Tạo “đường băng” cho các dự án trọng điểm - Bài 2: Vận dụng tối đa chính sách có lợi nhất cho người dân

Việc linh hoạt áp dụng các chính sách đền bù tốt nhất có thể cho người dân cũng như xây dựng “thần tốc” các khu tái định cư được xem là yếu tố then chốt để giải bài toán về mặt bằng sạch cho các dự án hiện nay. Đây là hướng đi mà thành phố Đà Nẵng đang thực hiện, nhằm tạo bước đột phá, khơi thông nguồn lực đất đai cho phát triển.

Bảo đảm lợi ích chính đáng

Trên địa bàn xã Tam Anh, thành phố Đà Nẵng hiện nay đang tập trung giải phóng mặt bằng cho nhiều dự án về hạ tầng khu công nghiệp, phát triển đô thị lớn.

Là một trong số hàng trăm gia đình phải tái định cư nhường mặt bằng cho dự án, ông Lương Văn Thọ ở xã Tam Anh chia sẻ: Xây dựng khu công nghiệp là chủ trương của nhà nước, người dân ai cũng nhiệt tình ủng hộ. Nhiều nhà máy, xí nghiệp được xây dựng ở địa phương đi vào hoạt động đã tạo ra hàng nghìn việc làm, có thu nhập cao và ổn định cho con em địa phương, nên bà con ai cũng mong chờ. Tuy nhiên, người dân trong vùng dự án mong chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng thực hiện áp giá đền bù phải đầy đủ và thỏa đáng, làm sao để khi tái định cư nơi ở mới, các hộ gia đình có điều kiện sống phải bằng hoặc hơn so với nơi ở cũ.

Thôn Phái Nhơn, xã Núi Thành nằm trong vùng giải tỏa trắng để triển khai dự án hạ tầng khu công nghiệp. Sau thời gian dài đối thoại để tìm sự thống nhất trong việc áp giá đền bù và bố trí tái định cư, nhiều người dân ở đây đã đồng ý bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư. Bà Mai Thị Tiến, một trong những hộ dân ở đây cho biết: Khi những ý kiến của người dân được cơ quan chức năng lắng nghe và trả lời thấu đáo, hợp tình, hợp lý, người dân sẵn sàng nhường đất cho dự án để đến nơi ở mới. Hiện gia đình nhận được 2,3 tỷ đồng tiền bồi thường và được bố trí mua 4 lô đất tái định cư.

Những tháng đầu năm 2026, xã Núi Thành là một trong những địa phương dẫn đầu về kết quả giải phóng mặt bằng của thành phố. Chủ tịch UBND xã Núi Thành, ông Hoàng Châu Sơn cho biết, quan điểm của xã là đảm bảo thực hiện thỏa đáng tốt nhất lợi ích chính đáng của người dân trong khung pháp luật cho phép, kể cả đề xuất thêm các chính sách khuyến khích người dân bàn giao sớm mặt bằng. Đối với người dân không chấp hành, chính quyền địa phương cũng tiến hành song song biện pháp hành chính về thu hồi đất; trong đó, có tiến tới cưỡng chế theo quy định pháp luật.

Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng, năm 2026 có hơn 400 dự án, với hơn 46.900 hồ sơ về giải phóng mặt bằng cần giải quyết; trong đó, chưa tính số hồ sơ của dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc – Nam với hơn 2.100 nhà bị ảnh hưởng và Khu Thương mại tự do là 4.154 hộ.

Với khối lượng công việc “đồ sộ” như vậy, ngay từ đầu năm 2026, thành phố Đà Nẵng đã đổi mới trong xây dựng và phê duyệt kế hoạch bồi thường giải phóng mặt bằng theo hướng “6 rõ”, qua đó giúp kiểm soát tiến độ và đánh giá mức độ hoàn thành của các cơ quan, đơn vị và địa phương có liên quan.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển qũy đất thành phố Đà Nẵng Nguyễn Minh Nam thông tin, trong quý I/2026, đơn vị đã trình phê duyệt 2.077 hồ sơ đền bù giải phóng mặt bằng, hoàn thành bàn giao 1.421 hồ và di dời 1.079 ngôi mộ. Tổng số tiền đã chi trả đền bù giải phóng mặt bằng đạt trên 530 tỷ đồng. Tiến độ này được kỳ vọng sẽ mang lại kết quả khả quan trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng năm 2026 như yêu cầu của lãnh đạo thành phố đề ra.

