Tạo bước chuyển mới cho giáo dục vùng dân tộc thiểu số ở Vĩnh Long

Từ các chính sách hỗ trợ thiết thực, môi trường nội trú an toàn đến đổi mới phương pháp dạy học, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và tăng cường hướng nghiệp, giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Vĩnh Long đang có những chuyển biến rõ nét. Những kết quả bước đầu sau một năm thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đang tạo thêm động lực để thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa vùng thuận lợi và vùng còn khó khăn, mở rộng cơ hội học tập, phát triển cho học sinh dân tộc Khmer ở Vĩnh Long.

Mang cơ hội phát triển bình đẳng đến con em đồng bào Khmer

Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học phổ thông Trà Vinh (phường Long Đức), chính sách hỗ trợ của Nhà nước đang trở thành điểm tựa để học sinh Khmer yên tâm học tập, rèn luyện và định hướng tương lai.

Theo Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học phổ thông Trà Vinh Kim Chan Ta Na, để các em yên tâm học tập, nhà trường triển khai đồng bộ giải pháp chăm lo cho học sinh nội trú, kết hợp chính sách ưu đãi của Nhà nước theo Nghị định số 66/2025/NĐ-CP. Học sinh được hưởng học bổng chính sách bằng 80% mức lương cơ sở, tương đương 2.024.000 đồng/tháng và được cấp chăn, màn, chiếu, đồng phục, sách giáo khoa, vở và dụng cụ học tập. Những hỗ trợ này giúp giảm áp lực chi phí cho gia đình, góp phần tạo điều kiện để học sinh vùng sâu, vùng xa duy trì việc học.

Trường tổ chức quản lý nội trú 24/24 giờ, bảo đảm chế độ ăn uống, dinh dưỡng và an toàn thực phẩm; đồng thời chú trọng tư vấn tâm lý, giáo dục kỹ năng sống, tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, giúp học sinh ổn định sinh hoạt, yên tâm học tập khi sống xa gia đình.

Em Thạch Thúy Duy, học sinh lớp 12A cho biết, đây là năm thứ 3 em học tại trường và luôn nhận được sự quan tâm của nhà trường. Ngoài được miễn học phí và hưởng các chính sách hỗ trợ theo quy định, em còn được nhà trường chăm lo bữa ăn, nơi ở và thầy cô thường xuyên động viên trong học tập. Những hỗ trợ này giúp em giảm bớt chi phí sinh hoạt, yên tâm học tập và tiếp tục thực hiện ước mơ trở thành bác sĩ.

Em Kiên Gia Bảo, học sinh lớp 10C chia sẻ, khi biết đủ điểm vào Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học phổ thông Trà Vinh, em rất vui vì việc học tập, sinh hoạt tại trường giúp gia đình giảm một phần chi phí. Bước vào môi trường học tập mới, được đánh giá cao về chất lượng, em vừa hồi hộp, háo hức, vừa đặt cho mình quyết tâm học tập và rèn luyện tốt hơn.

Năm học 2026-2027, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học phổ thông Trà Vinh có 414 học sinh với 100% là người Khmer. Học sinh đến từ nhiều xã, phường thuộc các khu vực I, II, III của tỉnh, trong đó có 40 em thuộc diện khó khăn.

Từ nền tảng đó, chất lượng giáo dục của học sinh dân tộc thiểu số tiếp tục được nâng lên. Năm học vừa qua, học sinh dân tộc Khmer tốt nghiệp Trung học phổ thông đạt 100%; tỷ lệ trúng tuyển đại học nguyện vọng 1 đạt 73,38%.

Kết quả thi học sinh giỏi cũng cho thấy sự tiến bộ khi trường đạt 11 giải học sinh giỏi vòng tỉnh, trong đó có 1 giải ba và 10 giải khuyến khích, xếp thứ 10/131 trường trong tỉnh. Trường có 3 đề tài tham gia Hội thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh, đoạt 1 giải ba. Học sinh còn đạt thành tích tại các cuộc thi, hội thi về quốc phòng - an ninh, hùng biện tiếng Anh, tiếng Khmer, giải toán bằng máy tính cầm tay và khởi nghiệp.

Đổi mới để thu hẹp khoảng cách giáo dục

Tỉnh Vĩnh Long hiện có 710.489 học sinh, trong đó, 81.228 em dân tộc thiểu số, chiếm 11,43%. Toàn tỉnh có 9 trường phổ thông dân tộc nội trú với 89 lớp, gần 3.000 học sinh.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Long Thạch Tha Lai cho biết, thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, Tỉnh ủy, UBND tỉnh ban hành Chương trình số 06-CTr/TU và Kế hoạch số 12/KH-UBND để cụ thể hóa. Theo đó, Vĩnh Long tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho phát triển giáo dục, trong đó, chú trọng đầu tư trường lớp, phòng học, phòng chức năng, thiết bị dạy học và hạ tầng công nghệ thông tin.

