tổng kết sự kiện, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Lê Trung Kiên cho rằng, qua các tham luận và ý kiến trao đổi tại hội nghị, có 3 thông điệp cốt lõi mà Hải Phòng muốn gửi gắm tới cộng đồng nhà đầu tư, đó là cơ sở pháp lý đã hoàn thiện và đồng bộ. Khu thương mại tự do Hải Phòng không còn là ý tưởng trên giấy. Với Nghị quyết 226 của Quốc hội và đặc biệt là các Nghị quyết vừa được HĐND thành phố thông qua vào tháng 10/2025 đã tạo một hành lang pháp lý đầy đủ. Từ cơ chế ưu đãi thuế, quy trình thu hồi đất rút gọn, cho đến các gói hỗ trợ tài chính trực tiếp cho đào tạo nhân lực và R&D... tất cả đều đã là quy định của pháp luật, có hiệu lực thi hành ngay lập tức. Nhà đầu tư hoàn toàn yên tâm về tính ổn định và minh bạch của chính sách.

Tiếp đó, hạ tầng đã sẵn sàng để đón sóng đầu tư. Khu thương mại tự do thành phố Hải Phòng được xác định tại 3 vị trí, trong đó có vị trí đã có hạ tầng, có thể thu hút đầu tư và áp dụng ngay các cơ chế, chính sách đặc thù, đồng thời có vị trí sẽ được đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng theo lộ trình để đảm bảo đóng vai trò quan trọng cho tăng trưởng của thành phố và cả vùng theo đúng định hướng đã được Bộ Chính trị xác định. Các vị trí này đều có tính liên kết, bổ trợ mạnh mẽ từ hệ thống cảng biển, sân bay, đường bộ cao tốc và sắp tới là đường sắt liên vận quốc tế sẽ tạo nên một hệ sinh thái logistics hoàn chỉnh, giúp tối ưu hóa chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Đồng thời, thành phố quyết tâm đổi mới tư duy quản lý. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, “tốc độ” và “niềm tin” là yếu tố quyết định. Thành phố cam kết chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “quản lý, cho phép” sang tư duy “phục vụ, kiến tạo”. Mọi thủ tục cũng như rào cản, vướng mắc của doanh nghiệp sẽ được giải quyết, tháo gỡ với tinh thần trách nhiệm cao nhất, thời gian nhanh nhất, ít đầu mối nhất.