Các khu tái định cư cần xây dựng “thần tốc”

Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam là công trình hạ tầng chiến lược đặc biệt quan trọng của quốc gia, có quy mô rất lớn, phạm vi ảnh hưởng rộng. Công tác giải phóng mặt bằng và xây dựng các khu tái định cư đang được thành phố Đà Nẵng thực hiện triển khai bước đầu, với tinh thần chủ động vào cuộc cao nhất.

Cuối tháng 3/2026, tại nhà văn hoá thôn Nông Sơn 1, Chi nhánh số 6 Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng phối hợp với UBND xã Điện Bàn Tây và các đơn vị liên quan đã tiến hành tổ chức họp đại diện các hộ dân nằm trong khu vực bị ảnh hưởng bởi Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đi qua xã.

Nội dung cuộc họp nhằm công bố chủ trương đầu tư dự án, thông báo lộ trình các bước thu hồi đất đai, triển khai tiến hành đo đạc theo hiện trạng thực tế so sánh với số liệu trên sổ đỏ, phương án dự kiến xây dựng khu tái định cư... Ý kiến người dân tại cuộc họp đều bày tỏ đồng tình rất cao với dự án trọng điểm quốc gia này, tạo tiền đề về hạ tầng chất lượng cao cho đất nước bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Ông Lê Cao Diện, thôn Nông Sơn 1, xã Điện Bàn Tây chia sẻ, khi biết chủ trương của Đảng và nhà nước về dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, các hộ dân hoàn toàn nhất trí, vì đây là công trình rất lớn mang tính quốc kế dân sinh. Tuy nhiên, bà con địa phương có ý kiến với cơ quan chức năng, về trình tự thủ tục giải tỏa, đền bù, tái định cư phải đảm bảo tối đa lợi ích chính đáng của người dân, không để người dân phải chịu thiệt thòi. Các khu tái định cư cần được xây dựng nhanh chóng với tinh thần thần tốc của “Chiến dịch Quang Trung” vừa qua. Đồng thời, nhà nước cần có chính sách thỏa đáng quan tâm đến ổn định sinh kế cho người dân sau tái định cư.

Ông Nguyễn Quốc Việt, Phó Giám đốc Chi nhánh số 6, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng cho biết, theo quy định hiện nay có tới 19 bước trong thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng đến khi người dân nhận được tiền đền bù. Do vậy, sự đồng thuận của người dân ngay từ bước đầu có ý nghĩa quan trọng để các cơ quan chức năng phối hợp với người dân triển khai hiệu quả các bước tiếp theo, phấn đấu để bàn giao mặt bằng cho dự án sớm nhất có thể.

Dự án đường sắt tốc độ cao đi qua địa bàn xã Điện Bàn Tây sẽ ảnh hưởng đến 190 hộ dân, diện tích đất dự kiến thu hồi là hơn 29ha. Địa phương đề xuất với thành phố xây dựng khu tái định cư ở thôn Nông Sơn 1 và Nông Sơn 2 với diện tích 8,5 ha để chuẩn bị sẵn sàng phục vụ dự án.

Theo ông Nguyễn Văn Hồng, Quyền Trưởng phòng Kinh tế xã Điện Bàn Tây, hiện địa phương đang phối hợp với các đơn vị chuẩn bị khẩn trương việc tiến hành đo đạc, khảo sát vị trí tái định cư để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt sớm, song song với giải phóng mặt bằng.

Thành phố Đà Nẵng sẽ có 34 khu tái định cư phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam. Trước đó, vào tháng 8/2025, UBND thành phố Đà Nẵng đã tổ chức lễ khởi công khu tái định cư Điện Bàn Bắc với tổng mức đầu tư dự án hơn 76 tỷ đồng, thi công trong thời gian 15 tháng.

Theo Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang, giải phóng mặt bằng là khâu đặc biệt quan trọng, có tính chất quyết định đến tiến độ triển khai toàn bộ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Năm qua địa bàn thành phố. Vì vậy, đòi hỏi các cấp, các ngành, các địa phương phải tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm cao nhất, chủ động, quyết liệt hơn nữa trong tổ chức thực hiện; đồng thời phải đặc biệt quan tâm làm tốt tái định cư, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; thực hiện đúng quan điểm tái định cư phải đi trước một bước, bảo đảm ổn định đời sống lâu dài cho người dân, tạo sự đồng thuận xã hội cao trong quá trình triển khai dự án.