Các chính sách đối với học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú được rà soát, thực hiện đầy đủ, kịp thời theo quy định. Tỉnh triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần cải thiện điều kiện học tập và tạo thêm cơ hội phát triển cho học sinh.

Không chỉ tập trung vào chính sách hỗ trợ, việc thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW tại Vĩnh Long đang được cụ thể hóa bằng những thay đổi trong quản trị, phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ. Trong năm qua, tỉnh tiếp tục đầu tư xây dựng, nâng cấp trường lớp, phòng học, phòng chức năng và thiết bị dạy học; triển khai kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày đối với giáo dục phổ thông giai đoạn 2026-2030; tăng cường hạ tầng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Đến nay, 100% cơ sở giáo dục công lập được kết nối Internet băng thông rộng; học bạ số, văn bằng số, cơ sở dữ liệu ngành và Trung tâm điều hành giáo dục thông minh được triển khai đồng bộ. Ngành Giáo dục và Đào tạo tăng cường tập huấn giáo viên về chương trình giáo dục phổ thông mới, đổi mới kiểm tra đánh giá, giáo dục STEM, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.

Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học phổ thông Trà Vinh, tinh thần đổi mới được thể hiện rõ trong phương pháp dạy học và quản trị nhà trường. Hiệu trưởng nhà trường Kim Chan Ta Na cho biết, chuyển biến rõ nét sau một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW là sự thay đổi từ tư duy quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, gắn giáo dục nội trú với chuyển đổi số và định hướng nguồn nhân lực bản địa. Quản trị bằng dữ liệu số, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng học đi đôi với hành, trải nghiệm thực tiễn và nâng chất lượng hướng nghiệp đang trở thành những nội dung trọng tâm.

Trường chuyển mạnh sang dạy học tương tác, thảo luận nhóm, dự án liên môn; kiểm tra, đánh giá chú trọng khả năng vận dụng và tư duy phản biện thay vì học thuộc. Các nội dung nghiên cứu khoa học gắn với thực tiễn, trong đó, việc bảo tồn bản sắc văn hóa Khmer được chú trọng. Chuyển đổi số cũng được đưa sâu hơn vào quản lý và kết nối nhà trường với gia đình. Từ tuyển sinh đầu cấp, điểm danh, quản lý học liệu đến trao đổi thông tin với phụ huynh, nhà trường sử dụng các nền tảng số, mã QR và nhóm công nghệ; hệ thống bài giảng điện tử, quản lý điểm và hồ sơ học sinh nội trú được đồng bộ trên cơ sở dữ liệu ngành.

Đáng chú ý, nhà trường bắt đầu tích hợp nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo vào chương trình Tin học và các môn liên quan, đồng thời hướng dẫn học sinh sử dụng công cụ AI an toàn, có trách nhiệm, biết kiểm chứng thông tin và không lạm dụng công nghệ để làm thay bài học. Công tác hướng nghiệp được triển khai sớm hơn, gắn với các đơn vị, cơ quan, cơ sở đào tạo nghề, giúp học sinh xác định năng lực, sở trường và lựa chọn hướng đi phù hợp.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Long Thạch Tha Lai cho biết, thời gian tới, ngành tiếp tục thực hiện đầy đủ, kịp thời chính sách đối với người dạy, người học và cơ sở giáo dục tại vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực để nâng cao chất lượng giáo dục, nhất là đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và phát triển hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số, tổ chức dạy tiếng Việt cho trẻ trước khi vào lớp 1; đồng thời phát triển việc dạy tiếng dân tộc thiểu số, trong đó có tiếng Khmer, phù hợp nhu cầu và điều kiện thực tế của địa phương.

Tỉnh đặt mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số được học tại các trường phổ thông dân tộc nội trú lên trên 12% so với tổng số học sinh dân tộc thiểu số trong độ tuổi đi học; 100% cơ sở giáo dục phổ thông vùng dân tộc thiểu số tổ chức hoạt động tìm hiểu văn hóa dân tộc và tạo điều kiện để học sinh học tiếng Khmer theo quy định.

Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, Vĩnh Long tiếp tục nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ quản lý, giáo viên; đào tạo giáo viên dạy tiếng dân tộc thiểu số, nâng cao năng lực tiếng Khmer cho đội ngũ công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và các phương pháp giáo dục tiên tiến tiếp tục được đẩy mạnh.

Từ chính sách hỗ trợ thiết thực đến đổi mới quản trị, dạy học và hướng nghiệp, việc triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW tại Vĩnh Long đang từng bước chuyển từ đầu tư điều kiện học tập sang nâng cao chất lượng và cơ hội phát triển cho người học. Với học sinh Khmer, đây là nền tảng để các em tiếp cận tốt hơn với giáo dục hiện đại, đồng thời gìn giữ bản sắc văn hóa và chuẩn bị hành trang cho tương lai.